اهدای زندگی بعد از پرواز ابدی
سخاوت و آرامش در دلش رخنه کرده بود وقتی اعضای تنها فرزندش را به سه بیمار هدیه میداد، میدانست دیگر دخترش را نمیبیند، اما تصمیمش را گرفته بود. او میخواست …
به گزارش فارس ، بنا بر آمار رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی سالانه سه تا ۶ هزار بیمار دچار مرگ مغزی میشوند و بنا بر آمار تخمینی سالانه حدود ۱۲ هزار مورد مرگ مغزی اتفاق میافتد كه از این تعداد تنها ۲۰۰ مورد به اهدای عضو میانجامد.
مردم ایران در مقایسه با سایر کشورها، تمایل کمتری به اهدای اعضای بیماران مرگ مغزی دارند. با توجه به جمعیت ۷۰ میلیونی کشورمان، باید حداقل ۷۰۰ مورد اهدای عضو به طور سالانه باشد که اینطور نیست.
حدود یک درصد از مرگهای عادی، هفت تا ۱۰ درصد از مرگهای داخل بیمارستانی و حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد از مرگهای درون بخشهای آیسییو، مرگ مغزی است. تقریباً هیچ بیمارستانی را نمیتوان یافت که مواردی از مرگ مغزی در آن رخ ندهد.
هم اکنون ۳۰۰ بیمار در فهرست انتظار پیوند ریه، ۲۵۰ بیمار در انتظار پیوند قلب و ۹۰۰ بیمار در انتظار پیوند کبد هستند، هر ساله ۲۵ درصد این بیماران در انتظار پیوند عضو، بعد از تحمل درد و رنج بسیار، جان خود را از دست میدهند.
هنوز بسیاری از دانشگاههای علوم پزشکی در سراسر کشور، واحد فراهم آوری اعضای پیوندی ندارند و نبود چنین مراکزی سبب میشود بسیاری از موارد مرگ مغزی در کشور مورد شناسایی قرار نگیرند.
یکی از عللی که خانوادههای بیماران دچار مرگ مغزی، حاضر به اهدای عضو نمیشوند نگرانی از بابت تغییر شکل و تغییر حالت در بدن بیمار به صورت فرورفتگی و برشهای جراحی پس از برداشت عضو اهدایی است.
* باورهای غلط در مورد اهدای عضو بیماران مرگ مغزی
اهدای اعضای بیمار مرگ مغزی، کاری کاملا انسانی و خیرخواهانه است اما برخی این تصور را دارند که اعضا بین خانواده بیمار مرگ مغزی و بیمار گیرنده عضو خرید و فروش میشوند، در حالی که هیچ گونه ارتباط پولی بین دهنده عضو و گیرنده عضو وجود ندارد.
علت این تصور اشتباه میتواند ناشی از میزان بالای خرید و فروش کلیه(از اشخاص زنده) باشد.
عمل پیوند هیچ گونه هزینهای برای بیمار ندارد حتی در مواردی که نیاز است بیمار به مدت دو ماه بعد از انجام پیوند در بیمارستان بستری باشد، اما هزینه داروهای مصرفی که بسیار هم گران قیمت هستند و بیشتر آنها در لیست داروهای ادارات بیمه نیستند، بر عهده خود بیمار است.
هر آمپول ضد قارچ حدود ۶۰۰ هزار تومان هزینه دارد و بیمار باید ۱۴ روز این آمپول را دریافت کند. هر کپسول ضد قارچ نیز حدود ۵۰ هزار تومان هزینه دارد که بیمار باید روزانه ۱۰۰ هزار تومان برای مصرف این کپسول هزینه کند و بنابراین با تمام سخاوت و گذشت خانوادههای اهدا کننده اعضا، بیماران با هزینههای گزافی روبهرو هستند، هزینهای که بازگشت به زندگی را برای آنان بسیار دشوار میسازد.
بازگشت بیمار مرگ مغزی به زندگی، باور اشتباه دیگری است که خانواده بیمار مرگ مغزی را در اهدای عضو دچار تردید میکند این در حالیست که امید به بازگشت یک بیمار مرگ مغزی همانند نگه داشتن یک جسد به امید زنده شدن اوست.
*۷ هزار خوزستانی عضو داوطلب بانک اهدای اعضا
مسئول هماهنگ کننده پیوند اعضای بیمارستان گلستان اهواز از عضویت داوطلبانه ۷ هزار نفر از مردم استان در بانک اهدای عضو خبر میدهد.
فاطمه عامری میگوید: از سال ۷۹ با آغاز طرح اهدای عضو در کشور، حدود ۷ هزار نفر برای اهدای عضو در صورت ضایعه مرگ مغزی، اعلام آمادگی کردهاند. این داوطلبان، علاوه بر تکمیل فرمهای مربوط به اهدای عضو، وصیتنامهای نیز تحویل دادهاند که براساس آن، در صورت بروز هر گونه حادثه، خانواده آنها برای اهدای عضو رضایت کامل میدهند.
وی ادامه میدهد: با این وجود، اغلب خانواده افراد داوطلب اهدای عضو، با انجام این کار خداپسندانه بعد از مرگ وی مخالفت میکنند به طوری که در مدت ۱۰ سال اخیر تنها ۱۴ مورد اهدای عضو در خوزستان انجام شده است که در مقایسه با شهرهایی مانند شیراز و مشهد بسیار اندک بوده و لازم است در این زمینه فرهنگسازی شود و خانوادهها بدانند امکان بازگشت بیمار در شرایط مرگ مغزی وجود دارد.
عامری علت مخالفت خانوادهها با اهدای عضو وابستگان را ضعف فرهنگی در زمینه اهدای عضو در استان میداند و میگوید: این در حالی است که خوزستان از جمله استانهایی است که نرخ بالای بیمارانی را دارد که به عضو پیوندی نیازمندند. هر فرد اهدا کننده میتواند به ۱۵۰ نفر دیگر عضو اهدا کند و جان این تعداد را با اهدای عضو خود نجات دهد که رقم بسیار چشمگیری است.
مسئول هماهنگکننده پیوند اعضای بیمارستان گلستان اهواز ادامه میدهد: با اشاره به توانایی استان خوزستان در پیوند عضو، در حال حاضر در استان پیوند کلیه و قرنیه انجام میشود. هنگام بروز مرگ مغزی برای فرد، علاوه بر اهدای اعضای اصلی بدن وی مانند، قلب، ریه، کبد و کلیه میتوان نسوج بدن او از جمله قرنیه چشم، استخوان، سیاهرگ، پوست و دیگر اعضای فرعی را به بیماران نیازمند اهدا کرد.
وی میگوید: علاوه بر اهدای عضو افرادی که دچار مرگ مغزی شدهاند، از بیمارانی که دچار مرگ طبیعی شدهاند نیز میتوان با رضایت خانواده وی اعضایی را اهدا کرد اما متاسفانه هنوز فرهنگ اهدای عضو در استان نهادینه نشده است و گذشت زمان و فرهنگسازی لازم است تا این فرهنگ بسیار مهم و نجاتبخش در خوزستان بین مردم جا باز کند.
این مقام مسئول در بیمارستان گلستان اهواز تاکید دارد که در این راستا باید رسانهها و صدا و سیما که از این طرح تاکنون چندان حمایت نکردهاند، وارد عمل شوند و برای فرهنگسازی این طرح در استان تلاش کنند.
به گفته عامری، فرمهای رضایت بخش اهدای عضو در بیمارستان گلستان، هلال احمر، مراکز دیالیزی، سازمان انتقال خون و معاونت درمان موجود است و داوطلبان میتوانند برای عضویت در این طرح، به این مراکز مراجعه کنند.
وی بیان میدارد: ماهانه ۱۵ بیمار در خوزستان دچار مرگ مغزی میشوند، اما نبود فرهنگ اهدای عضو، مهمترین علت پایین بودن آمار اهدا در استان است. بسیاری از خانوادههای بیماران مرگ مغزی در خوزستان تفاوت کما و مرگ مغزی را نمیدانند و به همین علت با اهدای اعضای فرد مرگ مغزی شده مخالفت میکنند.
هماهنگکننده پیوند اعضا در خوزستان میافزاید: تنها مرکز پیوند اعضا در خوزستان، در بیمارستان گلستان اهواز قرار دارد و اکنون این مرکز حدود هفت هزار عضو دارد. هر فرد بالغی میتواند با مراجعه به مرکز اهدای عضو در بیمارستان گلستان، کارت اهدا دریافت کند اما این کارت به تنهایی مجوز اهدای عضو پس از وقوع حادثه احتمالی نیست و رضایت خانواده نیز لازم است.
* تقویت فرهنگ اهدای عضو در خوزستان
مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی اهواز مهمترین راهکار برای تقویت اهدای عضو در خوزستان برای نجات جان بیماران نیازمند را تقویت فرهنگ اهدای عضو میداند و میگوید: در این راستا سازمان صدا و سیما و رسانهها چندان فعال نبودند در حالی که مهمترین ارگانهایی که قادرند این فرهنگ را در خوزستان پررنگ کنند رسانهها هستند.
مهران حقپرست میگوید: در حال حاضر بیمارستان گلستان اهواز امکانات اهدای عضو را دارد و از نظر تجهیزات در این زمینه کامل است و پزشکان مورد نظر برای پیوند اعضا در این بیمارستان فعال هستند.
وی میگوید: پیوند کلیه و قرنیه، کبد و لوزالمعده در اهواز انجام میشود و در سایر زمینهها نیز پزشکان اهواز برای آموزش به سایر استانهای موفق عمل کردهاند و پیشرفتهای بسیار خوبی داشتهاند.
حقپرست میافزاید: بیمارستان گلستان تنها بیمارستانی است که امکانات اهدای عضو را در خود دارد با این وجود این بیمارستان ظرفیت بسیار بالایی برای پذیرش اهدای عضو دارد اما به دلیل کمبود داوطلب اهدای عضو، نیازی برای گسترش این امکانات در سایر بیمارستانهای استان احساس نشده است، به همین منظور امری که در این زمینه بسیار راهگشا است، ایجاد فرهنگ اهدای عضو است.
مدیر درمان دانشگاه علوم پزشکی اهواز ادامه میدهد: هر فردی که تمایل دارد در امر اهدای عضو شرکت کند باید کارت اهدای عضو برای خود تهیه کند تا بعد از مرگ وی خانوادههای آنان مخالفتی در این زمینه نداشته باشند. باتوجه به اینکه خوزستان از جمله استانهای ترانزیتی است تصادفات زیادی در آن رخ میدهد و در کنار آن به دلیل وجود بیمارستان شفا در اهواز و وجود بیماران زیادی که در این بیمارستان به عضو نیاز دارند نیاز است برای جان این بیماران این فرهنگ در استان رونق گیرد.
به گفته وی، این فرهنگ در سایر استانهای کشور نسبت به خوزستان بسیار پررنگتر است. با توجه به اینکه فردی که دچار مرگ مغزی میشود امیدی به زنده بودن وی وجود ندارد و بعد از مدت کوتاهی اعضای بدن فرد مرگ مغزی باید مورد استفاده قرار بگیرد در غیر این صورت علائم حیات خود را از دست میدهد، بهتر است فرد داوطلب کارت اهدای عضو داشته باشد.
* ضعف فرهنگ اهدای عضو در خوزستان
هر ماه تعداد زیادی بیمار به دلایلی مانند تصادف در بیمارستانهای خوزستان به مرگ مغزی مبتلا میشوند ولی متاسفانه خانواده این افراد به پیوند اعضا رضایت نمیدهند و بیمارانی که در نوبت پیوند اعضا قرار دارند همچنان از نعمت سلامت محروم میمانند.
به عنوان مثال در آبانماه امسال تعداد زیادی بیمار به دلایل مختلف در بیمارستانهای خوزستان مبتلا به مرگ مغزی شدهاند اما متاسفانه خانواده این افراد به پیوند اعضا رضایت ندادند.
در آبان ماه گذشته تنها در بیمارستان گلستان اهواز هشت بیمار به مرگ مغزی مبتلا شدند و با وجود این که برای جلب رضایت خانواده این بیماران برای اهدای اعضا بسیار تلاش شد، هیچ کدام از خانوادهها رضایت ندادند، اوایل آبان ماه نیز نوزادی ۱۱ ماه در بیمارستان ابوذر اهواز دچار مرگ مغزی شد که علیرغم رضایت خانواده نوزاد به پیوند، امکان انجام پیوند وجود نداشت؛ سن نوزاد مرگ مغزی شده کم بود و امکان پیوند کلیه وجود نداشت.
تعداد زیادی بیمار مرگ مغزی نیز هر ماه به بیمارستان گنجویان دزفول منتقل میشوند که بیشتر آنها تصادفی هستند، اما نبود هماهنگکننده در این بیمارستان موجب میشود خانواده بیمار به پیوند رضایت ندهد، در خوزستان با وسعت و جمعیت بسیار، تنها یک هماهنگکننده اعضا وجود دارد که این موضوع موجب شده است در بسیاری از شهرستانهای استان اقدامی در راستای جلب رضایت خانواده بیماران مرگ مغزی انجام نشود.
در حال حاضر تعداد زیادی از بیماران کلیوی و دیالیزی در نوبت اهدا قرار دارند و لازم است در مورد پیوند اعضا در خوزستان، از طریق انجام فعالیتهای فرهنگی و افزایش تعداد هماهنگکنندهها اقدامی انجام شود. بسیاری از خانوادههای افراد آسیبدیده تفاوت کما و مرگ مغزی را نمیدانند و زمانی که به عنوان هماهنگکننده درباره اهدای اعضا با آنها صحبت شود میگویند هنوز امیدواریم.
در صورتی که ابتدا پزشک با خانواده صحبت کند و تفاوت مرگ مغزی و کما را برای آنها توضیح دهد، کار هماهنگکننده نیز سادهتر میشود و احتمال پذیرش خانواده نیز افزایش مییابد. همچنین در صورتی که یک نماینده از خانواده فرد مرگ مغزی شده که مورد اعتماد بقیه اعضای خانواده است به کمک هماهنگکننده بیاید احتمال موافقت خانواده با اهدای اعضا افزایش مییابد.
در حال حاضر تعداد بسیاری بیمار کلیوی در نوبت پیوند کلیه قرار دارند و در صورت فرهنگسازی در زمینه پیوند اعضا در خوزستان میتوان بسیاری از این بیماران را نجات داد. اکنون به طور متوسط هر ماه حدود ۱۵ بیمار در خوزستان دچار مرگ مغزی میشوند اما زمانی که برای دریافت رضایت به خانواده این افراد مراجعه میشود، خانواده وی مخالفت میکنند.
ساخت سریالهایی در زمینه اهدا عضو میتواند در افزایش میزان اهدای عضو موثر باشد. هنگام ساخت چنین سریالهایی باید از مشاورههای پزشکی قوی استفاده شود، زیرا گاه دیده شده است در برخی سریالها شخصیت سریال دچار مرگ مغزی شده، دوباره زنده میشود. نمایش چنین مواردی در سریالها موجب تعارض میشود و در نتیجه خانواده فرد آسیبدیده تصور میکند که امکان بازگشت وجود دارد.
* جریان زندگی در تاریکی ناامیدی
سارا یکی از بیماران دیالیزی است که با کمک دستگاه دیالیز و با درد و رنج به زندگی خود ادامه میداد. این اواخر پزشکان از او قطع امید کرده بودند و دیالیز را برای او تا چند ماه آینده بیاثر میدانستند کلیههایش دیگر جوابگو نبود و در حال از کار افتادن بودند.
او میگوید: حتی در رویاهایم نمیتوانستم تصور کنم کسی کلیهاش را به من بدهد و خودم را برای مرگ آماده میکردم. شاید مرگ برایم از درد و رنجی که از هر بار دیالیز میکشیدم شیرینتر بود.
سارا ادامه میدهد: چند ماه پیش در کمال ناباوری به من اطلاع دادند یک جوان بر اثر تصادف مرگ مغزی شده است و خانواده او میخواهند اعضای او را اهدا کنند. اول از مرگ آن جوان بسیار ناراحت شدم اما یک شادی عمیقی وجودم را فرا گرفته بود؛ اینکه یک خانواده اقدام به اهدای عضو فرزندشان کردهاند و با این کار درد و رنج من کاهش مییافت، برایم خوشحال کننده بود.
وی ادامه میدهد: در حال حاضر آنقدر با آرامش به زندگی خود ادامه میدهم که فکر میکنم دوباره متولد شدم. هیچ کس نمیتواند درک کند که چقدر احساس آرامش دارم و دیگر نیاز نیست با دیالیز به زندگی خود ادامه دهم و از مرگ حتمی نجات پیدا کردم.
سارا میگوید: نفس کشیدنم را مدیون جوانی هستم که با بخشندگی خانوادهاش به من زندگی دوباره دادند نمیدانم کاری بالاتر و ارزشمندتر از نجات جان حتی یک نفر در دنیا وجود دارد.
* لذت زندگی بخشیدن به کابوس مرگ
چه زیباست وقتی باران، کویر خشک و مردهای را زندگی و طراوت میبخشد و چه زیباست وقتی خورشید گرما و نور زرین خود را برای ادامه حیات انسان از جان خود جدا میکند و به زمین و انسان میبخشد. باید از طبیعت رسم بخشندگی را آموخت و برای اهدای نشاط و زندگی به هم نوعان، از خود گذشتگی را محور زندگی خود قرار داد تا دنیا از شادی و زندگی سرشار شود.