شایع‌ترین خرافه‌های غیرعلمی در مورد خواب

به گزارش افکارنیوز، بعضی از افراد عاشق خواب هستند ولی بعضی دیگر می خوابند فقط به این دلیل که مجبورند. کیفیت و کمیت خواب تاثیر زیادی روی سلامت جسمی و روانی ما دارد؛ به همین دلیل پژوهش های متعددی در مراکز علمی دنیا انجام شده که هدف از آنها یافتن عواملی است که روی خواب خوب تاثیر مثبت یا منفی دارد. این آزمایش ها به تدوین اصولی منجر شده اند که به آنها بهداشت خواب گفته می شود اما در این میان افراد غیر متخصص هم بیکار نشسته اند و ادعاها و توصیه های اثبات نشده فراوانی در این مورد مطرح کرده اند. دکتر خسرو صادق نیت، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس کلینیک خواب بهارلو در مورد درست یا غلط بودن تعدادی از شایع ترین ادعاهای مطرح شده در مورد خواب توضیح داده است.

گرما و سرمای زیاد محیط، خواب را مختل می کند؟

از جمله مهمترین عوامل موثر بر خواب، شرایط محیط خواب است. گرما یا سرمای زیاد هر دو می توانند خواب فرد را مختل کنند؛ همان گونه که نور و سروصدای محیط هم بر خواب تاثیر می گذارند. برای یک خواب راحت باید میحط مناسبی وجود داشته باشد؛ برای مثال دمای هوا متعادل باشد، نور وجود نداشته باشد و سروصدا هم فرد را آزار ندهد.

اگر قبل از خواب غذاهای چرب و سنگین بخوریم کابوس می بینیم؟

یکی از توصیه های مهم این است که فرد دو تا سه ساعت قبل از خواب شام سبکی بخورد. گرسنه خوابیدن یا خوردن غذاهای سنگین و پر چرب، هر دو می توانند خواب را مختل کنند و کیفیت آن را کاهش دهند اما ارتباط مستقیمی بین شام سنگین و کابوس وجود ندارد. کابوس دیدن می تواند دلایل مختلفی داشته باشد از جمله مشکلات هورمونی، پرکاری تیروئید، استرس طی روز و مشکلات روانی.

همه افراد به ۸ ساعت خواب شبانه روز نیاز دارند؟

نیاز افراد به خواب در سنین و شرایط مختلف متفاوت است. یک فرد بالغ در شرایط عادی به هفت و نیم تا هشت و نیم ساعت خواب نیاز دارد اما در صورتی که به صورت معمول بیشتر از نه ساعت و نیم می خوابد باید دلیل آن را پیدا کرد. خوابی که کمتر از حد نیاز باشد هم مشکل ساز است و باید علت یابی شود. اما افرادی که در سن بلوغ هستند یا کمتر از ۸ سال دارند، کسانی که فعالیت های سنگین مثل ورزش های حرفه ای انجام می دهند یا فعالیت های فکری زیاد دارند(مثل دانش آموزان و دانشجویان به خصوص در فصل امتحان ها یا در مقطع آمادگی برای کنکور) به خواب بیشتری نیاز پیدا می کنند. همچنین ابتلا به بعضی بیماری ها به ویژه بیماری های عفونی نیاز به خواب را افزایش می دهد که به نوعی مکانیسم دفاعی بدن برای مبار زه بهتر با میکروب هاست. مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد اضطراب و افسردگی، داروهای درمان تشنج و ضد حساسیت و بسیاری از داروهای دیگر می تواند اثر خواب آوری داشته باشد. از سوی دیگر بیماری ها و اختلال های خواب نیز می توانند کیفیت خواب را کاهش دهند و باعثافزایش نیاز فرد به خواب شوند. به طور کلی یکی از علائم ابتلای فرد به این اختلال ها، خواب آلودگی در طول روز است.

اگر به جای شام میوه بخوریم راحت تر می خوابیم؟

به طور کلی خوردن میوه و سالاد در طول روز بسیار مفید است ولی بهتر است شام حاوی مقدار کمی هیدروکربن هم باشد که در بعضی مواد غذایی مانند نان، سیب زمینی و برنج یافت می شود؛ هر چند مصرف میوه و سبزی همراه این مواد مناسب است. به هر حال شام باید کم حجم و سبک باشد.

خواب خیلی زیاد یا کم، جان ما را تهدید می کند؟

بین کمیت خواب و افزایش احتمال مرگ ارتباط مستقیمی وجود ندارد ولی اختلال های خواب که به بی خوابی، کاهش کیفیت خواب، نیاز افراد به خواب بیشتر و خواب آلودگی آنها منجر می شوند، ممکن است خطرهایی برای افراد ایجاد و جان آنها را تهدید کنند؛ برای مثال در صورتی که فرد خروپف می کند ممکن است به اختلال های تنفسی وقطع تنفس در خواب هم مبتلا باشد که یکی از نشانه های آن خواب آلودگی است. در صورتی که خروپف فرد همراه با خواب آلودگی طی روز باشد نشانه ابتلا به اختلال بسیار خطرناکی در طول خواب است. این اختلال احتمال سکته قلبی و مغزی و بروز تصادف های مرگبار در رانندگی و حادثه های شغلی را افزایش می دهد. همچنین می تواند باعثبروز مشکلاتی چون چاقی، دیابت و افزایش فشارخون شود. کم خوابی اگر محدود به یک یا دو ساعت برای یک یا دو شب باشد مشکل ساز نیست ولی در صورتی که فرد بیشتر شب ها به سختی به خواب می رود و ساعت های کمی می خوابد عوارضی خواهد داشت که از جمله می توان به کاهش قدرت یادگیری و تمرکز، احساس خستگی و خواب آلودگی در طور روز و افزایش احتمال تصادف های رانندگی و حوادثشغلی اشاره کرد. همچنین کم خوابی در دراز مدت باعثایجاد یا افزایش تحریک پذیری و احساس افسردگی می شود.

خواب سنگین از خواب سبک بهتر است؟

خواب طبیعی مراحل مختلفی دارد که هر یک از این مراحل در طول شب به تناوب تکرار می شود. در شرایط طبیعی ۵۰ درصد خواب فرد را خواب سبک و نیمه سبک و ۵۰ درصد دیگر را خواب سنگین و خواب رویا(مرحله ای که فرد در آن خواب می بیند) تشکیل می دهد. خواب های سنگین و رویا، خواب های با کیفیتی هستند که باعثمی شوند فرد از خواب خود لذت ببرد. با وجود این، خواب های سبک و نیمه سبک هم از جمله قسمت های مهم خواب طبیعی هستند اما اگر نسبت این خواب ها به هم بخورد و درصد خواب سبک افزایش یابد، باید علت یابی شود. درصد خواب عمیق و رویا به صورت معمول افزایش نمی یابد.

پیاده روی قبل از خواب باعثمی شود خواب بهتری داشته باشیم؟

ورزش در طول روز یکی از مهمترین اصول بهداشت خواب است و می تواند خواب خوبی را به ارمغان آورد اما به هیچ وجه توصیه نمی شود دو تا سه ساعت قبل از خواب افراد پیاده روی یا هر ورزش دیگری انجام دهند و تا آن زمان ورزش باید خاتمه یابد.

خواب خوب یعنی اینکه تا سرمان را گذاشتیم روی بالش بخوابیم؟

فرایند به خواب رفتن فرد نباید زودتر از ۵ و بیشتر از ۳۰ دقیقه به طول بینجامد. اگر فرد همیشه به سرعت به خواب می رود می تواند نشان دهنده وجود یک مشکل باشد؛ از جمله خستگی مفرط در طول روز. همچنین افرادی که به اختلال خواب مبتلا هستند و کمیت و کیفیت خواب آنها پایین است، در طول روز احساس خستگی و خواب آلودگی می کنند و ممکن است بعضی شب ها به دلیل کمبود خواب شب قبل، به سرعت به خواب بروند؛ برای مثال این اتفاق برای افرادی که دچار مشکلات تنفسی هنگام خواب هستند یا در طول خواب حرکت های غیر طبیعی دارند، رخ می دهد.

زیاد خواب دیدن ناشی از استرس است و باعثخستگی در طور روز بعد می شود؟

خواب رویا بین ۲۰ تا ۲۵ درصد از طول خواب را تشکیل می دهد. در شرایط طبیعی فرد نباید رویاهای خود را به یاد آورد؛ مگر اینکه از خواب بیدار شود. در این صورت بعضی از آنها به یاد او می ماند. بعضی افراد احساس می کنند تمام طول شب را خواب می دیده اند اما هنگامی که خواب آنها در کلینیک های خواب مورد بررسی قرار می گیرد این گونه نیست بلکه این افراد رویاهای خود را بیش از اندازه به یاد می آورند. این شرایط کیفیت خواب آنها را کاهش می دهد و روز بعد احساس خستگی می کنند. این حالت دلایل مختلفی دارد؛ از جمله استرس های کاری در طی روز، ابتلا به برخی بیماری های روانی و مصرف برخی داروها.

کم خوابی و بی خوابی درمانی ندارد؛ مگر با قرص خواب؟

بدترین کاری که افراد مبتلا به بی خوابی می توانند انجام دهند مصرف خودسرانه قرص های خواب آور است؛ این کار نه تنها مشکل آنها را برطرف نمی کند بلکه افزایش می دهد و خطر وابستگی به این قرص ها هم آنها را تهدید می کند. مصرف قرص های خواب آور، آخرین راه حلی است که باید برای مقابله با اختلال خواب به آن متوسل شد که البته تجویز پزشک ضروری است. برای درمان بی خوابی و کم خوابی باید علت آن را تشخیص داد و برطرف کرد. به این منظور افراد می توانند به کلینیک های خواب مراجعه کنند.

اگر ظهرها بخوابیم، خواب شبانه خوبی نخواهیم داشت؟

خواب ظهر روی خواب شبانه بعضی افراد تاثیری نمی گذارد ولی تعداد این افراد کم است. بیشتر افراد اگر در طول روز بخوابند، شب ها به سختی به خواب می روند. کسانی که با مشکل بی خوابی به خصوص اختلال در شروع خواب مواجه هستند، نباید ظهرها بخوابند.

تندرستي/ شماره ۱۰۲/ ۲۹ فروردين ماه ۹۲/ سارا اسلامي/ صفحه ۲۲