درون مایکروویو چه میگذرد؟
اثرات مایکروویو بر روی مواد مغذی
اگر تصمیم دارید از مایکروویو خود استفاده کنید، حتماً دفترچهی راهنمای آن را بخوانید و البته دریافت آنتیاکسیدانها را فراموش کنید.
افکارنیوز: مایكروویوها معجزه مهندسی دنیای مدرن هستند، ولی به همان اندازه نیز میتوانند برای سلامتی مضر باشند. آشپزخانههای امروزی پر از لوازمی است كه به پخت سریع غذا كمك میكنند و هنگامی كه صحبت از ابزار میشود، هیچ چیزی برای پخت و پز آسان سریعتر ازمایكروویو نیست. بسیاری از ما بدون هیچ تفكری، فوراً مایكروویو را به عنوان اولین انتخاب در نظر میگیریم و غذای یخزده و یا باقیمانده از شب قبل را در آن گرم میكنیم. با وجود نگرانیها در مورد اشعهی موجود در مایكروویوها آنها عملاً راه خود را به درون خانهها باز كرده و به یكی از لوازم زندگی ما تبدیل شدهاند. اما آیا واقعاً
خبر دارید كه وقتی در مایكروویو خود را میبندید، چه اتفاقی میافتد و غذاهای شما چقدر سالم و چقدر ناسالم هستند؟
نحوهی عملکرد مایکروویو
در اواخر جنگ جهانی دوم مهندسین متوجه شدند که با امواج رادار مورد استفاده برای شناسایی هواپیماها میتوانند غذای خود را نیز گرم کنند و بدین ترتیب اولین مایکروویو در اواخر سال ۱۹۴۰ به نام Radarange وارد بازار و پس از دو دهه به معجزهی لوازم خانگی تبدیل شد و به همهی آشپزخانهها راه یافت. اکثر افراد بر این باورند که مایکروویوها، با آزاد کردن انرژی رادیواکتیو غذا را گرم میکنند. دکتر جامینگ مهندس مواد غذائی میگوید، مایکروویو با استفاد از مگنترون، برق را به امواج نوسانی انرژی مغناطیسی تبدیل میکند که تقریباً شبیه به امواج رادیوئی عمل میکنند. این امواج درون مواد
غذائی نفوذ کرده و باعثتحریک مولکولهای آب و با تحت تأثیر قرار دادن یونهای نمک موجب افزایش سریع دما و تولید گرما میشوند. در اجاق گازهای معمولی گرما به آرامی از بیرون غذا به داخل آن نفوذ میکند، اما در مایکروویوها بالعکس است و گرما از داخل غذا به سمت خارج تولید میشود؛ به همین دلیل است که زمان پخت غذا با مایکروویوها بسیار کمتر و کار با آنها سریعتر از اجاق گازهای معمولی است.
اثرات مایکروویو بر روی مواد مغذی
جریان هوا در این دستگاهها و دمای آن سرد است و به همین دلیل معمولاً غذاهایی که در مایکروویوها پخته میشوند، قهوهای و ترد نمیشوند: نگرانی بزرگتر در مورد مایکروویوها این است که وقتی مواد غذایی بدینگونه حرارت داده میشوند، مواد مغذی باارزش آنها از بین میرود. به گفتهی منتقدان دستگاههای مایکروویو، هنگام پخت غذا، میان ذرات غذا اصطکاک ایجاد و این اصطکاک میان ویتامینها و مواد معدنی ضروری موجب میشود که ویتامینهای گروه B و گروه C کاهش یابد و حتی در ترکیبات مواد شیمیائی مواد غذائی از جمله پروتئینهای حیوانی و فرآوردههای لبنی تغییر ایجاد شود.
هنگام پخت غذا در مایکروویو، برخی از اسیدهای آمینه که بلوکهای اصلی سازندهی پروتئین هستند، از فرم طبیعی خود خارج شده و نوع فعال آن به فرم بیولوژیکی غیرفعال تبدیل میشود. دکتر لیتا، شیمیدان و درمانگر توضیح میدهد که غذاها فراتر از ویتامینها و مواد معدنی حاوی مجموعهای از ترکیبات ظریف و پیچیده از جمله آنتیاکسیدانها و آنزیمها هستند که مایکروویوها تأثیر منفی روی آنها میگذارد. پژوهشگران ژاپنی معتقدند که مایکروویوها ویتامین B۱۲ در گوشت و شیر را غیرفعال میکنند. این ویتامین برای عملکرد سیستم عصبی بسیار مناسب است.
همچنین مطالعات نشان میدهند که روغن زیتون حاوی آنتیاکسیدانهائی است که برای قلب مفید است و این آنتیاکسیدانها در مایکروویو بیاثر میشوند. گروهی دیگر از مطالعات نشان میدهند که در مقایسه با برخی روشهای آشپزی، همچون آبپز کردن گاه مایکروویو مفیدتر است. پژوهشگران آمریکایی با بررسی بر روی کلمها متوجه شدند هنگامی که کلمها را آبپز میکنند، مقدار زیادی گلوکوزینولاتهای(Glucosinolates) آنها وارد آب شده ولی زمانی که کلمها بخارپز، سرخ و یا در مایکروویو ریخته میشوند، تمامی این آنتیاکسیدانهای قوی درون آن باقی میمانند که برای خنثی کردن بیماریها بسیار
مفیدترند. در سال ۲۰۰۹ مطالعهای در مجلهی علمی، پژوهشی به چاپ رسید که درآن مقدار آنتیاکسیدانهای ۲۰ نوع سبزی مختلف از جمله برگ چغندر، کدو سبز، براکلی و… هنگام پخت با روشهای مختلف ارزیابی شده بود.
پژوهشگران دریافتند که پخت با زودپز و آبپز کردن سبزی بیش ازپخت با مایکروویو قدرت آنتیاکسیدانها را کاهش میدهد. کاملاً روشن است که آب بهترین دوست آشپزها نیست؛ چرا که در حفظ مواد مغذی تأثیر منفی میگذارد. همانطور که گفتیم مثلاً آنتیاکسیدانهای فلاوونوئید کلم براکلی را از بین میبرد. مقدار زیاد آب و پخت طولانی مواد غذائی با آن، مواد مغذی را شسته و از بین میبرد. بسیاری از عوامل و شرایط مانند زمان و مقدار مایع اضافه شده به غذا در حفظ ارزش تغذیهای مواد غذائی در انواع روشهای پخت تأثیر دارد. دکتر سامر استاد علوم تغذیه و ورزش میگوید: مهمترین علت از بین رفتن
مواد مغذی از جمله ویتامین C، وجود آب زیاد و زمان پخت بالا است. مایکروویوها با پخت سریع و چند ثانیهای، با تغییر مواد مغذی به فرم بیولوژیکی غیرفعال، آنها را از بین میبرند و به مواد سمی و سرطانزا تبدیل میکنند. عوارض پخت غذا با فر و اجاق قابل مقایسه با مایکروویو نیست.
توصیههای مفید برای استفاده بهینه از مایکروویو
اگر تصمیم دارید از مایکروویو خود استفاده کنید، حتماً دفترچهی راهنمای آن را بخوانید و البته دریافت آنتیاکسیدانها را فراموش کنید. اگر مایکروویو را به عنوان روشی برای پخت مواد غذائی خود انتخاب میکنید، به منظور کمک به ایمنی و کاهش از دست رفتن مواد مغذی به نکات زیر توجه داشته باشید:
فقط از ظروف شیشهای و سرامیکی استفاده کنید، استفاده از ظروف پلاستیکی موجب آزادسازی مواد شیمیائی پلاستیک به داخل غذاها میشود و آن را آلوده میکند.
برای پخت میوه و سبزی از حداقل آب و حداقل زمان استفاده كنید تا حداقل مواد مغذی از بین بروند. هیچ دلیلی برای افزودن آب به میوه و سبزی كه خود حاوی آب هستند، وجود ندارد. روی ظروف خود یك در قرار دهید و كمی آن را باز بگذارید تا رطوبت از آن خارج شود، گرمای مرطوب به از بین بردن میكروبها كمك میكند و موجب پخت یكنواخت مواد مغذی میشود. در صورتی كه درِ دستگاه مایكروویو آسیب دیده است و یا به خوبی بسته نمیشود، حتماً آن را تعویض كنید. همچنین هر نوع مادهی غذائی را ازداخل آن پاك كنید تا كاملاً تمیز باشد. مواد و ظروف پلاستیكی همچون ظروف ماست و مارگارین برای قرار گرفتن در مایكروویو
طراحی نشدهاند و در برابر حرارت مقاوم نیستند و طیف وسیعی از مواد شیمیائی سرطانزا داخل آنها نشت میكند و موجب بروز BPA (نوعی تركیب شیمیائی) در بدن میشود كه در فعالیت استروژن تداخل ایجاد میكنند. همانطور كه میدانید، هورمونها نقش مهمی در سازماندهی مغز و سایر اندامها دارند. این مواد میتوانند به سلولهای عصبی كودكان آسیب برسانند. سطوح بالای BPA در هفتهی ۱۶ حاملگی موجب رفتار پرخاشگری و بیشفعالی كودكان میشود. مطالعهای در سال ۲۰۱۰ نشان داد كه غلظت بالای BPA در ادرار بزرگسالان احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی و دیابت را افزایش میدهد. BPA تنها مادهی شیمیائی نیست كه
در ظروف پلاستیكی وجود دارد، بلكه پلاستیك حاوی مواد شیمیائی مضر زیادی همچون فتالاتها است كه عوارض منفی آنها هنوز به طور كامل مشخص نشده است؛ ولی به طور حتم در غدد درونریز بدن اختلال ایجاد میكنند. بنابراین هرگز از ظروف پلاستیكی در داخل مایكروویو استفاده نكنید. پلاستیك چون از نفت خام به دست میآید، مولكولهای آن نسبت به ظروف شیشهای و سرامیكی سریعتر شكسته میشوند و ایمن نیست. برای امنیت بیشتر از ظروف شیشهای و سرامیكی استفاده كنید.