خوشبختی را با ژن تان منتقل کنید!
با تشخیص ژن فردی که پرخاشگر است و این صفت را از پدرش به ارثبرده است می توانیم به فرد گوشزد کنیم که این خصوصیت اخلاقی در تو وجود دارد تا فرد بتواند در مهار کردن آن کوشا باشد.
به گزارش افکار نیوز ، علم ژنتيك رواني از شاخه هاي مهم علم ژنتيك به حساب مي آيد. اصولاً افرادي كه روحيات مثبت يا منفي دارند از طريق وراثت خصوصيات خود را به هم انتقال مي دهند. ما در اينجا سعي كرده ايم به رابطه بين علم ژنتيك و روانشناسي بپردازيم و به سراغ يكي از بهترين و محبوب ترين پزشكان اين حوزه يعني دكتر رضا يزداني رفتيم تا اطلاعاتي را در خصوص اين دو علم در اختيار شما قرار دهيم.
در ابتدا خودتان را معرفی کنید
دکتر رضا یزدانی هستم. بعد از گذراندن رشته بیولوژی در دانشگاه تهران، به دلیل اینکه همسرم سوئدی بود در آنجا اقامت کردم و بعد از قبولی در دانشگاه به کارهای تحقیقاتی تا مرحله دکتری پرداختم. بعد از آن به ایران بازگشتم و به عنوان استادیار مشغول فعالیت شدم ولی به علت اینکه همسرم در سوئد بود به دانشگاهی در سوئد رفتم و پس از استخدام شدن در آن دانشگاه در همانجا سکونت کردم.
چه ارتباطی بین علم ژنتیک و مسائل روحی و روانی وجود دارد؟
این سوال نیازمند مقدمه چینی در مورد ارتباط مسائل ژنتیک با روانشناسی است. تمام فعالیت های مغز تحت کنترل ژن هاست. مغز به عنوان پیچیده ترین عضو بدن از صدها میلیارد سلول عصبی تشکیل شده که هر کدام مانند کامپیوتر سیگنال هایی را دریافت، ضبط و ارسال می کنند و گنجایش بی نهایت برای معلومات جدید برقرار می سازند. تمام این ارتباطات تحت کنترل ژن هاست به همین خاطر ژن ها تمام فعالیت های مغز به خصوص مسائل روحی و روانی را کنترل می کنند. اگر به طور دقیقه این ارتباطات انجام بگیرد، مشکلی پیش نمی آید ولی اگر ژن ها ناقص باشند و نتوانند ارتباط خود را به خوبی برقرار سازند، فرد دچار بیماری
روحی و روانی می شود. بنابراین برای اینکه یک فرد سالم از لحاظ روحی و روانی داشته باشیم، آن شخص باید از ژن های سالم برخوردار باشد یا ارتباط سالمی با محیط خود برقرار کند.
آسیب دیدن ژن که منجر به بیماری روحی روانی می شود چگونه به وجود می آید؟
آسیب ژن به صورت ارثی از پدر و مادری که دچار بیماری روحی و روانی هستند به فرزند هم منتقل می شود و این جنبه توارثی بودن علم ژنتیک را بیان می کند. بعد دیگر در مرحله تشکیل جنین است که به عوامل محیطی، شیمیایی، سموم و ضربات بستگی دارد. در حقیقت ژن کار خود را به درستی نمی تواند انجام بدهد و به دلیل این عوامل فرد در معرض بیماری های روحی و روانی قرار می گیرد.
بنابراین می توان گفت که روحیات پدر و مادر می تواند از طریق ژن به فرزند انتقال یابد؟
دقیقاً همین طور است. پنجاه درصد ژن از پدر و مابقی از مادر به جنین انتقال پیدا می کند و فرد را از لحاظ روحی بسیار شبیه به پدر و مادر می کند. یعنی اگر پدر یا مادری پرخاشگر یا افسرده باشند، احتمال اینکه فرزندشان هم دچار این بیماری ها شود، زیاد است.
البته همان طور که گفتم نقش عوامل محیطی را نباید نادیده گرفت چون بیشتر اوقات فرزند در کنار خانواده اش زمان خود را سپری می کند بنابراین چون افراد خانواده دچار بیماری روحی و روانی هستند و فرزند، ساعات زیادی را در کنار آنها گذرانده است و از طرفی، دارای ژن مشابه پدر و مادرش هم هست، این فرد دچار بیماری پرخاشگری و افسردگی خواهد شد. به جرات می توان گفت که بسیاری از بیماری های روحی و روانی زمینه ژنتیکی دارد یعنی یک یا چند ژن به علت اختلال می توانند در بروز بیماری های روانی دخالت داشته باشند.
آیا می توان از انتقال بیماری های روحی و روانی جنین به واسطه ژن های معیوب پیشگیری کرد؟
ما نمی توانیم جای ژن را تغییر بدهیم ولی می توانیم آن را خاموش یا فعال تر کنیم. به طور مثال اگر فرض کنیم که پدر و مادری پرخاشگر هستند، برای اینکه فرزند دچار چنین رفتاری نشود، می توان دست به تغییر عوامل محیطی زد و به اصطلاح محیط را برای فرد آرام نگه داشت تا رفتارهای پرخاشگرانه از او سلب شود. همانطور که اشاره شد، همه خصوصیات روحی و روانی جنبه ژنتیکی دارند چون ژن ها هستند که هورمون های مغز را تولید و کنترل می کنند پس نمی توان اقدام کامل پیشگیرانه انجام داد و با دارو هم این امر میسر نیست.
دارو اثر موقتی در کاهش بیماری های روحی و روانی دارد. ناگفته نماند که در این چند سال اخیر، انقلابی در علم ژنتیک به وجود آمده است و با سرعت این علم در حالت پیشرفت است. در علم ژنتیک می توان یکسری مشخصات فرد را به خوبی تشخیص داد و او را از احتمال بیماری های روحی و روانی و حتی سکته های قلبی و مغزی و سرطان آگاه کرد که با مراقبت بیشتری به ادامه زندگی خود بپردازد. به طور مثال با تشخیص ژن فردی که پرخاشگر است و این صفت را از پدرش به ارثبرده است می توانیم به فرد گوشزد کنیم که این خصوصیت اخلاقی در تو وجود دارد تا فرد بتواند در مهار کردن آن کوشا باشد.
یکی از شاخه های بیماری روحی و روانی، وسواس است. آیا وسواس هم می تواند جنبه ژنتیکی داشته باشد؟
بله، بیماری وسواس می تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد. همانطور که گفته شد مراکز مختلفی در مغز وجود دارد که ارتباطات را به صورت متعادل رد و بدل می کند. اگر این ارتباطات ضعیف یا قطع شود، بیماری وسواس می تواند به وجود بیاید. یعنی ژن ها که وظیفه ارتباط بین سلول های عصبی در مغز را دارند اگر دچار مشکل شوند فرد را دچار بیماری روحی و روانی از جمله وسواس می کنند بنابراین یکی از جنبه های بیماری وسواس، ارثی بودن آن است. یعنی افرادی که وسواس دارند وقتی به پیشینه شان نگاه می کنیم به این نکته می رسیم که سابقاً خانواده آنها هم دچار وسواس بوده اند.
با توجه به صحبت هایی که در زمینه ارثی بودن بیماری های روحی و روانی شد، فرض کنید فردی دچار بیماری اسکیزوفرنی است. با ازدواج این فرد، فرزند او هم ممکن است این بیماری را داشته باشد؟
اگر این فرد با یک خانمی که او هم به این بیماری مبتلاست ازدواج کند احتمال، بسیار زیاد است ولی اگر خانم یا آقا سالم باشد، احتمال، بسیار کم است. در اینجا توصیه ما به افراد جوانی که می خواهند ازدواج کنند این است که قبل از ازدواج اولاً نسبت به بیماری های روحی و روانی خود، آگاهی یافته و در جهت کاهش آثار آن برآیند ثانیاً در انتخاب خود دقت کنند تا فرزندی که می خواهد از آنها به وجود بیاید سالم باشد.
بیماری روحی و روانی در مورد دوقلوهایی که به واسطه ژنتیک به وجود آمده اند چگونه است؟
بستگی به آن دارد که دوقلوها یک تخمی یا دو تخمی باشند. اگر یک تخمی باشند، از لحاظ ژنتیکی و روحی و روانی بسیار شبیه به هم هستند ولی اگر دو تخمی باشند، پنجاه درصد ممکن است با هم تشابه داشته باشند. در دوقلوهای یک تخمی گاهاً اتفاق افتاده است که از لحاظ روحی و عاطفی بسیار شبیه به هم بوده اند و حتی جالب تر آنکه علاقه به یک رشته تحصیلی پیدا کرده اند بنابراین دوقلوهای یک تخمی از لحاظ روانشناسی ذهنیت، بسیار شبیه به هم فکر می کنند.
آیا از لحاظ ژنتیک احساس خوشبختی هم قابل انتقال است؟
صددرصد. اگر پدر و مادر مثبت فکر کنند و احساس خوشبختی هم در خود داشته باشند، بچه های مثبتی خواهند داشت و بالعکس، اگر منفی فکر کنند نتیجه آن را می بینند. اگر پدر و مادری احساس خوشبختی داشته باشند، این احساس از طریق ژنتیک به فرزند هم انتقال پیدا می کند.
بنابراین وقتی پدر و مادری استرس و اضطراب دارند و منفی به قضایا نگاه می کنند مغز آنها ممکن است آسیب دیده باشد و همین موجب صدمه رسیدن به ژن ها می شود و در نتیجه بیماری به جنین هم انتقال پیدا می کند. احساس خوشبختی و مثبت فکر کردن عاملی است که می تواند در موفقیت و سلامتی ما بسیار تاثیرگذار باشد. همین قدر که ما اعتقاد پیدا کنیم که خوشبخت هستیم، کافیست و این احساس را به فرزندان مان هم هدیه می دهیم.
منبع: آرامش