حاشیههای تازه مونوریل قم
به گزارش تهران امروز،در حالي كه روز شنبه سايت خبري شهر به نقل از سخنگوي شوراي شهر قم از زيرزميني شدن تنها خط مونوريل اين شهر خبر داده بود، ديروز نماينده قم در شوراي عالي استان ها، عملا آب پاكي را روي دست دوستداران اين وسيله حمل و نقل پر دردسر ريخت و خبر از توقف اين پروژه در قم داد.
توقف رویا
این دومین بار است که رویای داشتن مونوریل در کشور نقش بر آب میشود؛ فروردین ماه سال گذشته پایههای بتونی مونوریل تهران از حاشیه میدان صادقیه برچیده شد و این بار پرونده مونوریل قم پس از فراز و نشیبهای فراوان بسته میشود. اما بیشتر از این که مونوریل در ایران به وسیلهای برای حمل و نقل عمومی شناخته شود، آن را مستمسک سیاسی و دعوا گردان صحنه میان دولت و شهرداری میدانند. داستان ورود مونوریل به ایران، زمانی آغاز شد که احمدینژاد به عنوان شهردار وقت تهران در سفری خارجی، سیستم حملونقل مونوریل را پسندید و به معاونانش پیشنهاد داد آن را برای اجرا در شهر تهران بررسی
کنند. در سالهایی که از این اتفاق و انتخاب گذشته، مونوریل، داستان پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است.
مونوریل در ابتدا با حمایت شورای شهر روبهرو شد اما با تغییرات سیاسی در سال ۱۳۸۴ و همچنین، تغییر مدیریت در شهرداری تهران، اوضاع کاملاً تغییر کرد و شورای شهر که مدافع پر و پا قرص مونوریل بود، به مخالفت با آن برخاست.
علاوه بر شورای شهر، شهردار تهران نیز مونوریل را طرحی بدون مطالعه میدانست که برای ویژگیهای شهری و توپولوژیک(جغرافیایی) تهران چندان مناسب نیست اما از آن جا که شورای قبلی اجازه ساخت مونوریل را به شهردار وقت تهران داده بود، پایههای مونوریل در حاشیه میدان صادقیه به هوا رفتند بدون این که امیدی به دیدن فوج مسافران روزانه را داشته باشند.
اما شهردار جدید تهران که ناکارآمدی مونوریل در برابر مترو را به قضاوت کارشناسان واگذار کرده بود در برابر این دیدگاه ایستادگی کرد.
البته این ایستادگی هزینههای خود را هم داشت. به یکباره بودجه و اعتبارات دولتی مترو کم شد و دولت حمایت از مترو را به توسعه مونوریل منوط کرد. با این وجود شهرداری زیر بار نرفت و رویای دولتی ساخت مونوریل در تهران هیچ گاه عملی نشد.
دلایل ساخته نشدن مونوریل تهران
شهرداری تهران برای انصراف از ساخت مونوریل دو دلیل مهم داشت. اول نظر کارشناسان بود. کارشناسان حمل و نقل شهری معتقد بودند که مونوریل توان عبور از بافت فشرده شهری تهران را ندارد و به جای حل معضل ترافیک، آن را پیچیده تر میکند. نگاهی به آمار استفاده از مونوریل در دیگر کشورهای جهان، میتواند کاربریهای این سیستم حمل و نقل را بهخوبی مشخص کند. ۴۲ درصد مونوریلهای جهان در پارکها و باغها و باغوحشها، پارکهای هوشمند و مراکز تفریحی استفاده میشود و ۳۵ درصد نیز برای انتقال مسافران از فرودگاه به شهر، یا جابهجایی مسافران در مراکز خرید استفاده شده است.
دومین دلیل شهرداری تهران، قانون بالادستی حمل و نقل عمومی بود. وزارت کشور از طریق شورای عالی ترافیک مصوبهای را در مورد حمل و نقل عمومی تهران به تصویب رسانده که مبنای عمل شهرداری در چند سال اخیر بوده است. در متن این مصوبه که در حکم قانون است تصویب شده که خطوط ۸ و ۹ شبکه ریلی تهران باید به شکل هوایی ساخته شود. در این میان نمایندگان دولت عبارت «قطار هوایی» را مونوریل میدانند و مدیران شهری آن را مترو تعبیر میکنند که از روی زمین میگذرد مانند خط تهران - کرج.
حتی مهندس تشکری هاشمی، معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران نیز در این باره میگوید: «در گزارش شورای عالی ترافیک که در مورد مصوبه صحبت شده، اسمی از مونوریل نیامده و در مورد قطار هوایی صحبت شده است، اگر منظور شورای عالی ترافیک از قطار هوایی، احداثخطوط مترو بالاتر از سطح زمین است، این مورد هیچ ابهام و اختلافی ندارد؛ چرا که ما در حال حاضر این کار را در خطوط فعلی مترو انجام میدهیم و اگر لازم باشد، مترو هم میتواند در شرایطی متفاوت احداثشود. اما اگر منظور از قطار هوایی، مونوریل است، این موضوع در مصوبه شورای عالی ترافیک نبوده؛ اما تنها در مصاحبهها و صحبتهای
مسئولان آمده است و ما نمیدانیم منظور شورای عالی ترافیک از عبارت قطار هوایی مونوریل است، یا نه!»
مونوریل قم هم دوام میآورد؟
اما پس از آن که دولت نتوانست در تهران حرف خود را به کرسی بنشاند، به سراغ شهرهای پرترافیکی رفت که برای عبور از بحران خیابانهای شلوغ، دست به دامن بودجههای دولتی در حوزه حمل و نقل عمومی شده بودند و از این رهگذر پروژه مونوریل قم آغاز شد. جالب اینجاست که حتی تنها خط مونوریل قم نیز از ابتدا برای مترو طراحی شده بود.
در تاریخچه مونوریل قم آمده که بر اساس مطالعات طرح جامع حمل ونقل این شهر که از پنج سال پیش آغاز و در نهایت در جلسه شورای عالی ترافیک به تصویب رسیده بود، وجود دو خط A و B مترو برای قم پیشبینی شده بود، اما ناگهان در هشتاد و یکمین جلسه این شورا بنا به پیشنهاد شهردار قم و برخی از مسئولان این استان، مونوریل جایگزین خط B قطار شهری قم شد.
در حالی که برخی کارشناسان و اعضای شورای شهر قم معتقدند پیش از شروع به کار این پروژه، مطالعات امکان سنجی و هزینه و فایده آن انجام نشده بود. مرداد ماه سال ۸۸ بود که کلنگ احداثمونوریل در قم بر زمین زده شد، دولت درصدد بر آمد تا طرح نیمه تمام مونوریل تهران را در قم به نتیجهای برساند اما پس از گذشت دوسال، محمدرضا باقر پناهی، نماینده قم در شورای عالی استانها خبر از توقف این پروژه به دلیل نداشتن مطالعات اولیه داده است.
قرار بود مونوریل قم با هزینهای بالغ بر ۱۹ میلیارد تومان و در مدت ۳۰ ماه به اجرا در آید و حالا بعد از گذشت ۲۰ ماه از زمان کلنگ زنی اجرای این پروژه متوقف شده است.
نماینده قم در شورای عالی استانها دلیل توقف در اجرای مونوریل قم را نداشتن مطالعات اولیه و مصوبه شورای شهر دانسته و تاکید کرده است: با توجه به تقاضای مکرر اعضای شورای شهر از مجریان طرح برای ارائه مطالعات و عدم در اختیار قرار دادن آن به اعضا و همچنین جلوگیری از بین رفتن نمای بصری حرم حضرت معصومه(س) این پروژه متوقف شده است. البته دلیل توقف مونوریل قم تنها به همین مقدار محدود نمیشود، در حالی که به گفته پناهی، این پروژه فرآیند قانونی خود را طی نکرده از شهر قم خبر میرسد که پروژه مونوریل علاوه بر نداشتن مصوبه شورا، در طرح جامع این شهر هم لحاظ نشده است. پناهی، شهرداری
قم را مجری طرح میداند و اضافه میکند: این طرح بدون طی مراحل اولیه شروع شد و در مقابل حرم مطهر حضرت معصومه(س) به مشکل جدی برخورد کرد و نهایتا متوقف شده است، از مجری آن میخواهیم هر چه سریعتر مطالعات خود را به این شورا ارائه دهند تا پس از بحثو بررسی راهکار اساسی برای ادامه این پروژه اندیشیده شود.
بر اساس پیش بینیهای صورت گرفته قرار بود اولین مونوریل کشور به طول هفت کیلومتر در بهمن ماه ۱۳۹۰ به بهره برداری برسد. قطار این سیستم حمل و نقلی در ابعاد ۶/۵ در۹/۲ در۵۲ متر پیشبینی شده بود و زوار و مسافران توسط پلههای برقی به ارتفاع ۵/۵ متر به آن منتقل شوند. قرار بود مونوریل قم دارای ۴ واگن و ظرفیت ۸۰۰ نفر بوده و مدت زمان توقف آن در هر ایستگاه ۲۰ ثانیه باشد. حالا همه این قرار و مدار معلق در هواست، مونوریل قم متوقف شده و باید از طراحان آن پرسید که هزینههای انجام شده برای این طرح ناکام را چطور باید جبران کرد.
پاسخ سخنگوی شورا اسلامی شهر قم به سوالات تهرانامروز
براساس آخرین پیگیریهای حسین کبابی، خبرنگار تهرانامروز در قم، بختیاری سخنگوی شورای شهر اسلامی شهر قم در مورد علت متوقف شدن پروژه ساخت منوریل در این شهر، ضمن تکذیب خبر متوقف شدن پروژه ساخت منوریل قم، گفت: «ساخت این پروژه با قدرت در حال انجام است و هیچگونه توقفی صورت نگرفته است.»
سخنگوي شوراي اسلامي شهر قم با اشاره به رفع مشكلات قبلي اين پروژه افزود:عمليات اجرايي ساخت منوريل اين شهر در حال اجراست و روال عادي خود را طي ميكند و تمامي مشكلات آن از جمله عبور قطار از مقابل حرم مطهر حضرت معصومه(س) نهايتا با نظر شوراي شهر و با تصويب سازمان قطارهاي شهري مرتفع شده و مقرر شده است كه قطار از زير سطح عبور كند.سخنگوي شوراي اسلامي شهر قم در ادامه افزود:با توجه به اختلاف نظري كه شوراي اسلامي شهر قم با سازمان قطارهاي شهري داشت،متاسفانه اين پروژهاي با وقفهاي روبهرو شد كه البته با حل مشكل كارگاه با جديت پروژه را به پيش ميبرد.بختياري در پايان ضمن تشكر از
همكاري سازمان قطارهاي شهري در اجراي پروژه منوريل ادامه داد:اميدواريم بخشي از مسير اين پروژه حدفاصل پارك سوار شمالي تا حرم مطهر حضرت معصومه (س) سال آينده به بهره برداري ميرسد.