تبلیغات
کد خبر: ۱۹۶۷۲

مؤمنانی که سوزانده شدند!

افکارنیوز: با قرآن چقدر انس داری؟ … فکر کن کمی … می دانی قرآن چند دسته از اصحاب را برایت معرفی می کند و هر یک از این اصحاب چه ویژگی و چه خصیصه ای دارند؟ …

قرآن را که می گشایی و می خوانی، همه چیزی در آن می یابی، از بهترین داستان ها و قصه ها بگیر تا بهترین شیوه ها و تاکتیک های مبارزه با دشمن ... هر کدام از محورهایی هم که برای من و تو بیان می کند ، در هیچ دوره و اعصاری تازگی اش را از دست نخواهد داد ... و این معجزه کتاب آسمانی من و توست ... با من اگر همراه شوی هر بار یکی از اصحاب معرفی شده در قرآن را برایت می گویم.

اصحاب اُخدود

می دانی اصحاب اخدود چه کسانی هستند؟ … اصحاب اخدود، کافرانى هستند که گروهى از مؤمنان را به جرم یکتاپرستى در گودالى از آتش سوزاندند. قرآن آنها را این گونه معرفی می کند: «قُتِلَ أَصْحابُ اْلأُخْدُودِ النّارِ ذاتِ الْوَقُودِ إِذْ هُمْ عَلَیْها قُعُودٌ وَ هُمْ عَلی ما یَفْعَلُونَ بِالْمُؤْمِنینَ شُهُودٌ وَ ما نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلاّ أَنْ یُؤْمِنُوا بِاللّهِ الْعَزیزِ الْحَمیدِ؛ مرگ بر شکنجه ‏گران صاحب گودال(آتش)، آتشی عظیم و شعله ‏ور، هنگامی که در کنار آن نشسته بودند و آنچه را با مؤمنان انجام می ‏دادند(با خونسردی و قساوت) تماشا می‏ کردند، آنها هیچ ایرادی بر مؤمنان نداشتند، جز اینکه به خداوند عزیز و حمید ایمان آورده بودند.» ۱

قرآن به جاى پرداختن به جزئیاتى مانند هویّت شخصیت ها و زمان و مکان داستان، صبغه و تحلیل توحیدى آن را به عنوان یکى از ویژگی هاى ثابت در قصص قرآنى، برجسته کرده است. قرآن در این روایت که سوزاندن گروهى از مؤمنان به جرم ایمان به خدا در گودالى از آتش انبوه است، با تصویر یکى از شورانگیزترین صحنه ‌هاى جدال حق و باطل و کفر و ایمان، مؤمنان را به پایدارى بر سر آیین خود فرا می خواند و با ترسیم جایگاه و فرجام بد کافرانِ شکنجه گر و پاداش و فرجام بسیار خوش، مؤمنان را انذار و تبشیر مى‌کند.

" حادثه اخدود " مربوط به کیست؟

در این باره روایت های مختلفی وجود دارد. براساس مشهورترین روایت، حادثه اخدود، مربوط به نصاراى نجران است که چندى پیش از اسلام به دست «ذونواس»، آخرین پادشاه حِمیریان یمن قتل عام شدند. ۲ گزارش هاى حادثه نجران که در منابع مسیحى ‌اعم از سریانى و حبشى آمده است، در تحلیل تاریخى این رویداد و انطباق یا عدم انطباق آن با گزارش قرآن بسیار کارگشاست.

نامه شمعون، اسقف «بیت اَرْشام» به رئیس دیر «جبله» از کهن‌ترین این اسناد است که نویسنده آن در سال ۵۲۴ میلادى، به عنوان سفیر صلح «یُوستى یوسطینوم نِیانُوس» امپراطور روم شرقى به سوى مُنذر سوم، پادشاه حیره گسیل شده بود.

نجران که از دیرباز حاصل خیز بود، رونق تجارى و صنعتى داشت و راه مهم ارتباطى میان عربستان جنوبى و شمالى بود، همواره در کانون توجه قدرتی حاکم بر منطقه قرار داشت و پیش از اسلام و پس از آن نیز کانون عمده مسیحیت در عربستان بود. در سده ‌هاى پنجم و ششم میلادى و در پى تلاش دولت هاى ایران و بیزانس(روم‌شرقى)، دو قطب قدرت آن روز، براى توسعه نفوذ سیاسى خود در شبه جزیره عرب، ایران با در انحصار داشتن تجارت ابریشم از رسیدن آن به بیزانس، به ویژه در زمان جنگ جلوگیرى مى کرد، از این‌ رو بیزانس با هدف تأمین راهى جایگزین براى جاده زمینى، درصدد برقرارى امنیت راه دریایى شرق به غرب از طریق دریاى سرخ برآمد.

مرگ بر شکنجه ‏گران صاحب گودال(آتش)، آتشی عظیم و شعله ‏ور، هنگامی که در کنار آن نشسته بودند و آنچه را با مؤمنان انجام می ‏دادند(با خونسردی و قساوت) تماشا می‏ کردند، آن ها هیچ ایرادی بر مؤمنان نداشتند، جز اینکه به خداوند عزیز و حمید ایمان آورده بودند

در این زمان حمیریان ‌از قبایل معروف و با نفوذ یمن ‌ که در جنوب شبه جزیره، برخوردار از قدرت سیاسى، از دولت هاى متنفّذ در دریاى سرخ بودند، همواره با قتل عام کاروان هاى روم و ناامن کردن این مسیر، دولت هاى بیزانس و حبشه(اکسوم) را نگران مى ‌ساختند. حبشه که در منافع سیاسى، اقتصادى و مواضع دینى با بیزانس همسو بود و یمن را به عنوان کشورى مسیحى ‌نشین که بتواند با دو دولت یاد شده، مثلّثتسلّط بر دریاى سرخ را تشکیل دهد، پایگاه مناسبى مى ‌دید، بارها از طریق هم پیمانى با بیزانس در امور یمن مداخله کرده و گاهى به تهاجم مستقیم نظامى دست مى ‌زد. این کوشش مشترک، گسترش تدریجى و موفق مسیحیت در میان مردم نجران را در پى داشت که پیش از این، گرایش خود را به آموزه ‌هاى این دین ‌ که از طریق راهبان، بازرگانان و بردگان مسیحى در میان آنان نفوذ کرده بود آشکار ساخته بودند. دولت ایران و بیزانس هریک با حمایت از شاخه ‌اى از مسیحیت، عامل اشتراک مذهب را براى توسعه نفوذ سیاسى خود در عربستان به ‌کار می ‌گرفتند. ۳
اصحاب اخدود

در سده ششم میلادى، پادشاهى حمیر در پى حمله حبشیان، ساقط و حاکمى مسیحى جایگزین وى شد. پس از اندکى و در پى مرگ وى پیش ‌از سال ۵۲۳ میلادى، گروهى از بومیان غیرمسیحى به ‌سرکردگى شخصى به نام «ذونواس» با آگاهى از عدم امکان ارسال نیروهاى ‌پشتیبان و حاکم جانشین از سوى حبشه، به سبب زمستان و ضعف در امر کشتیرانى و با استفاده از ناتوانى لشگر بازمانده، زمام امور را در دست گرفتند.

بنابر نامه شمعون که قتل عام نجرانیان را در ژانویه سال ۵۲۴ میلادى شنیده و وقوع آن را اندکى پیش از این تاریخ گزارش کرده است، ذونواس در زمستان سال ۵۲۳ میلادى حمله و یا حملات خود به نجران را صورت داده است.

کتیبه ‌ها نشان مى ‌دهد که یوسف اسأر(ذونواس) با سپاه خود به نواحى مسیحى ‌نشین و مرکز آن نجران حمله مى ‌برد و به آتش ‌زدن کلیساها و آزار و اذیت و کشتن مردم مى ‌پرداخت. در گزارش های پژوهشگران، پادشاه حمیر فردی یهودى، مخالف مسیحیان و شخصى کافر توصیف شده که پس از محاصره نجران و ناکامى در تصرف آن به سبب استوارى باروى شهر، نزد سفیران صلح سوگند یاد ‌کرده که به مردم آسیب نرساند؛ اما پس از گشایش دروازه‌ ها، سوگند خود را شکست و سربازانش بسیارى از مردم را نزد او آوردند. برخی گزارش های تاریخی می گویند ذونواس خود شخصاً با ورود به شهر، مردم را بین پذیرش آیین یهود یا تن دادن به مرگ مخیر ‌کرد.

ما پیش از تو رسولانی فرستادیم؛ سرگذشت گروهی از آنان را برای تو بازگفته و گروهی را برای تو بازگو نکرده ‏ایم؛ و هیچ پیامبری حق نداشت معجزه ‏ای جز به فرمان خدا بیاورد و هنگامی که فرمان خداوند(برای مجازات آن ها) صادر شود، به حق داوری خواهد شد و آنجا اهل باطل زیان خواهند کرد

بیشتر مردم به سبب پایدارى بر سر ایمان خویش از دم تیغ گذرانده شدند و گروهى دیگر در گودالى آکنده از آتش ‌ که به دستور ذونواس کنده شده بود ‌ سوزانده شدند. نام برخى از شهداى واقعه، از جمله عبدالله رهبر نصرانیان که نام و شخصیت او با عبدالله‌ بن ‌ثامرِ یاد شده است، در منابع تاریخى مسلمانان، کاملا همخوانى دارد. در پاره‌اى منابع آمده است سرود یوحنّا شمار سوختگان را بیش از ۲۰۰‌ نفر و نیز حکایت غم ‌انگیز مادرى را گزارش مى ‌کند که به خاطر فرزند خردسالش در رفتن به سوى آتش مردّد شد؛ اما کودک به سخن درآمد و مادر را به پایدارى در ‌راه خدا و رفتن در آتش ترغیب کرد. در برخى گزارش ها از دختران و زنان مؤمنى یاد مى ‌شود که بدون هراس از مرگ، به هنگام برده شدن به قتلگاه از یکدیگر پیشى مى ‌گیرند. ۴

اغلب مورخان مسلمان نیز ذونواس را ‌با توجه به اختلافى که در نام او وجود دارد ‌ صاحب اخدود معرفى کرده ‌اند. ۵ درباره انگیزه کشتار نصاراى نجران، اغلب روایت هاى مورخان مسلمان، هماهنگ با گزارش هاى سریانى، بر تعصّب دینى شاه یهودى و انتقامجویى وى انگشت نهاده ‌اند. بر اساس روایتى، وى که در روزگار قُصىّ‌بن‌کلاب، در جریان بازگشت از جنگ با ایران بر یثرب گذشته است، متأثر از احبار آنجا به یهودیت گراییده و به تحریک آنان به نجران یورش برده است. ۶
اخدود

اما آنچه از امام علی علیه السلام روایت شده است، این داستان نمی تواند مصداق اصحاب اخدود باشد. امام علی علیه السلام درباره هویت اصحاب اخدود، از پیامبرى در حبشه سخن مى‌گوید که کافران قوم در جنگ با وى شمارى از یاران او را کشته و گروهى دیگر را به همراه خود وى اسیر مى‌کنند. آنگاه او را به همراه کسانى که از پیروى او دست بردار نبودند، وادار مى‌کنند که خود را در گودال آتش افکنند. ۷ این روایت به اینکه مراد از اصحاب اخدود کافران ‌اند یا مؤمنان اشاره ای نکرده است. حبشى بودن اصحاب اخدود و پیامبر آنان از برخى طرق دیگر نیز از على علیه السلام گزارش شده است که در آن، حضرت ضمن خواندن آیه «وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلاً مِنْ قَبْلِکَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَیْکَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَیْکَ وَ ما کانَ لِرَسُولٍ أَنْ یَأْتِیَ بِآیَةٍ إِلاّ بِإِذْنِ اللّهِ فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللّهِ قُضِیَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنالِکَ الْمُبْطِلُونَ؛ ما پیش از تو رسولانی فرستادیم؛ سرگذشت گروهی از آنان را برای تو بازگفته و گروهی را برای تو بازگو نکرده ‏ایم؛ و هیچ پیامبری حق نداشت معجزه ‏ای جز به فرمان خدا بیاورد و هنگامی که فرمان خداوند(برای مجازات آن ها) صادر شود، به حق داوری خواهد شد و آنجا اهل باطل زیان خواهند کرد» ۸، ظاهراً اصحاب اخدود را از جمله اقوامى دانسته که در قرآن ذکرى از پیامبر آنان نرفته است.

منبع:تبیان

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات