مبتلایان به دیابت بخوانند
ابتلاء به دیابت با بیشترین اختلال متابولیسم بدن و افزایش قند خون همراه است که ممکن است بر اثر کاهش ترشح انسولین از غده لوزالمعده و یا کاهش فعالیت بیولوژیکی آن و یا هر دو ایجاد شود.
به گزارش افکارنیوز، ديابت به دو دسته تيپ يك، نوع وابسته به انسولين و ديابت تيپ دو يا ديابت غيروابسته به انسولين تقسيم ميشود ديابت تيپ يك غالباً در جوانان و گاهاً در افراد مسن غيرچاق بروز ميكند. سلولهاي مترشحه انسولين در اين گروه از ديابتيها به هيچ محركي پاسخ نميدهند و الزاماً براي كاهش قند خون به انسولين خارجي نياز است.
انسولین در مبتلایان به دیابت تیپ دو، تا حدودی نه به میزان کافی در خون وجود دارد. این دیابت در افراد چاق و غیرچاق به اشکال مختلف تظاهر میکند و اغلب به داروهای ضدقند خوراکی پاسخ میدهد و در مواردی هم به تزریق انسولین نیاز دارد.
***وجود ۲۰۰ هزار دیابتی در استان یزد
دکتر «محمد افخمی اردکانی»، مسوول مرکز تحقیقات دیابت یزد در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: یزد با یک میلیون نفر جمعیت، ۲۰۰ هزار دیابتی دارد.
وی گفت: ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار نفر در محدوده سنی ۲۵ سال به بالا در استان به دیابت مبتلا هستند و جمعیت مبتلایان به این بیماری در دو جنس(زن و مرد استان) برابر است.
مسوول مرکز تحقیقات دیابت یزد با تاکید بر ضرورت عدم مصرف فستفودها برای پیشگیری و مبتلا نشدن به دیابت گفت: همچنین ورزش کردن میتواند از سن ابتلا به دیابت پیشگیری کند.
افخمی ادامه داد: برگزاری جلسات ماهیانه و هفتگی با دیابتیها، برگزاری کلاسهای آموزشی آشپزی سالم هر دو ماه یکبار برای ارگانها و اقشار مختلف مردم و افراد دیابتی، کارگاههای تیم ورکینگ، سمینارهای بازآموزی بیماران و پزشکان، کارگاههای پخت صحیح غذای سالم از فعالیتهای مرکز تحقیقات دیابت یزد است.
مسوول مرکز تحقیقات دیابت یزد میزان استقبال مردم و بیماران از کارگاهها و دورههای آموزشی مرکز را مطلوب دانست و از ارگانهایی مانند شیلات، بهزیستی، تربیت بدنی، شهرداری، فرمانداری و استانداری خواست تا با در اختیار قرار دادن امکاناتشان به مرکز تحقیقات دیابت، امکان آموزش برای پرسنل خود و مردم عادی را فراهم کنند.
***رشد چشمگیر بیماران دیالیزی در استان یزد
دکتر «محمدرضا وفایینسب»، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد گفت: رشد دیابت در یزد، رشد چشمگیر بیماران دیالیزی در استان را بههمراه دارد.
وی گفت: بیماران دیالیزی از بیماران خاص در حوزه معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی هستند؛ چون چهار دسته بیماران دیالیزی، هموفیلی، تالاسمی و ام. اس در دستهبندی بیماران خاص هستند و هماکنون ۳۲۰ بیمار دیالیزی، در حوزه معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی یزد قرار دارند.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد با اشاره به اینکه همه بیمارستانهای استان به بخش دیالیز مجهز هستند، ادامه داد: هماکنون ۸۷ تخت دیالیز در استان فعال است و ۳۲۰ بیمار از خدمات آن بهرهمند میشوند.
وفایینسب با بیان اینکه دیالیز برای این دسته از بیماران رایگان است، در ادامه در خصوص بیماران دیالیزی خاطرنشان کرد: با توجه به رشد دیابت در یزد، رشد بیماران دیالیزی هم در این استان چشمگیر است و در نتیجه آمار دیالیز نیز در یزد رو به افزایش است.
وی افزود: در این راستا مردم و دانشگاه علوم پزشکی باید در مراقبت از کلیهها توجه کافی را داشته باشند بنابراین مردم باید بیماریهایی مانند دیابت، فشارخون، گلودردهای چرکی و … از مهمترین عوامل آسیبرسان به کلیهها را جدی بگیرند. از سوی دیگر باید به این نکته توجه داشت که پیوند کلیه شرایط خاصی دارد و دسترسی به کلیه آسان نیست.
***تجهیز مرکز دیابت یزد به دستگاه سونوگرافی داپلر برای بررسی عروق محیطی پای دیابتیها
دکتر «ابوالبقائی»، مدیر مرکز تحقیقات دیابت یزد از تجهیز مرکز دیابت یزد به دستگاه سونوگرافی داپلر برای بررسی عروق محیطی پا ویژه بیماران دیابتی خبر داد.
وی با اشاره به شیوع دیابت در کشور به ویژه در استان یزد اظهار کرد: دیابت، عامل زمینهساز برای ابتلاء به دیگر بیماریها نظیر بیماریهای قلب وعروق، کلیه و عروق چشم و… است که درمان این بیماریها هزینههای فراوانی را در پی دارد.
مدیر مرکز تحقیقات دیابت یزد با تاکید بر پیشگیری از بروز دیابت، گفت: بیماران دیابتی میتوانند با فعالیتهای ورزشی و تغذیه مناسب از بروزاین عوارض پیشگیری کنند.
دکتر ابوالبقایی با اشاره به وجود تنها مرکز دولتی لیزر چشم بیماران دیابتی در مرکز تحقیقاتی و درمانی دیابت یزد افزود: تنها دو مرکز لیزر ویژه درمان عوارض چشمی مبتلایان به دیابت در استان وجود دارد یکی مرکز تحقیقات دیابت، مرکزی دولتی با تعرفهای مناسب و دیگری مرکزی واقع در بیمارستانهای خصوصی با حضور متخصصان مجرب است.
وی همچنین از حضور اساتید برجسته دانشگاه در رشتههای فوق تخصصی غدد، کلیه و متخصصان پوست و چشم در این مرکز برای معاینه و درمان بیماران خبر داد.
مدیر مرکز تحقیقات دیابت یزد با اشاره به تجهیز مرکز متبوع به دستگاه بررسی عروق محیطی پای دیابتی گفت: این دستگاه با تقبل بیمه، خدمات خوبی به بیماران دیابتی ارائه میکند.
دکتر ابوالبقایی توصیه کرد بیماران دیابتی که عوارض عروق محیطی پا در آنها ایجاد نشده سالیانه یک بار با نظر پزشک متخصص خود نسبت به بررسی عروق پا اقدام کنند.
وی همچنین از حضور پزشکان برجسته متخصص داخلی، اعصاب، روانپزشک و جراح و متخصص کلیه و مجاری ادرای برای بیماران دیابتی در آینده نزدیک در این مرکز تحقیقاتی درمانی خبر داد.
مدیر مرکز تحقیقات دیابت یزد گفت: سیاستهای دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد و ریاست این دانشگاه متمرکز بر پیشگیری و درمان دیابت است.
دکتر ابوالبقایی ازافرادی که در معرض ابتلا به دیابت هستند، خواست برای بررسی به این مرکز واقع در کوچه اورژانس بیمارستان افشار مراجعه کنند.
***سن بالای ۳۰ سال از علل ابتلا به دیابت بارداری
یک کارشناس مامایی در یزد سن بالای ۳۰ سال را از علل ابتلا به دیابت بارداری برشمرد.
«صدیقه علیشاهی» افزود: سلولهای بدن در دیابت بارداری نسبت به گلوکز(قند خون) تحمل خود را از دست میدهد که البته این وضعیت همیشه برای نخستین بار در دوران بارداری تظاهر میکند بهطوریکه در این حالت مادر ممکن است نسبت به شرایط عادی بیشتر تشنه، گرسنه و خسته شود که همگی از علائم شایع دوران حاملگی است و طبیعی تلقی میشود.
وی با اشاره به بیعلامتی دیابت بارداری افزود: از همینرو تقریباً در همه زنان باردار بین هفتههای ۲۴ تا ۲۸ بارداری تست تحمل گلوکز درخواست میشود.
این کارشناس مامایی ادامه داد: برای انجام این تست زن باردار در آزمایشگاه یک لیوان شربت گلوکز مینوشد و پس از یک ساعت قند خون چک میشود. امکان انجام این آزمایش را در هر ساعتی از روز وجود دارد و چنانچه نتیجه آن از حد نرمال و طبیعی بیشتر باشد، انجام آزمایشهای تخصصیتر توصیه میشود.
علیشاهی افزود: چنانچه زن باردار حداقل یکی از عوامل خطر(ریسک فاکتورها) را داشته باشد باید تست تحمل گلوکز در ماههای نخست بارداری انجام شود.
وی گفت: عوامل خطرآفرین، سن بالای ۳۰ سال، سابقه خانوادگی دیابت، سابقه ماکروزومی قبلی(تولد نوزاد بزرگ و با وزن بیشتر از ۴ کیلوگرم)، چاقی(اندکس توده بدن بالای ۳۰)، وجود گلوکز در ادرار، تولد نوزاد ناهنجار یا مرده، پر فشاری خون، سابقه ابتلا به دیابت حاملگی در بارداریهای پیشین و سقط خودبخودی بدون علت دو نوبت یا بیشتر است.
این کارشناس مامایی در ادامه علائم بالینی دیابت حاملگی را پرنوشی، پرخوری، پرادراری، افزایش فشار خون، چاقی، خارش بدن و حملات افزایش قند خون برشمرد.
علیشاهی افزود: در اکثر موارد دیابت بارداری علایم و نشانههای واضحی ندارد اما در صورت وجود علایم مهمترین آن پرخوری، پرادراری و پرنوشی است.
وی تصریح کرد: عوارضی چون استرس عصبی، عفونت، پر فشاری خون(غالباً در ماههای پایانی بارداری)، افزایش خطر مسمومیت حاملگی و زایمان پیش از موعد، همچنین افزایش عمل سزارین و صدمات زایمانی از عوارض دیابت دوران بارداری است.
این کارشناس مامایی گفت: همچنین در صورت عدم کنترل قند خون، بروز اختلالات متابولیکی، ناهنجاریهای مادرزادی، بزرگی و زردی نوزاد و حتی سقط و افزایش مرگ جنینی ازعوارض جنینی دیابت دوران بارداری است.
علیشاهی گفت: کودکان متولد شده از مادرانی با دیابت دوران حاملگی با خطراتی چون بروز چاقی در دوران کودکی و بروز دیابت حاملگی در نوزادان دختر مواجه هستند.
وی به مادران باردار توصیه کرد درمان دیابت حاملگی به شدت بیماری بستگی دارد از اینرو بیمار علاوهبر داشتن برنامه غذایی صحیح باید قند خون خود را با استفاده از دستگاههای خانگی کنترل قند خون و یا نوارهای حساس به قند خون کنترل کند.
این کارشناس مامایی با بیان اینکه باید در رژیم غذایی، تعادل صحیحی میان پروتئین، چربی و کربوهیدرات وجود داشته باشد، گفت: همچنین ویتامینهای لازم، مواد معدنی و کالری لازم باید تامین شود.
علیشاهی با توصیه به مادر باردار مبنی بر پرهیز از مصرف مواد شیرین گفت: نتایج مطالعات حاکی از آن است که فعالیتهای ورزشی سبک، به بدن در سوزاندن گلوکز کمک میکند همچنین سبب کاهش قند خون میشود به طوری که ۳۰ دقیقه فعالیت هوازی نظیر پیادهروی در روز برای بسیاری از زنان مبتلا به دیابت حاملگی سودمند است.
وی با بیان اینکه فعالیتهای ورزشی شدید به همه توصیه نمیشود، افزود: برای آگاهی از فعالیت ورزشی مناسب و مفید با پزشک مشورت شود.
این کارشناس مامایی خاطرنشان کرد: حدود دو سوم زنان مبتلا به دیابت حاملگی در حاملگیهای بعدی نیز به این عارضه مبتلا میشوند.
***دیابت فاکتور مستعدکننده ابتلاء به بیماریهای لثه
دکتر «رضا ملا»، یک متخصص بیماریهای دهان در یزد گفت: اغلب افراد از مشکلات لثهای در بیماران دیابتی اطلاع دارند اما در تاثیر بیماری لثه بر دیابت بیاطلاعند در صورتی که در تحقیقات متعددی تاثیر بیماری لثه بر بیماری دیابت ثابت شده است.
وی اظهار کرد: بیماری دیابت میتواند تاثیر نامطلوبی بر سایر ارگانهای بدن داشته باشد و دهان و دندان نیز از ارگانهای تاثیرپذیر از دیابت است.
این متخصص بیماریهای دهان مهمترین مساله در خصوص دهان و دندان در افراد دیابتی را بیماریهای لثه دانست و گفت: بیماران دیابتی استعداد بیشتری نسبت به سایرین در ابتلا به بیماریهای لثه دارند بهطوریکه در این افراد بافت لثه با تاخیر ترمیم میشود. همچنین خونریزی بیشتر لثه، تخریب و تحلیل بافت لثه و بافت نگهدارنده دندانها و بروز بیماریهای لثه در افراد دیابتی بیشتر دیده میشود.
دکتر ملا گفت: افراد مبتلا به بیماری دیابت به دنبال ایجاد پلاک میکروبی در دهان سریعتر و با شدت بیشتری به تخریب لثه دچار میشوند.
وی افزود: باورهای غلطی مبنی بر تخریب حتی بافتهای لثه در بیماران دیابتی وجود دارد که افراد تصور میکنند در صورت داشتن بیماری دیابت، حتماً به بیماریهای لثه نیز دچار میشوند. حال آن که علت اصلی در بیماری لثه ایجاد پلاک میکروبی در دهان است و دیابت ایجادکننده بیماری لثه نیست بلکه میتواند به عنوان یک فاکتور مستعدکننده برای بیماری لثه شناخته شود.
این متخصص بیماریهای دهان یکی دیگر از بیماریهای دهان و دندان در افراد دیابتی را خشکی دهان به علت مصرف داروهای دیابت برشمرد و افزود: مخاط دهانی در چنین افرادی حساستر است و چون مخاط خاصیت ضدپوسیدگی برای دندانها دارند، در صورت کم شدن مخاط مشکلات دندانی بروز میکند.
دکتر ملا با بیان اینکه آبسههای لثهای نیز در افراد دیابتی شایعتر است، افزود: این شیوع به علت کاهش توان دفاعی بدن افراد دیابتی در مقابل عفونت است.
وی تصریح کرد: در افرادی که بیماری دیابت آنها کنترل شده باشد غالباً این عوارض را انتظار نداریم و عوارض بیماری دیابت از جمله مشکلات دهان و دندان برای افرادی صدق میکند که کنترل مناسبی بر بیماری دیابت خود ندارند.
این متخصص بیماریهای لثه گفت: اغلب افراد از مشکلات لثهای در بیماران دیابتی اطلاع دارند اما در تاثیر بیماری لثه بر دیابت بیاطلاعند چنانچه در تحقیقات متعددی تاثیر بیماری لثه بر بیماری دیابت ثابت شده است بهطوریکه عفونت لثه به دنبال خونریزی و زخم لثهها میتواند مانند ایجاد زخم در سایر قسمتهای بدن برای افراد دیابتی مهم باشد و باید برای بهبود زخم و عفونت به پزشک مراجعه شود.
دکتر ملا با بیان اینکه بروز هرعفونتی در افراد دیابتی میتواند کنترل قند خون را دشوار کند، در ادامه بحثمهم در بروز بیماری لثه را پیشگیری از این بیماری دانست و گفت: بیماری لثه در صورت بروز میتواند لثه را برای همیشه مستعد بیماری کند.
وی در خصوص پیشگیری و درمان بیماریهای لثهای توصیه کرد: مسواک زدن روزانه، استفاده صحیح از نخ دندان، معاینه ۶ ماه یکبار دهان و دندان سبب پیشگیری از این بیماریها شود و یا در صورت بروز در مراحل اولیه شناسایی و درمان شود. همچنین در صورت بروز بیماریهای لثه افراد باید با توجه به تشخیص پزشک به جرمگیری دندان و یا جراحیهای لازم اقدام کنند.
این متخصص بیماریهای دهان در خصوص خونریزی لثه گفت: افراد باید برای برطرف کردن پلاک میکروبی، مسواک زدن را به طور صحیح و روزانه انجام دهند. این کار در افرادی که به التهاب لثه دچار هستند به علت خونریزی پس از مسواک زدن انجام نمیشود حال آن که چنانچه فرد تا ۱۰ روز مسواک زدن مداوم را انجام دهد با کاهش میزان خونریزی این عارضه درمان میشود.
دکتر ملا در خصوص درمان بیماریهای لثه در افراد دیابتی تصریح کرد: درمان در افراد دیابتی تفاوتی با سایرین ندارد و در افراد دیابتی در صورت تشخیص پزشک برای جراحی باید قند خون فرد دیابتی کنترل شده باشد و برای کاهش احتمال عفونت در این افراد باید اقدامات خاص درمانی انجام شود.
* احتمال ابتلای دیابتیها به آب مرواردی دو تا چهار برابر بیش از دیگران
* شیوع بیشتر عارضه کمخونی عصب بینایی در بیماران دیابتی
دکتر «ابوالقاسم رستگار»، یک جراح و متخصص چشم در یزد گفت: در افراد دیابتی دو تا چهار برابر بیشتر از افراد نرمال کدر شدن عدسی و به دنبال آن آب مروارید رخ میدهد.
وی دیابت را یکی از چهار علت عمده کاهش دید و حتی نابینایی در جهان برشمرد و افزود: آب مروارید و آب سیاه از عوارض دیابت است.
این جراح و متخصص چشم گفت: معاینه عمومی بخشهای مختلف چشم، ارزیابی دید رنگ و بررسی میدان دید برای تشخیص علائم ناشی از دیابت ضروریست.
رستگار با بیان اینکه شبکیه نخستین بخش درگیر چشم براثر ابتلاء به دیابت است، گفت: این مشکل با نوع محل و شدت ضایعه اختلالات دید متفاوت است.
وی از دیگر اختلالات ناشی از قند خون را بالنی شدن عروق کوچک شبکیه برشمرد و افزود: در این عارضه خون از دیواره عروق آسیبدیده به خارج نشت و بیماری شبکیهای زمینهای ایجاد میشود و در صورت تجمع این مایع در قسمت شبکیه(منطقه حساس بینایی) اختلال دید شدیدتر است از همینرو اکسیژنگیری شبکیه مختل و در نتیجه عروق جدید برای تامین میزان اکسیژن مورد نیاز در شبکیه تشکیل میشوند که این عروق جدید به مراتب شکنندهتر و قابلیت تراوش بیشتری دارند و گاهی به خونریزی داخل چشم و تاری ناگهانی دید منجر میشوند که این حالت را مرحله تکثیری دیابت در چشم مینامند.
این جراح و متخصص چشم تجمع نوعی چربی بهصورت منطقهای در پلک، فلج شدن عضلات خارج چشمی که حرکات چشم را تنظیم میکند را از درگیری قسمتهای دیگر چشمی غیر از شبکیه برشمرد و افزود: حدقه چشم در بیماران دیابتی بیشتر مساعد عفونتهای قارچی خاص است، قرنیه در این بیماران حس کمتری دارد، عنبیه به دنبال بیماری قند ممکن است محل تجمع عروق اضافی شود که این خود عاملی برای ایجاد آب سیاه است، عدسی در افراد دیابتی با میزان قند خون بالا به اختلال انکساری دچار شده و افرادی با دید طبیعی به کاهش دید دچار میشوند که باید از نظر قند خون بررسی شوند.
رستگار کدر شدن عدسی را از تغییرات دیگر چشمی براثر ابتلاء به دیابت برشمرد و افزود: ممکن است این عارضه به آب مروارید منتهی شود بهطوریکه در افراد دیابتی دو تا چهار برابر بیشتر از افراد نرمال کدر شدن عدسی و به دنبال آن آب مروارید رخ میدهد و زمان بروز و آغاز آن از سنین کم است.
وی اظهار کرد: عصب بینایی در بیماران دیابتی بیشتر مستعد ابتلاء به عارضه «کمخونی»(ایسکمی) است که در مواردی کاهش دید نیز به همین علت است.
این جراح و متخصص چشم درمان خاص عوارض چشمی ناشی از دیابت را کنترل قند خون، درمان لیزری و جراحی شبکیه دانست و گفت: مناسبترین اقدام عملی در بیماران مبتلا به عوارض قند خون در چشم درمان با اشعه لیزر سبز است که درمانی اساسی و نتیجهبخش است و در چندین جلسه عملی به آسانی و سرپایی انجام میشود و انجام نشدن آن در شرایط لازم زیانهای جبرانناپذیری را در پی دارد.
دكتر رستگار با بيان اينكه چنانچه ميزان ديد، ثابت و كنترل شود و يا بدتر نشود، اشعه ليزر ميتواند به افزايش ديد منجر شود، يادآور شد: بههنگام اشعه درماني درد خفيفي احساس ميشود و حتي پس از آن در شرايطي به علت تورم نواحي مركزي شبكيه، ميزان ديد اندكي كاهش مييابد و حتي ديد در شب تا حدودي مختل و تشخيص رنگهاي مختلف با مشكل روبرو ميشود كه همه اين عوارض نسبت به نتيجه درمان ناچيز است چون نتيجه در بيش از دو سوم موارد مثبت گزارش شده است.