ردپای تجمل گرایی در بازار داغ نوروزی سمسارها
به گزارش افکارنیوز به نقل از قدس،ماه پر تب و تاب اسفند براي بسياري از شهروندان مساوي است با انبوهي از کارهاي انباشته شده که بايد هر چه سريعتر آن را انجام داد، اما براي خانمهاي خانه دار که به واسطه سنت ديرينه خانه تکاني که از آن کابوس سالانه خانه نام مي برند، مساوي است با زير و روکردن خانه به همراه تغيير و تعويض لوازم کهنه و فرسوده با لوازم جديد و نو.به همين دليل است که در اواخر فصل زمستان يعني روزهاي مياني اسفندماه، کسب وکار شرکتهاي خدماتي نظافت منزل، کارگران خانگي، قاليشويي و صدالبته سمساري ها يا همان امانت فروشي هاي قديم سکه مي شود و رونق خاصي مي گيرد. سمساري
ها هم يکي از آن حرفه هايي است که در شب عيد رونق بهتري نسبت به طول سال دارد. در آخرين روزهاي سال و ايام خانه تکاني خيلي ها به فکر خريد وسايل نو مي افتند. در کشور ما بهترين روش تعويض و فروش وسايل دست دوم به اين گونه است که يک سمسار اسباب و اثاثيه کهنه را مي خرد، برخلاف برخي از کشورهاي ديگر که در آنجا وسايل کهنه هيچ وقت فروخته نمي شوند و صاحبخانه اجناس کهنه خود را بيرون منزل مي گذارد تا کساني که به آن نياز دارند، بدون پرداخت پولي صاحب آن شوند، ولي در ايران شغل پر درآمدي از آن به وجود مي آيد به نام سمسار يا امانت فروش که بيشتر آنها خود را خريداري منصف معرفي مي کنند که
اجناس را به قيمت واقعي اش مي خرند.
متهمان بی انصافی، رضایتی که هیچ گاه وجود ندارد
در فرهنگ لغت معین «سمسار» را این گونه تعریف کرده اند: میانجی بین فروشنده و مشتری. آنکه اجناس مختلف مردم را به فروش می رساند، امانت فروش. اما همیشه نام سمسار، امانت فروش برای شهروندان یادآور افراد ارزان خر بوده است که هیچ گاه رضایتی از قیمت کالای خریداری شده ندارند. مغازه های دست دوم فروشی یا به اصطلاح «سمساری»، تقریباً در تمامی شهرها و محله های مناطق مختلف وجود دارند. خیابانهای نظام آباد جنوبی، مازندران، سبلان و نعمت آباد از جمله مکانهای اصلی واحد سمساری ها در کلانشهر تهران است و افرادی که می خواهند اشیای دست دوم بخرند، به اینجا می آیند. خرید از این مغازه ها،
برای افرادی که از نظر مالی توان خرید کالای نو را ندارند می تواند بسیار به صرفه باشد، اما برخی دیگر بر این باورند کالاهایی که در این مغازه ها عرضه می شوند، در حد بسیار کهنه و حتی زهوار دررفته بوده و به قیمتهای غیرواقعی به فروش می رسند. در حال حاضر سمساران یا امانت فروشان به عنوان یک رابط اقتصادی در فروش اثاثیه و لوازم دست دوم و جایگزینی این لوازم با وسایل نو شناخته می شوند که بسیار مورد توجه خانواده های مختلف از تمامی طبقات اجتماعی، ضعیف، متوسط و غنی قرار گرفته اند. همچنین، خدمات سمساری ها به نوعی موجب صرفه جویی اقتصادی خرید لوازم منزل برای خانواده هایی است که تمکن
مالی چندانی ندارند، بر همین اساس میزان استقبال و رونق بازار دست دوم فروشان هر سال بهتر از سال قبل و هر روز بهتر از دیروز است.
وانت بارهای دوره گرد، بازوان سمساران
واقعیت این است که این روزها سیل خروشان تبلیغات زندگی پر لعاب شهری رنگ مصرف گرایی به خود گرفته است و روحیه تنوع طلبی و پیروی از مد در درون شهروندان به یک عادت تبدیل شده است که این عادت با اقتصاد خانواده ارتباط تنگاتنگی دارد. مصرف زدگی و تجمل گرایی در وسایل زندگی سبب می شود حرفه سمسارها به خانه موقتی کالاهای دست دوم تبدیل شوند، به گونه ای که برای خرید و فروش چنین کالاهایی از هرنوع که باشد می توان به امانت فروشان مراجعه کرد. فعالیت سمساران به صنف یا کالای خاصی محدود نمی شود، بلکه آنها مجازند هرکالایی را فقط در صورت نو نبودن مورد معامله قرار دهند، به طوری که اکنون
بنابر برخی آمارها در شهر تهران بیش از ۲۵۰۰ واحد رسمی و غیررسمی سمساری وجود دارد که با مجوز و بی مجوز به خرید و فروش لوازم دست دوم مشغول هستند. وانت بارهای دوره گرد نیز بازوان سمساران هستند که در جمع آوری وسایل کهنه و قدیمی شهروندان کمک می کنند.
از امانت فروش تا کارشناس عتیقه
هر شغلی محل مشخصی برای فعالیت خود دارد. سمساران نیز از این قاعده مستثنا نیستند. یکی از میدانهای تهران بورس خرید و فروش لوازم دست دوم چوبی محسوب می شود. سرتاسر خیابان مازندران را مغازه های امانت فروشی قرق کرده اند و تمام خیابان در محاصره واحدهای سمساری قرار گرفته است. نکته جالب اینجا است که اکثر لوازم این مغازه ها تقریبا نو و بسیاری از آنها آنتیک هستند. از یخچالهای ساید بای ساید، مجسمه های برنزی، انواع فرش و گلیم و کفپوش، مبلمان و اثاثیه چوبی و لوازم صوتی و تصویری تا آخرین مدل ضبط و سینمای خانگی که به قول فروشنده یک ماه بیشتر کار نکرده است، همه زیر سقف یک مغازه کوچک
و خاک گرفته جاخوش کرده اند. بعضی از این لوازم آن قدر کهنه و قدیمی هستند که از دیدن آنها تعجب می کنی و بعضی آن قدر لوکس و زیبا که نمی توانی چشم از آنها برداری. همه این لوازم پشت شیشه مغازه در انتظار مشتری لحظه شماری می کنند.
با علی پیرهادی که ادامه دهنده شغل پدر است در مورد حرفه سمساری گفتگو می کنم. او از شغلش رضایت کامل دارد و با علاقه می گوید: امانت فروشی یا همان سمساری در ظاهر، کار ساده ای است و سرمایه چندانی هم نمی خواهد، اما این طور نیست. مشتری ما را دو گروه شامل می شود، اول کسانی هستند که دنبال اجناس عتیقه و آنتیک هستند و گروه دوم، خانواده هایی که از نظر درآمد ضعیف یا متوسط اند و می خواهند با نصف قیمت مشابه اجناس موجود در بازار، البته دست دومش را پیدا کنند. اینها بیشتر مشتری دائمی ما هستند.
از او درباره میزان درآمد ماهانه و نحوه قیمت گذاری روی اجناس سؤال می کنم که در پاسخ می گوید: میزان درآمد ما رقم مشخصی را نشان نمی دهد و هر ماه متفاوت است. اما نحوه قیمت گذاری روی اجناس براساس نو بودن کالا است که هرچقدر کارکرد آن کمتر و جنس مرغوب تر باشد، به همان میزان قیمت بالاتر می رود و اصل کلی بر اساس توافق طرفین است. البته ما باید هزینه های جانبی مانند حمل و نقل و اجاره مغازه و… به آن اضافه کنیم تا برای ما نیز استفاده داشته باشد. وی ادامه می دهد: باید در این حرفه خاک خورد و تجربه کسب کرد تا بتوان جنس خوب را از بد تشخیص داد و به درستی روی اجناس قیمت گذاری کرد. بعضی از
امانت فروش ها پس از ۲۰ - ۱۰ سال، به کارشناس اجناس عتیقه و آنتیک تبدیل می شوند و مورد مشورت علاقه مندان عتیقه قرار می گیرند و با اعلام نظر کارشناسی خود در این گونه معاملات، حق الزحمه دریافت می کنند. به همین دلیل شغل ما هم یک جور هنر محسوب می شود.
باور کنید مفت خر نیستیم!
داریوش سبزی یکی دیگر از سمسارهاست که در مغازه خود کالاهای مختلفی دارد. وی می گوید: از کار خود راضی نیستم و این فعالیت اقتصادی وجهه اجتماعی خوبی ندارد. بسیاری از شهروندان به ما می گویند مفت خر! مردم به طور کلی تصور می کنند ما اموالشان را مفت و غیر منصفانه می خریم، در حالی که برای مثال، مبلی که ۲ سال کارکرده و فنرهایش از بین رفته، پارچه اش رنگ و رو رفته شده دیگر قیمت یک میلیون تومانی هنگام خرید را ندارد و بیشتر از ۴۰۰ هزار تومان نمی ارزد. فروشنده تصور می کند مقصر ضرر ۶۰۰ هزارتومانی اش ما هستیم. مقصر، آنهایی هستند که اجناس بی کیفیت تولید می کنند. از طرف دیگر ما هنگام
خرید، باید به فکر فروش هم باشیم. از سوی دیگر اجناس خریداری شده گاهی به تعمیر و مرمت نیاز دارند. وی ادامه داد: صرف نظر از هزینه حمل ونقل و تعمیر این وسایل، هزینه اجاره مغازه و حقوق شاگردها هم به این مبلغ اضافه می شود. اگر این مبلغ را به قیمت کالا اضافه نکنیم، باید «کاسه چه کنم» به دست بگیریم. هرچند وسایل برقی فروخته شده در سمساری ها تا یک ماه پس از فروش در صورت خراب شدن حق بازگشت ویا تعمیر مجدد را به خریدار می دهد.
معضل چشم و هم چشمی
اما باقری یکی دیگر از سمساران می گوید: در گذشته مردم اعتماد بسیاری به سمساری ها داشتند و لوازم دست دوم منزل خود را در اختیار این افراد می گذاشتند، به همین دلیل به این شغل «امانت فروشی» نیز گفته می شد. ولی هم اکنون به دلیل ورود افراد ناآگاه به این صنف بسیاری از افراد به سمسارها به چشم ارزان خر و گران فروش نگاه می کنند که این نگاه برای صنف ما بسیار آزار دهنده است.
وی ادامه می دهد: مقوله چشم و هم چشمی مردم را گرفتار کرده است، به گونه ای که وسیله ای را خریداری می کنند و پس از مدت کوتاهی با توجه به نو نسبت به فروش یا تعویض آن اقدام می کنند، این موضوع اغلب هزینه هنگفتی برایشان به همراه دارد.
البته از سختی روزگار و بار سنگین قیمتها هم نباید غافل شد که گاه خواسته یا ناخواسته، پای انسان را به امانت فروشی ها باز می کند. در هر صورت امانت فروشی ها در ارتباط مستقیم با مردم وخانواده هستند.
علی اعلایی یکی از دانشجویانی است که می خواهد برای خانه خود تعدادی لوازم دست دوم تهیه کند. او می گوید: برخی فعالیت صنف سمسارها را فعالیت اقتصادی کاذب ذکر می کنند، ولی به نظرم اصلا این طور نیست و وسعت این شغل بسیار زیاد است و محدود به اجناس خاصی نمی شود. اکنون من توان خرید لوازم و وسایل نو را ندارم، ولی به راحتی می توانم با قیمت مناسب مایحتاج اولیه زندگی ام را بخرم و از آن استفاده کنم.
آفتی به نام مصرف زدگی
پیروی از مد، چشم و هم چشمی، تغییر فضای زندگی، طلاق، فوت افراد و مهاجرت از جمله مهم ترین دلایلی است که سبب رونق بازار سمسارها می شود و این امر زمینه ساز بازیافت دوباره برای مصرف کالا ها و لوازم دست دوم می شود.
دکتر احمد عارفی کارشناس مسائل اجتماعی رواج مصرف زدگی در بین خانواده ها را به زیان جامعه می داند و می گوید: مصرف زدگی به تجمل گرایی دامن می زند و سبب گسترش زرق و برقهای کاذب در زندگی می شود. اگر دقت کرده باشید، بسیاری از خانواده ها تحت تاثیر تبلیغات کاذب خود را گرفتار تجمل گرایی های افراطی می کند و به خرید کالاهایی می پردازند که چندان هم به آنها نیازی نیست، یا آنکه بی مورد و بدون دلیل کالایی را که استفاده مطلوب از آن نشده به دلیل پیروی از مد و همگام شدن با آن تغییر داده و هزینه دیگری بر اقتصاد خانواده و جامعه تحمیل می کنند. این امر جامعه اسلامی ما را دچار بیماری مصرف
زدگی می کند، در حالی که دین مبین اسلام ما را از اسراف و تبذیر بسیار نهی کرده است. دکتر عارفی ادامه می دهد: بیماری مصرف زدگی در بین افراد پیامدها و زیر شاخه های وسیع تری از جمله تجمل گرایی، ایجاد شکاف طبقاتی(میان غنی و فقیر) و چشم و هم چشمی را شامل می شود. این کارشناس مسائل اجتماعی ادامه می دهد: باید دانش و آگاهی خانواده و درک اقتصادی آنها نسبت به طریقه مصرف بالا رود تا هم در خرید لوازم ضروری زندگی وهم در اصلاح الگوی مصرف موثر باشند.
سمساران؛ چاره ساز بی پولها!
اکنون همه چیز دست دوم دارد، از گوشی تلفن همراه گرفته تا رایانه، طلا و جواهر، فروشنده آخرین نوع مبل دست دوم را نشان می دهد، مبلی که شاید طی یک سال گذشته غبار روزگار را تجربه نکرده است.
اینجاست که نو شدن معنای خرید را می گیرد و عوض کردن وسایل منزل جایگزین آن می شود، حتی اگر نو و دست نخورده باشند و سمساری ها بهترین جا برای کسانی می شوند که می خواهند اجناس دست دومشان را بفروشند.
«آخرش ۵۰۰ هزار تومان. نو اش را بخواهی به یک میلیون تومان می رسد». تعریفهای فروشنده آن قدر اغراق آمیز است که هر کسی را به خرید مجاب می کند، مغازه پر است از اجناس دست دوم که برخی تار و پودشان از هم گسسته، اما بعضی همچنان نو هستند که تصور نمی کنی دست دوم باشد و هر چه باشد هر قدر نوتر قیمتش هم بیشتر است.
اینجاست که بازار سمساری ها داغ می شود، آن هم برای روزهای شب عید.
رضا صرافی یکی از فروشندگان لوازم خانگی در این باره می گوید: «بستگی به جنس دارد، اگر وسایلی مثل اجاق گاز، یخچال و لباسشویی که در این موقع از سال بیشتر فروش دارد، خارجی باشند، حدود پنج میلیون به بالا و اگر ایرانی باشند حدود دو تا ۲/۵ میلیون قیمت دارد.» بعضی از اجناس هم آن قدر کهنه هستند که اگر کسی نخرید، اوراق می کنیم.
اما صرافی، فقط اجناس نو را می فروشد، او این موقع سال را بهترین فرصت برای فروش می داند، چون مردم سعی می کنند با نو شدن سال، اجناس خود را هم نو کنند، البته این مسأله به گفته خانم هادوی که مشغول خرید یک اجاق گاز است تنها برای مایه دارها و کسانی که دستشان به دهنشان می رسد، اتفاق می افتد.
صدای مرد سمسار از داخل مغازه خیلی واضح به گوش می رسد، مشتریان تک و توک در حال ورانداز اجناس مغازه هستند، اکثر اجناس نو هستند و به آنها نمی آید که دست دوم باشند.
مشتری، خانمی قد بلند و ۵۵ ساله به نظر می رسد و مشغول چانه زنی است. خودش می گوید: «من هر سال دوست دارم وسایلم را عوض کنم، کوچکترین آسیبی ندیده، اما خیلی زیر قیمت به فروش می رسد مثلاً مبلمانی که یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خریده ام را فقط ۸۰۰ هزار تومان می خرند.»
این روزها این قدر سر سمساری ها شلوغ است که دیگر ناز مشتری خریداری ندارد. اینجا دیگر نه می خواهی از مبلهای کهنه ات خلاص شوی و نه از یخچالی که صدای موتورش اعصابت را خرد کرده، اینجا بحثنو شدن و به روز شدن است.
گویی شب عید بهترین فرصت برای سمسارهایی می شود که در این هنگامه سال درآمد بیشتری دارند و جان تازه ای می گیرند.
مهدوی یکی از آنهاست که حدود ۳۰ سال است سمساری می کند. او درباره این شغل می گوید: «خیلی جالب است، بعضی وقتها اتفاقهای جالبی می افتد، شغل پرجاذبه ای است، البته توی این چندین سال همیشه شب های عید رونق کارمان بیشتر بوده و در چند ساله اخیر مردم بیشتر مایل به عوض کردن مبلمان خانه شان بوده اند، تقریباً گاهی کسانی پیدا می شوند که همه چیز خانه شان را عوض می کنند و یکجا می فروشند و اگر ما جنس دست دوم در حد نو داشته باشیم که باب طبعشان باشد، باز از ما جنس می خرند. این طوری پول کمتری هم می دهند.»
قیمتها مختلف است، گاهی یخچالها از سی - چهل هزار تومان تا ۲۰۰ هزار تومان هم خریداری می شود و قیمت فرشها هم از ۵۰ تا ۱۰۰ یا ۱۵۰ هزار تومان متغیر است.
البته تابلو، ظرفهای کریستال و چینی، چرخ خیاطی، تلویزیون و حتی تشک هم از چشم سمسارها دور نمانده و هر کدام بازار خودشان را دارند.
به گفته یک سمسار این روزها شمار افرادی که همه لوازم منزل خود را به حراج می گذارند زیاد شده، که شاید دلیلش شب عید باشد که مردم می خواهند خانه هایشان را نو نوار کنند.
«این پنکه ها دیگر قدیمی شده اند، چه کسی پنکه استفاده می کند همه کولر دارند، قدر ۱۰۰ سال از آن کار کشیده ای» و…
صدای مغازه دار واضح از چند متر آن طرف تر شنیده می شود و همین کافی است تا فروشنده عطای کالای کهنه اش را به لقایش ببخشد و با هر قیمتی که می تواند آن را به قول معروف آب کند!
اما به هر ترتیب خرید از این مغازه ها، برای افرادی که از نظر مالی توان خرید کالای نو را ندارند می تواند بسیار به صرفه باشد، اما برخی دیگر بر این باورند کالاهایی که در این مغازه ها عرضه می شوند در حد بسیار کهنه بوده و به قیمتهای غیرواقعی به فروش می رسند.