زلزله در کمین کلانشهر کرمان
در حالیکه ۳۴ هزار نفر طی ۱۰ سال گذشته بر اثر بروز زلزله در کرمان کشته شده اند و تنها در دو زمین لرزه بم و زرند ۷۰ هزار خانه تخریب شد اما همچنان سازه های غیرمقاوم جان یک میلیون نفر را در کلانشهر کرمان تهدید می کند.
به گزارش افکارنیوز به نقل از مهر، بدون شک کرمان که ۱۱ درصد مساحت کشور را تشکیل می دهد زلزله خیز ترین استان کشور محسوب می شود طبق بررسیهای صورت گرفته نقشه های گسلهای کرمان این استان شامل ۱۸ گسل بالقوه فعال در خصوص بروز زمین لرزه است و هر یک از این گسلها خود به گسله های مختلف تقسیم می شوند که بسیاری از زمین لرزه های مخرب استان طی ۱۰ سال اخیر نیز توسط همین گسله ها صورت گرفته است و در واقع بیشترین خطری که کرمانیان را تهدید می کند زمین لرزه است.
طبق آمار یک سوم تلفات جانی زمین لرزه های یکصد سال اخیر کشور نیز در کرمان روی داده است و در این میان زمین لرزه بم با ۲۷ هزار کشته، ۵۰ هزار زخمی و ۱۰۰ هزار آواره بیشترین آمار تلفات زمین لرزه های اخیر ایران را به خود اختصاص داده است.
هر ۸ سال یک زمین لرزه مهیب در استان کرمان
این در حالی است که به صورت متوسط هر هشت سال در استان کرمان یک زمین لرزه بزرگ روی می دهد که از پر خسارت ترین زمین لرزه های کشور نیز محسوب می شود.
زمین لرزه های ۶.۶ ریشتری بم، ۶ ریشتری زرند، و چندین زمین لرزه بالای ۶ ریشتر در محمد آباد ریگان از مهمترین زمین لرزه های هشت سال اخیر در استان کرمان هستند و آخرین زمین لرزه شدید استان نیز چند روز قبل به شدت ۴.۸ ریشتر در کهنوج رخ داد که سه زخمی به جای گذاشت.
زمین لرزه شهرهای پرجمعیت کرمان را تهدید می کند
علیرغم ساخت و سازهای صورت گرفته در بازسازی گسترده شهرستانهای بم و زرند و همچنین طرحهای عمرانی در روستاها و مقاوم سازیهای صورت گرفته، نکته نگران کننده در استان کرمان شهرهای پر جمعیت استان است که بیشترین میزان بناهای قدیمی و غیر مقاوم در این گسترده قرار دارد.
کلانشهر میلیونی کرمان در محاصره گسلهای زلزله خیز
در این میان کلانشهر کرمان جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است، طبق آخرین آمار این کلانشهر ۸۰۰ هزار نفری که در برخی فصول سال به دلیل مهاجر پذیر بودن جمعیتی معادل یک میلیون نفر را در خود جای می دهد بیشترین تعداد خانه های بالای ۴۰ سال عمر استان کرمان را در خود جای داده است و همین امر این شهر را در معرض خطر جدی زمین لرزه قرار داده است.
طبق نظر کارشناسان مهمترین عاملی که می تواند از خطرات ناشی از زمین لرزه بکاهد مقاوم بودن سازه های مسکونی از یک سو و از سوی دیگر افزایش آگاهی و مهارتهای مردم در زمان زمین لرزه است که به نظر می رسد با وجود زلزله خیز بودن استان کرمان و وقوع زمین لرزه ای همچون زمین لرزه بم همچنان این دو اصل از سوی مردم و مسئولان جدی گرفته نشده است.
طبق نظر کارشناسان مهمترین عاملی که می تواند از خطرات ناشی از زمین لرزه بکاهد مقاوم بودن سازه های مسکونی از یک سو و از سوی دیگر افزایش آگاهی و مهارتهای مردم در زمان زمین لرزه است که به نظر می رسد با وجود زلزله خیز بودن استان کرمان و وقوع زمین لرزه ای همچون زمین لرزه بم همچنان این دو اصل از سوی مردم و مسئولان جدی گرفته نشده است
بافت فرسوده کلانشهر کرمان که یکی از پر جمعیت ترین مناطق کرمان محسوب می شود درحالی در اکثر موارد اقشار محروم را در خود جای داده است که تاکنون اقدامی موثر و چشمگیر برای بهبود وضعیت در این محدوده و مقاوم سازی صورت نگرفته است و با توجه به پدیده بالا آمدن سطح آبهای زیر زمینی که اکثرا در بافت قدیم نیز روی داده است بسیاری از این سازه ها دچار نمگرفتی شده اند و در صورت بروز زمین لرزه با خطر بالقوه مواجه هستند.
از سوی دیگر به دلیل نوع خاک بستری که شهر کرمان بر روی آن قرار گرفته است امکان تشدید شدت زمین لرزه نیز در این شهر وجود دارد با این حال بسیاری از مردم این کلانشهر فراموش کرده اند که چند سال قبل در ۲۰۰ کیلومتری کرمان تنها در مدت چند ثانیه دهها هزار نفر بر اثر زمین لرزه کشته شدند.
از سوی دیگر شهر کرمان را گسلهایی همچون گسل باغین؛ گسل سرآسیاب، گسل زرند و گسل کوهبنان به شدت تهدید می کند.
اما به دلیل افزایش چشمگیر نرخ مصالح ساختمانی از یک سو و از سوی دیگر عدم توجه مردم، مقاوم سازی سازه ها در کرمان جدی گرفته نمی شود و هر لحظه امکان بروز فاجعه ای بزرگ در این کلانشهر میلیونی وجود دارد.
از سوی دیگر مدیریت بحران که در روزهای ابتدایی زمین لرزه بم در استان کرمان و حتی در استانهای مختلف کشور محور برنامه های مسئولان قرار گرفته بود امروز گویی با کمترین توجه مواجه است و هیچ یک از مردم کرمان نمی دانند که در صورت بروز زمین لرزه چه مکانی برای امدادرسانی و ضرورتهای مختلف زمان زمین لرزه وجود دارد.
عدم آگاهی مردم از اقدامات اضطراری زمان طلایی کمک رسانی را هدر می دهد
کمتر فردی در کرمان می داند در زمان بروز زمین لرزه باید چه اقدامی انجام داد و بهترین پناه گاه در زمان بروز این حادثه کجاست؟ اصول چینش خانه ها در اکثر منازل و اداره های استان کرمان رعایت نشده است و کمترین آگاهی در زمینه بروز زمین لرزه وجود ندارد.
این مسائل و عدم آگاهی مردم و مسئولان از وظایفشان در زمان بروز زمین لرزه در زلزله بم موجب شد که ساعتهای طلایی امداد رسانی در لحظات اولیه زمین لرزه از دست برود و هزاران نفر به همین دلیل جان خود را زیرآوار از دست دادند.
حادثه هولناک بم درس عبرتی برای مردم و مسئولان
به نظر می رسد با توجه به شرایط خاص کلانشهر کرمان مسئولان باید اعتبار ویژه ای را در راستای مقاوم سازی بناهای غیر مقاوم در استان کرمان اختصاص دهند تا در زمان بروز حادثه کمترین تلفات را شاهد باشیم از سوی دیگر باید با برنامه ریزی مدون نسبت به آگاه سازی مردم در خصوص انجام فعالیتهای اضطراری در زمان بروز حادثه اقدام شود اما متاسفانه این مسائل جدی گرفته نشده است و در واقع حادثه هولناک زلزله بم نیز نتوانسته است درس عبرتی برای مردم سایر شهرهای استان باشد.
رئیس ستاد حوادثغیر مترقبه استان کرمان در گفتگو با مهر با اشاره به زلزله خیز بودن استان کرمان گفت: طبق برنامه ریزیهای صورت گرفته در تمام نقاط استان کرمان همیشه آمادگی برای امداد رسانی به آسیب دیدگان زمین لرزه احتمالی وجود دارد.
محسن صالحی گفت: زمین لرزه قابل پیش بینی نیست و تنها راه مقابله با حوادثی نظیر زمین لرزه مقاوم سازی است.
زلزله در شرق کرمان
وی با اشاره به نظارتهای جدی در زمینه ساخت و سازهای جدید در کلانشهر کرمان گفت: مردم بهتر است از زمین لرزه بم درس عبرت بگیرند بهتر است خانه های با متراژ کم اما مقاوم داشته باشیم تا اینکه خانه ای بزرگ و غیر مقاوم، زیرا در زمین لرزه بیشترین آسیب به سازه های غیر مقاوم وارد می شود.
وی ادامه داد: اکثر مناطق استان کرمان به جز بخش کوچکی از شهرستان سیرجان در معرض خطر گسلهای فعال قرار دارند.
صالحی با اشاره به زمین لرزه های ۷۰ سال اخیر استان کرمان افزود: طبق بررسیهای صورت گرفته هر هشت سال در استان کرمان یک زمین لرزه بزرگ و مخرب در استان روی می دهد و این زنگ خطری جدی است.
طی ۱۰ سال اخیر ۳۴ هزار نفر در زمین لرزه های کرمان جان باخته اند
رئیس ستاد حوادثغیر مترقبه کرمان افزود: طبق آمار رسمی طی ۱۰ سال اخیر در استان کرمان ۳۴ هزار نفر بر اثر زمین لرزه کشته شده اند و این نشان دهنده اهمیت اقدامات پیشگیرانه برای مقابله با زمین لرزه است.
وی گفت: تنها در زمین لرزه های بم و زرند در استان کرمان قریب به ۷۰ هزار خانه مسکونی تخریب شده است و این نشان می دهد که مقاوم سازی در این مناطق وجود نداشت.
صالحی با اشاره به اقدامات صورت گرفته طی سالهای اخیر در برخی مناطق استان کرمان گفت: به دلیل همین مقاوم سازی ها هم اکنون شاهد هستیم زمین لرزه های شدیدی که در استان روی می دهد خسارات کمی به جای می گذارد.
۱۰۳۷ زمین لرزه طی دو سال در کرمان روی داد
وی ادامه داد: ۳۴۸ زمین لرزه طی سال گذشته در کرمان ثبت شد و این آمار در سال قبل از آن معادل ۶۸۹ زمین لرزه بود.
محمد علیزاده، کارشناس شهرسازی در استان کرمان در گفتگو با مهر اظهارداشت: متاسفانه در کلانشهر کرمان تعداد خانه های با عمر بالا بسیار زیاد است و اکثر خانه های عمر بالای ۴۰ سال دارند و اصول ابتدایی سازه در آنها رعایت نشده است.
وی گفت: در کنار خانه های گنبه ای و خشت و گلی که در کرمان وجود دارد خانه های با اسکلت فلزی نیز وجود دارند که در ساخت آنها شناژ ساختمان در نظر گرفته نشده است و از استانداردهای اولیه نیز برخوردار نیستند.
در صورت بروز زمین لرزه در کرمان بافت فرسوده و حاشیه شهر بیشترین خسارات را تحمل می کنند
علیزاده افزود: به نظر می رسد با وجود اینکه این خانه ها در اکثر مناطق شهر کرمان پراکنده هستند اما در صورت بروز زمین لرزه بزرگ در کرمان بیشترین تلفات مربوط به بافت فرسوده در هسته مرکزی شهر و همچنین مناطق حاشیه ای شهر کرمان باشد.
وی با اشاره به پدیده حاشیه نشینی در کرمان گفت: اکثر خانه ها در حاشیه شهر کرمان بسیار غیر مقاوم هستند زیرا بدون کوچکترین نظارتی ساخته شده اند و در واقع غیر قانونی هستند.
وی با اشاره به ساخت خانه های ۲۴ ساعته در این مناطق گفت: مهاجران در طول ۲۴ ساعت در این مناطق به خصوص در شهرک پدر خانه می سازند و هیچ اطلاعی هم در خصوص خطرهای این خانه ها ندارند.
بافت قدیم کلانشهر کرمان و مناطق حاشیه شهر به دلیل غیر مقاوم بودن سازه ها در صورت بروز زمین لرزه بیشترین میزان تلفات را به جای خواهند گذاشت
وی افزود: به نظر می رسد با توجه به آپارتمان سازی های وسیع در غرب کلانشهر کرمان نیز در این منطقه بیشترین حجم جمعیتی استان کرمان را داشته باشیم زیرا در سالهای اخیر شاهد مهاجرت مردم کرمان از شرق به غرب این مرکز جمعیتی هستیم.
علیزاده افزود: باید تسهیلات خاص با توجه به زلزله خیز بودن کرمان برای مقاوم سازی در کرمان اختصاص یابد زیرا در صورت بروز زمین لرزه و خسارات ناشی از آن باید تبعات فراوانی را شاهد باشیم.
رئیس سازمان زمین شناسی کرمان نیز با تاکید بر خطر بروز زمین لرزه در کرمان گفت: در حال حاضر هیچ روش علمی در راستای تشخیص زمان بروز زمین لرزه وجود ندارد و برخی موارد نیز که مطرح می شود ادعاهایی است که هنوز به صورت علمی ثابت نشده اند.
زمین لرزه بم
بالا آمدن سطح آبهای زیر زمینی در کرمان در زمان بروز زمین لرزه خطر آفرین می شود
علی رشیدی افزود: نمی توان به صورت دقیق تعداد گسله های کرمان را شمارش کرد اما اکثر مناطق کرمان تحت تاثیر این گسلها قرار دارد و تنها راهی که می توان برای جلوگیری از تلفات انجام داد پیشگیری از بروز خسارات با استفاده از مقاوم سازی و آموزش مردم است.
وی ادامه داد: الگویی که زمین لرزه های استان کرمان طی می کند نشان می دهد زمین لرزه های از شمال استان به سمت جنوب در حال حرکت هستند.
رشیدی افزود: بروز زمین لرزه در هر مکانی از جمله کلانشهر کرمان امکانپذیر است و به همین دلیل باید تدابیر لازم را در این خصوص در نظر گرفت.
وی ادامه داد: متاسفانه در اکثر مناطق کرمان شاهد وجود سازه های غیر مقاوم هستیم.
رشیدی یکی دیگر از مشکلات شهر کرمان را بالا امدن سطح آبهای زیر زمینی دانست و گفت: این امر در زمان بروز زمین لرزه بسیار خطرناک خواهد شد و می تواند شدت زمین لرزه را افزایش دهد.