تنها دلیل عدم اجرای طرح پزشک خانواده در کشور
اختلافات؛ مانع تحقق طرح
قشر کثیری از جامعه پزشکی کشور معتقدند این برنامه با روشی که هم اکنون برای اجرای آن تعریف شده است، نه تنها موفق نخواهد بود بلکه باعثاختلال در پیشگیری و درمان بیماریها خواهد شد.
سرویس اجتماعی افکار نیوز - مدتهاست که طرح پزشک خانواده در ایران مطرح شده اما مشکلاتی که برای اجرای این طرح وجود دارد هنوز برطرف نشده و بسیاری از مسئولان بهداشتی کشور در صدر آنها سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت به اختلاف رسیده اند و این در حالی است که هر دوی این سازمانها در تلاش برای بالا بردن سطح بهداشت خانواده دارند. از این رو شاید بتوان اینگونه تعبیر کرد که هیچگونه برنامه ریزی و هماهنگی بین دستگاه های مرتبط با این موضوع، صورت نگرفته است.
محمد شریعتی قائم مقام معاون بهداشتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ضمن بیان این مطلب، گفت: پزشک خانواده داکیومنتی کامل از بیمار نزد خود دارد. یعنی باید داشته باشد تا طرح را درست اجرا کند. به عنوان مثال اگر پزشک خانواده ای یک بیمار هپاتیتی داشت، بر اساس پرونده سلامتی که از آن خانواده در اختیار دارد، همسر آن بیمار را هم ویزیت می کند. چرا که ممکن است هپاتیت به او برگردد.
وی افزود: یا پزشک خانواده بیماری که وبا دارد را از روی پرونده تشخیص می دهد در کدام منطقه جغرافیایی زندگی می کند و چند نفر دیگر با او زندگی می کنند و منبع آب مشترک اینها کجاست. لذا به کارشناس بهداشت محیط که در تیم اوست اطلاع می دهد فلان نقطه شهر یا روستا یک مورد وبا دیده شده و او باید بررسی کند. به این ترتیب جلوی یک اپیدمی وبا که می تواند مشکلی برای یک شهرستان ایجاد کند در آینده گرفته می شود. این ها رویا نیست، چون پزشک خانواده پزشک فرد، خانواده و جامعه است. پزشک خانواده جامعیت دارد.
شریعتی ادامه داد: به عبارت دیگر پزشک خانواده آدمی است که نه تنها کارش درست است، بلکه ابزار کارش هم درست است. چیزی که به شدت دارد وقت ما را می گیرد، همین راه اندازی پرونده الکترونیک سلامت برای یکایک افراد جامعه است. کاری که سال های سال قرار بود انجام شود ولی نشده است و در شرایط فعلی دارد شکل می گیرد.
رییس مرکز توسعه شبکه و ارتقاء سلامت گفت: هم اکنون در مدلی که داریم توسعه می دهیم می گوییم پزشک خانواده موظف است عوامل خطرزای یک فرد، یک خانواده و یک جامعه را بررسی و ارزیابی کرده و یا کاهش داده و یا حداقل آن ها را مدیریت کند.
وی افزود: مثلا " برای یک سرماخوردگی ساده وقتی نزد پزشک معمولی بروید یک نسخه می دهد و تمام. اما اگر نزد پزشک خانواده بروید او در سوابق شما نگاه می کند و می بیند شما هر ساله در فلان فصل مشکل آبریزش داشته اید، یا چشم شما سرخ می شده و به جای سرماخوردگی به این تشخیص درست می رسد که این حساسیت فصلی است. چرا؟ چون پرونده الکترونیک سلامت بیمار در پیش روی اوست.
وی اضافه کرد: پزشک خانواده دارو هم که می نویسد می داند بیمار قبلا " به چه داروهایی حساسیت داشته یا چه بیماری هایی همراه بیماری فعلی اش دارد، یا چه داروهای دیگری می خورد. چون همه این سوابق را در آن پرونده دارد و اینها همه در تشخیص و ویزیت مهم اند.
به گفته شریعتی پزشک خانواده در این پرونده حتی شغل مریض را هم می بیند. وضعیت اقتصادی و اجتماعی اش را هم بر اساس پرونده می بیند و مثلا می داند وضع مالی مریض خوب هست یا نه؟ اگر وضع مالی بیمار خوب نبود طبیعی است که داروی گرانقیمت برای او تجویز نمی کند. چون می داند نمی خرد و نمی خورد و خوب هم نمی شود. لذا تصمیم می گیرد نوع دارو را به گونه ای انتخاب کند که بخرد و بخورد و درمان شود. یا مثلا " به او نمی گوید برای رفع کم خونی اش جگر یا گوشت یا کباب بخورد. بلکه یک قرص آهن برای او تجویز می کند. یعنی پزشک خانواده علاوه بر این که طبیب است و طبابت می کند، عضو آگاه، دلسوز و کاربلد هر
خانواده هم هست.
اما با توجه به گفته های شریعتی نمی توان موضوع همزمانی برگزاری همایش بررسی چالشهای برنامه پزشک خانواده از سوی سازمان نظام پزشکی ایران و افتتاح رسمی برنامه پزشک خانواده شهری در سه استان کشور توسط وزارت بهداشت را نادیده گرفت، حکایت از این واقعیت تلخ دارد که این نهاد مرتبط با نظام سلامت کشور، هیچ تعامل و رابطه معقولی در نحوه اجرای این برنامه ندارند. در نتیجه از هم اکنون میبایست در انتظار بروز چالشهایی در مسیر کار پزشکان خانواده در شهرها بود.
در صورتی که معان نظارت و برنامهریزی سازمان نظام پزشکی ایران معتقد است با توجه به اینکه در شهرهای بزرگ بستر ارایه خدمات بهداشتی و درمانی به کفایت و بضاعت بخش روستایی کشور نیست ضمن لزوم بازمهندسی سیستم ارایه خدمات بهداشتی و درمانی در کلانشهرها باید از ظرفیتهای مورد بخش غیردولتی که در این خصوص برخلاف روستاها از توان و پتانسیل بالایی برخوردار است، بهتر از قبل استفاده شود.
زالی با انتقاد از نحوه تعامل و همکاری وزارت بهداشت با سازمان نظام پزشکی در نحوه اجرای برنامه پزشک خانواده، عنوان میدارد به رغم اینکه نزدیک به ۸۵ درصد خدمات بخش سرپایی و ۸۲ درصد از خدمات دارویی در شهرهای بزرگ توسط بخش غیردولتی ارایه میشود متاسفانه گزارشهای اولیه از ۳ استان پایلوت اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع حاکی از این است که بخش غیردولتی در سطوح مختلف سیاستگذاری و اجرا به اندازه کافی مورد توجه و مشارکت قرار نگرفته است.
در واقع چنین میتوان استنباط کرد که دعوا و نزاع کارشناسی سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت وارد فاز جدیدی از اختلافات شده است. زیرا قشر کثیری از جامعه پزشکی کشور معتقدند این برنامه با روشی که هم اکنون برای اجرای آن تعریف شده است، نه تنها موفق نخواهد بود بلکه باعثاختلال در پیشگیری و درمان بیماریها خواهد شد.
دعوای سازمان نظام پزشکی با وزارت بهداشت از آنجا نشات میگیرد که مسئولان این وزارتخانه هیچ اعتنایی به انتقادات اعضای نظام پزشکی ندارند و تنها بر اجرای این برنامه اصرار میورزند. این در حالی است که انتقادهای زیادی به نحوه اجرای این برنامه وارد است.