دارو به قیمت جان بیمار
ناهماهنگی و ناکارآمدی بیمه ها در پوشش داروها، پرداخت هزینه ها از جیب مردم در حوزه سلامت بیشتر از سهم دولت و بیمه ها شده است و خیل کثیری ازبیماران توان پرداخت هزینه های دارو و درمان خود را ندارند. …
این روزها بیمار شدن به جز درد هزینه های فراوانی را نیز به بیمار تحمیل می کند. هزینه هایی که به لطف شرکت های بیمه ای روز به روز نیز بیشتر می شودو سهم بیمه ها به همان نسبت از آن هزینه ها کاهش می یابد. این وضعیت باعثشده تا بسیاری از بیماران به معنای واقعی برای تامین هزینه های درمان خود عاجز بمانند و یا به زیر خط فقر سقوط کنند. دیگر شنیدن رقم های سرسام آور حتی برای خریدن یک بسته قرص ۱۰ تایی نیز زیاد تعجب برانگیز نیست. ولی به راستی مشکل کجاست؟
چرا وعده های مسئولان برای کاهش قیمت داروهای گران قیمت و افزایش سهم بیمه ها هنوز محقق نشده است؟ این در حالی است کهطبق قانون برنامه چهارم توسعه قرار بود که در پایان برنامه سهم بیمه ها از هزینه های درمان به ۷۰ درصد برسد و مردم فقط ۳۰ درصد آن را بپردازند در حالی که هم اکنون این هدف نه تنها به صورت معکوس و بلکه حتی بسیار وخیم تر محقق شده است.زیرا به گفته برخی کارشناسان اکنون سهم مردم بیش از ۸۰ درصد است و اگر اوضاع به همین روال پیش برود و نظارت و حاکمیتی جدی بر بیمه ها اعمال نشود، از این نیز بدتر خواهد شد.
اختلاف قیمت داروها
پیرزن عصازنان خود را به داروخانه می رساند و دفترچه بیمه اش را تحویل می دهد تا داروی تجویز شده را دریافت کند. لحظاتی بعد کیسه ای قرص و شربت تحویل او می شود و متصدی داروخانه هزینه ای ۲۶ هزار تومانی از او مطالبه می کند.
پیرزن با تعجب می پرسد: «مگر چقدر دارو دادید؟ چرا این همه زیاد؟» مسئول فنی داروخانه برای او توضیح می دهد که یک قلم داروی تجویز شده تحت پوشش بیمه نیست و اختلاف قیمت یک داروی خارجی تجویز شده با داروی ایرانی هم ۹ هزار تومان است.
پیرزن می گوید: پس این دفترچه بیمه(خدمات درمانی روستاییان) به چه دردی می خورد؟ ۹ هزار تومان حق ویزیت داده ام و حالا هم ۲۶ هزار تومان پول دارو!
جوان همراه او می پرسد: یک شربت کلسیم هم قرار بود توسط دکتر در دفترچه نوشته شود ولی در میان داروها دیده نمی شود. دکتر داروساز می گوید: چیزی در نسخه نیامده، البته شربت کلسیم مشمول بیمه نیست و باید آن را هم آزاد تهیه کنید.
«صادقی» شهروند دیگری که برای دریافت دارو به یک داروخانه، مراجعه کرده بود به خراسان می گوید: برای ناراحتی اعصاب و دردهای عضلانی به دکتر مراجعه کرده ام و حالا که می خواهم داروها را دریافت کنم می گویند دو قلم دارو شامل بیمه نیست و باید آزاد آن را تهیه کنم.
وی می افزاید: متاسفانه بیمه ها حمایت درست و حسابی از بیمه شدگان ندارند و هرکدام ساز خود را می زنند، در حالی که ۹۰ درصد داروها را بیمه نیروهای مسلح و ۷۰ درصد هم بیمه بانک ها قبول می کنند ولی به دلیل ناهماهنگی هایی که در نحوه ارائه خدمات بیمه ها وجود دارد بیمه های عمده کشور از ارائه خدمات واقعی به مردم طفره می روند.
به گفته وی قرص «تریپل فلکس» که مورد مصرف بیماران دارای دردهای مفصلی است و قیمت یک بسته ۵۰ عددی آن ۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان است تحت پوشش بیمه نیست در حالی که برخی داروها برای بیماران جنبه حیاتی دارد نمی دانم چرا در کشور ما قانون بیمه ها به نفع مردم ساماندهی نمی شود.
«سکینه پورفاطمی» از مراجعان به داروخانه… نیز می گوید: برای دریافت دارو مراجعه کرده ام ولی می گویند چند قلم داروی تجویز شده خارجی است و بیمه آن ها را قبول نمی کند و ناچارم بهای آن را به قیمت آزاد بپردازم.
او می افزاید: دکتر معالجم تاکید دارد داروی خارجی را که کیفیت بهتری دارد مصرف کنم ولی توان پرداخت هزینه سنگین داروها را ندارم. وی با انتقاد از عملکرد بیمه ها می گوید: نمی دانم این بیمه ها کی می خواهد به درد ما بخورد، شوهرم کارگر است و ۱۷ سال است که حق بیمه پرداخت می کند ولی دفترچه بیمه کمترین ارزش را در بحثسلامت خانواده ما ندارد، شربت های تقویتی برای فرزندانم و قطره مولتی ویتامین هم تحت پوشش و تعهد بیمه نیست.
این بیمار با نشان دادن دفترچه تامین اجتماعی خود می گوید: داروهایی مثل «سلکسیب ۱۰۰ و ۲۰۰» و «پیوگلوتازون» و ژل واژینال کلیزامایین که هر عدد آن ۲ هزار تومان قیمت دارد در تعهد بیمه نیست.
بیمار دیگری هم می گوید: قرص «کلاریترومایسین» که هر ۱۰ عدد آن ۵ هزار و ۵۰۰ تومان قیمت دارد و دکتر ۱۰۰ عدد آن را برایم تجویز کرده است مشمول بیمه نیست و در همین جا بیماری که دفترچه نیروهای مسلح داشت آن را با قیمت بیمه دریافت کرد ولی من که دفترچه بیمه خدمات درمانی دارم باید ۵۵ هزار تومان بپردازم، این ناهماهنگی برای چیست؟ چیزی جز «یک بام و دو هوا».
«رنجبران» می افزاید: اقلام دارویی زیادی را می توان نام برد که بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح آن ها را قبول کرده و حمایت می کند ولی بیمه های معروف و پرمخاطب تامین اجتماعی و خدمات درمانی آن ها را قبول نمی کنند و هزینه های سنگین تهیه دارو به بیماران و خانواده ها تحمیل می شود.
او داروهایی نظیر «سفوروکسیم»(هر دانه ۴۵۰ تومان)، والزارتان(هر ورق ۱۳۰۰ تومان)، کلوفاک خارجی(هر عدد ۴۵۰ تومان) و نوع ایرانی(هر عدد ۷۰ تومان) را از جمله داروهای خارج از تعهد بیمه های رسمی اعلام می کند و می افزاید: برای دریافت داروهایی چون «روآکوتان» و «پلاویکس» هم باید نسخه ها را به دفتر رسیدگی و اسناد پزشکی بیمه مربوطه برده و تایید کنیم.
این در حالی است که متاسفانه در برخی از مراکز تایید نسخه های بیماران هم پزشکان عمومی به عنوان پزشک معتمد سازمان این کار را انجام می دهند و در مواردی به تجویز دکتر متخصص یا فوق متخصص هم ایراد می گیرند و می گویند نیازی نیست شما این دارو را مصرف کنید!
تایید نسخه ها، قوزبالاقوز
همراه یک بیمار قلبی که برای تامین دارو به داروخانه ۲۲ بهمن مراجعه کرده بود می گوید: قرص تجویز شده برای بیمارمان «پلاویکس» است که هر بسته ۲۸ عددی آن ۴۲ هزار تومان قیمت دارد وبیمار هم باید تا ۱۵ ماه آن را مصرف کند ولی داروخانه می گوید: دارو را باید پزشک متخصص تجویز کرده و مرکز تایید نسخ پزشکی سازمان تامین اجتماعی هم تایید کند در آن صورت بیمه فقط تا ۹ ماه این دارو را با تعهد بیمه در اختیار بیمار قرار می دهد.
«افسرپناه» می افزاید: نسخه های سنگین دارویی برای خیلی از خانواده ها به یک دغدغه تبدیل شده است و متاسفانه با وجود وعده های مسئولان هنوز خیلی از بیماران در تامین دارو با مشکل مواجه هستند.
به گفته وی در حالی که حمایت های خوبی از بیماران خاص صورت می گیرد ولی بیماران عادی برای برخورداری از حداقل خدمات بیمه باید برای برخی داروها تشکیل پرونده بدهند، یا نسخه بیمارستانی داشته باشند و یا این که توسط پزشک متخصص تجویز دارو انجام شده باشد، در کنار این مسائل یک شرط دیگر هم وجود دارد و آن این که دارو تولید داخل باشد.
وی با گلایه از عملکرد سازمان های بیمه گر می گوید: متاسفانه قانون و مقررات بیمه در حمایت از بیماران کهنه و قدیمی است و همپای تولید انواع و اقسام داروها و گسترش بیماری ها لیست داروهای در تعهد بیمه ها به روز نشده است و مردم باید چوب این بی توجهی ها را بخورند.
یک فرهنگی نیز در مقابل کلینیک درمانی فرهنگیان به خراسان می گوید: دکتر معالجم برایم داروی «آمیومت فورمین» تجویز کرده که نوع کانادایی آن که به من می سازد الان کمیاب شده و شرکت های دارویی هم آن را در اختیار ندارند تا توزیع کنند، این دارو هم مشمول بیمه نیست و باید آن را آزاد تهیه کرد.
تحمیل هزینه به مردم تا کی؟
«زهره غلامی» بیمار ۴۳ ساله ای که با وجود انجام عمل دیسک کمر هم چنان از ناراحتی هایی در ناحیه ستون فقرات رنج می برد و برای تهیه داروی تجویز شده توسط پزشک متخصص و جراح ارتوپد به داروخانه مراجعه کرده است می گوید: دکتر معالجم تاکید کرده است که باید به مدت یک سال روزانه ۲ عدد قرص «استئوفلکس» مصرف کنم و داروخانه می گوید: این قرص چون شامل بیمه نمی شود و هر بسته ۳۰ عددی آن ۲۰ هزار تومان قیمت دارد فقط برای ۱۰۰ عدد قرص باید حدود ۷۰ هزار تومان بپردازم.
او با اشاره به این که این قرص برای کمک به بهبود عملکرد مفاصل و غضروف ها مفید است می افزاید: متاسفانه بیمه ها به دلیل این که این داروی خارجی مکمل رژیمی - غذایی است آن را تحت پوشش ندارند و بیماران برای بهبود خود ناچارند داروهای مختلفی را به صورت آزاد و با قیمت های گزاف تهیه کنند.
«علی رحمانی فرد» که با دفترچه بیمه خدمات روستایی بابت داروهای خود ۲۰ هزار و ۶۰۰ تومان پرداخت کرده است می گوید: وقتی علت بالا بودن قیمت داروها را از متصدی داروخانه پرسیدم او گفت که آمپول «فلوپیتکسول» هر عدد ۴۷۰۰ ریال است ولی بیمه قیمت ۴۵۰۰ ریالی آن را تعهد دارد و از یک قلم داروی دیگر که ۳۱۷۰ تومان است بیمه تنها ۸۰۰ تومان را می پردازد و همین مسئله علت زیاد شدن قیمت داروها است. وی می افزاید: در حالی که داروهای ایرانی زیادی با قیمت های ارزان وجود دارد ولی بیمه آن ها را تحت پوشش ندارد.
یک مراجعه کننده به داروخانه ای در یکی از خیابان های مرکزی شهر نیز می گوید: مدتی است به توصیه پزشک داروهای مربوط به ناباروری را مصرف می کنم که قیمت داروی «HCG» هر عدد ۵۸۰۰ تومان، «MMG» هر عدد ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان و هر عدد «گنال اف» ۱۶هزار و صد تومان است و چون طی یک دوره خاص باید مصرف شود متاسفانه این داروها مورد قبول بیمه نیست و از این بابت هزینه زیادی به ما تحمیل می شود.
به گفته وی قرص «پنتو پرازول» هم که برای معده است و از داروهای پرمصرف می باشد با وجود آن که برای خیلی از بیماران ضروری است ولی بیمه ای محسوب نمی شود.
دغدغه داروخانه داران
اما داروخانه داران و دکترهای داروساز هم از موضوع فرار بیمه ها از پوشش داروهای مصرفی بیماران گلایه ها دارند.
دکتر «کاظمی» یکی از داروسازان در این باره به ما می گوید: برخی پزشکان بدون توجه به استطاعت بیماران برای آن ها داروهای علمی تجویز می کنند که بعضی از آن ها مکمل های خارجی است و تحت پوشش هیچ بیمه ای نمی باشد و سنگین شدن برخی نسخه های بیماران به همین دلیل است.
وی می افزاید: در حالی که داروهای مشابه ولی با نام های تجاری مختلف قیمت های متفاوتی دارند، بیمه فقط یک قیمت آن نوع دارو را تعهد کرده و اختلاف قیمت ها را قبول نمی کنند. وی با اشاره به حیاتی بودن مصرف برخی داروها برای بیماران و حتی تاکید پزشکان معالج بر مصرف نمونه های اصلی و خارجی می گوید: عملکرد بیمه ها مشکلاتی را برای آنان به وجود آورده است و در حالی که بیش از ۹۰ درصد داروها را بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح تحت پوشش دارد و رضایت مندی شاغلان در این مجموعه فراهم شده است ولی به دلیل ناهماهنگی در بین بیمه ها خدمات سایر بیمه ها در پوشش دارویی ضعیف و حداقل است.
دکتر «کاظمی» می افزاید: تامین اجتماعی و بیمه خدمات درمانی داروهای گیاهی را قبول نمی کنند در حالی که مردم به سمت گیاه درمانی روی آورده اند و حمایت بیمه ها می تواند در توسعه فرهنگ طب سنتی و مکمل موثر باشد.
به گفته وی این سازمان ها داروهای تولیدی در کارخانه های جدید را هم در تعهد حمایتی ندارند مثلا در حالی که قرص «بروفن» بیمه است ولی شکل جدید آن «ژلوفن» که چند سالی است وارد بازار شده هنوز مشمول خدمات بیمه ای نیست.
وی داروهایی نظیر «گلوکزامین»، «هیدروکسی پروژسترون»، شیاف «پروژسترون»، «کابرگولین»، «ان استپل سیستئین» و «فکسوفنارین» را از جمله اقلام دارویی دانست که تحت حمایت بیمه نیست و بیماران باید آن ها را به صورت آزاد خریداری کنند.
تهدید سلامت مردم
دکتر «احمدیانی» از مسئولان فنی یک داروخانه هم نگران عملکرد بیمه هاست و به ما می گوید: اگر از دردسرهایی که برای داروخانه ها به واسطه نبود حمایت از داروها ایجاد می شود بگذریم متاسفانه مطالبات داروخانه ها هم با تاخیر زیاد پرداخت می شود و به بهانه هایی جریمه هایی هم به ما تحمیل می شود. وی با اشاره به اتلاف وقت بیماران برای تایید نسخ پزشکی و دریافت دارو با پوشش بیمه ای می گوید: اگرچه نسبت به سایر کشورهای دنیا به دلیل یارانه دار بودن داروها در کشور، ارزان تر است ولی به دلیل جنبه روانی اثر بخشی داروهای خارجی خیلی از بیماران اصرار بر مصرف داروهای خارجی دارند و اکثر آن ها
هم مشمول بیمه نیست لذا هزینه های دارویی بیماران افزایش پیدا می کند.
او هم داروهایی مثل «رالوکسیفن»، «ملوکسیکام»، «فلافاکسین»، «کاروریلول»، «بویروپیون»، شیاف «ناپروکسن» و قطره اشک مصنوعی «آرتلاک» را از جمله داروهای پرمصرفی معرفی می کند که مشمول بیمه نیست و افراد باید آن را به صورت آزاد با قیمت سنگین تهیه کنند.
دکتر «علیرضا محمودی» مدیر یکی از داروخانه های هلال احمر نیز تاکید می کند بیمه ها باید با حمایت از داروهای گران قیمت و حساس که مردم توان خرید آن ها را ندارند سلامت مردم را که از اهداف نظام است تامین کنند. الان برخی بیمه ها مثل نیروهای مسلح، خدمات درمانی مناسبی را به بیمه گذاران خود ارائه می دهند و ۱۰۰ درصد هزینه های شیمی درمانی و تا ۹۰ درصد هزینه های درمانی غیربیمه ای را پرداخت می کند ولی بیمه های خدمات درمانی و تامین اجتماعی که قشر وسیعی از جمعیت کشور را در برگرفته اند از ارائه این خدمات عاجز هستند.
به گفته وی در برخی از داروها قیمت داروی ایرانی ۳۴ هزار تومان و قیمت مشابه خارجی آن نزدیک به ۷۰ هزار تومان است که بیمه ها مابه التفاوت آن را پرداخت نمی کنند.
وی می افزاید: اگر یک بیمار کلیوی دچار پس زدگی کلیه شود هزینه بستری او حداقل ۲ تا ۱۰ میلیون تومان می شود و بیمار برای جلوگیری از این پس زدگی باید قرصی را مصرف کند که هر عدد آن ۳۸ هزار و ۵۰۰ تومان است و حداقل ۲۰۰ عدد در یک ماه باید مصرف کند که بهای آن ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است.
وعده های بی عمل
دغدغه مردم درباره عملکرد بیمه ها به ویژه در پوشش بیمه ای داروهای مورد نیاز سابقه ای طولانی دارد و تا به حال خبرها و حرف و حدیثهای فراوانی هم برای سروسامان دادن به آن طرح شده ولی هنوز چیزی عاید مردم نشده است.
بهمن ماه سال ۱۳۸۵ معاون درمان سازمان تامین اجتماعی در خبری نوید داده بود که هزینه داروهای گران قیمت، صددرصد از سوی سازمان های بیمه گر پرداخت می شود و مردم دیگر برای دریافت داروهای گران قیمت با مشکل مواجه نخواهند شد. به
گزارش ایسنا، «علی فتاحی» گفته بود: پیشنهادی به شورای عالی بیمه ارائه شده که بیماران بیمه شده برای داروهای ارزان، فرانشیز بیشتری پرداخت کرده و در مقابل برای داروهای گران قیمت، بخش عمده هزینه ها را سازمان های بیمه گر بپردازند.
از تحقق این وعده خبری نشد تا این که در ۲۰ مردادماه ۸۸ معاون غذا و داروی دانشگاه شهید بهشتی نیز در خبری که شبکه خبری برنا منتشر کرد اعلام کرد: داروهای تولید داخلی در صورت افزایش قیمت تحت پوشش بیمه قرار خواهند گرفت.
ولی با گران شدن داروها از نیمه دوم سال ۸۸ باز هم حمایتی از بیمه گذاران انجام نشد.
۲۵ مهرماه امسال هم معاون غذا و داروی وزارت بهداشت خواستار پوشش بیمه ای داروهای تخصصی و گران قیمت و حذف بیمه داروهای معمولی توسط شورای عالی بیمه شد.
به گزارش مهر دکتر «احمد شیبانی» با اشاره به مشکلات مردم در تهیه داروهای گران قیمت و تخصصی افزود: وزارت بهداشت به شدت موافق افزایش حمایت بیمه ها و تامین سلامت عموم مردم است.
پوشش بیمه ها کافی نیست
به هر حال دست اندرکاران، کافی نبودن پوشش بیمه ها را دلیل نارضایتی مردم می دانند و تاکید دارند باید شورای عالی بیمه در کشور تکلیف موضوع حمایت بیمه ها را روشن کند.
دکتر «امیرحسین قاضی زاده» عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هم به ما می گوید: از سال ۸۷ با تدبیر مجلس ۲ تا ۳ ردیف بودجه برای رفع مشکل بیماران صعب العلاج و حمایت از داروهای آنان مصوب شد و تا حدودی هم به این نوع بیماران کمک شده است و در بحثداروهای پرمصرف که استفاده های سوء می شد به ویژه داروهای شبه مخدر و یارانه هم تدابیری اتخاذ شد. ولی مشکل اصلی در این حوزه کافی نبودن پوشش بیمه ای است، مردم حق بیمه می پردازند تا در موقع بیماری کمک حال آن ها باشد ولی الان شرایط خیلی رضایت بخش نیست.
وی می افزاید: ما انحصاری در این بخش ایجاد نکرده ایم لذا شورای عالی بیمه باید موضوع را بررسی کند و تکلیف حمایت و تعهدات بیمه ها را در قبال بیمه گذاران روشن کند.
«قاضی زاده» با اعلام این که هم اکنون داروها گران به دست مردم می رسد تصریح می کند: بیمه ها باید حمایت کرده و به داد مردم برسند، چرا که گران بودن داروها و مصرف نادرست دارو در کشور ما سبب صدمات جبران ناپذیر و عوارضی در بیماران خواهد شد.
اما سرانه مصرف دارو در ایران ۴ برابر میانگین جهانی است و حدود ۲۰ درصد کل داروهای کشور به صورت خودسرانه مصرف می شود. اگرچه در سال های اخیر بیماران خاص تحت پوشش حمایت بیمه ها قرار گرفته اند ولی هنوز بیماران عادی بیمه شده برای تامین داروهای بعضا تقویتی و درمانی مشکل دارند و به دلیل نبود حمایت و پوشش بیمه ها ناچار به تهیه آن با قیمت های آزاد هستند.
از آن جا که اغلب بیماران توان خرید داروهای مورد نیازشان را ندارند و حمایت بیمه ها هم گره گشا نیست به نظر می رسد باید قوانین سازمان های متولی بیمه درمان با نگاه جدی به حوزه سلامت و رفاه مردم تغییر کرده و اصلاح شود.
دود چالش ناهماهنگی بین بیمه های مختلف، گرانی داروها، خارج از تعهد بودن داروهای تقویتی و مکمل های ضروری برای بهبود بیماران و حفظ سلامت آحاد جامعه به چشم مردم می رود و داروها به قیمت
جان بیماران به دست آنها می رسد.