گول اسم «غذاهای خانگی» را نخورید
به شما ۲ سبد غذایی را نشان می دهیم اولی سبد غذایی ایرانی و دومی سبد غذایی ایده آل مقایسه کنید و خودتان قضاوت کنید
به گزارش افکارنیوز، «انسان همان چیزی است که می خورد» شاید در نگاه اول از این جمله خوش تان نیاید اما واقعیت این است که مواد غذایی مورد مصرف تان روی سلامت شما تاثیر می گذارد و سالم بودن شما بقیه ابعاد زندگی تان را تحت تاثیر قرار می دهد؛ در نتیجه به همین راحتی تبدیل می شوید به آنچه می خورید! به تازگی سبد غذایی مطلوب ایرانیان که از طرف وزارت بهدشات معرفی شده به تصویب رسید. هر چند تا زمان چاپ این گزارش هنوز به صورت رسمی این خبر اعلام نشده است اما دکتر مصداقی نیا، معاون وزیر بهداشت گفت: «سبد غذایی مطلوب ایرانیان برای ۴۱ گروه سنی و جنسی مختلف برنامه
ریزی شده است. به این ترتیب سبد غذایی مناسب برای زنان و مردان در هر گروه سنی مشخص شده است.»
اما مسئله اینجاست که تنها با تعریف، کاری درست نمی شود. اصلاح تغذیه نیازمند آگاهی بخشی و سیاستگذاری است. بخش اول را ما انجام می دهیم: در مقایسه آخرین سبد غذایی تعریف شده و ایده آل در سال ۷۸ برای ما ایرانی ها و آنچه تا امروز واقعاً مصرف می کنیم، نتایج تکان دهنده ای به دست آوردیم؛ نتایجی که آنها را در این گزارش با شما در میان می گذاریم. هر چند طبق آخرین آمار وضعیت تغذیه مردم نسبت به سال ۷۸ذ بهبود پیدا کرده اما ماهیت مسئله یعنی بایدها و نبایدها عوض نشده است. بعد از خواندن این گزارش به سفره هایمان با دقت بیشتری نگاه کنیم. این غذاها آینده سلامت ما و فرزندان مان را تعیین می
کنند.
کم مصرف های فهرست ما کدامند؟
اولین و واضح ترین جواب برای این سوال با توجه به افزایش قیمت ها در ۲ عبارت خلاصه می شود: گوشت قرمز و گوشت سفید. یعنی اگر قرار باشد هر فرد ایرانی در سال حدود ۱۸ کیلوگرم گوشت قرمز و به همین میزان گوشت سفید مصرف کند، میزان متوسط مصرف او از مورد اول به حدود ۱۰ کیلوگرم و در مورد دوم به حدود ۱۲ کیلوگرم در سال می رسد!
دومین جواب مصرف متوسط حبوبات است. وظیفه ما در قبال بدن مان این است که به صورت متوسط در یک سال ۱۰ کیلوگرم حبوبات بخوریم. حالا مقداری که واقعاً مصرف می کنیم چقدر است؛ حدود ۷ کیلوگرم. تخم مرغ هم وضعیت مشابهی دارد. ۴ کیلوگرم تخم مرغ در سال اختلاف زیادی تا ۹ کیلوگرم مورد نیاز بدن دارد. و اما توجه شما را به یکی از مفیدترین کم مصرف های جدول مان جلب می کنم: میوه و سبزیجات؛ ۲ عنصری که به تدریج در حال محو شدن از سبد غذایی ما هستند! صرف نظر از اینکه با آوردن اسم میوه و سبزی یاد پوست سالم و شفاف می افتید، باید به یاد انواع و اقسام ویتامین های مورد نیازی که با مصرف این اقلام به دست می
آید و میزان مصرف شان بین ما خیلی کم است هم توجه داشته باشید!
۱ + ۵ توصیه متخصص تغذیه
دکتر علی اکبر سهیلی، استاد دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفتگو با سیب سبز راجع به مواد غذایی مورد نیاز هر یک از ما در طول روز به نکات خوبی اشاره کرد. البته یادتان باشد این موارد به طور متوسط در نظر گرفته شده است و با توجه به سن، جنسیت و میزان فعالیت بدنی هر شخص متفاوت است.
۱. شیرنوش ها: خوردن ۲ تا ۳ واحد مواد لبنی در روز کافی است. ۲ لیوان دوغ به اندازه یک لیوان شیر یعنی یک واحد محسوب می شود. اما سوالی که در اینجا پیش می آید این است که لبنیات به جز شیر شامل مواد دیگری هم می شود. با توجه به اینکه این روزها حتی پنیرها هم چرب شده است، در کنار استحکام استخوان ها باید منتظر بالا رفتن میزان چربی بدن هم بود. واقعیت این است که بهترین لبنیات، شیر و ماست بدون چربی و دوغ های استاندارد هستند.
۲. سیب خورهای بهشتی: میزان مصرف متوسط سبزیجات در بین ما، روزانه حدود ۴۰ گرم است در حالی که حداقل باید به ۶۰ گرم افزایش پیدا کند. از همه جالب تر اینکه هر واحد میوه و سبزی حدود ۹۰ گرم است. مثلاً یک موز متوسط یک واحد میوه را تشکیل می دهد و یک نارنگی متوسط به همین شکل. بیشتر سبزیجات مثل هویج، بادنجان و گوجه فرنگی اگر اندازه شان متوسط باشد، یک واحد هستند. برای مواردی مثل کاهو یک لیوان کاهوی خ رد شده نماینده یک واحد خواهد بود.
۳. کباب خورها: می رسیم به بخش محروم جدول، یعنی گوشت قرمز! طبق گفته های دکتر سهیلی هر واحد گوشت قرمز ۳۰ گرم است و خوردن ۲ تا ۳ قطعه متوسط گوشت در طول روز کافی است. مثلاً اگر قرار است خورش قیمه تهیه کنید و طبق برنامه ریزی پیش بروید، باید برای هر نفر حدود ۳ قطعه گوشت ۳۰ گرمی در نظر بگیرید تا به برنامه غذایی نرمال نزدیک شده باشید.
۴. نان دوست ها: مقدار نان مورد نیاز برای هر فرد در یک برنامه غذایی نرمال باید ۳ تا ۱۱ واحد باشد. هر واحد غلات حدود ۳۰ گرم است بنابراین ما روزانه تقریباً به حدود ۳۳۰ گرم نان نیاز داریم. حالا وزن هر کدام از نان های محبوب چقدر است؟ نان لواش حدود ۱۳۰ گرم و نان بربری حدود ۳۸۰ گرم بنابراین خوردن یک نان بربری کامل بیشتر از حد مجاز است. مراقب باشید!
۵. پلوخورها: اهمیت برنج در فرهنگ ما آنقدر زیاد است که حتی لباس مهمانی هایمان هم از قدیم به لباس پلوخوری معروف بوده است! می خواهم بگویم اهمیت برنج تقریباً معیاری برای معاشرت با فامیل در نظر گرفته شده! هر واحد برنج حدود ۳۰ گرم است و میزان مورد نیاز ما حدود صد گرم یعنی ۳ واحد و اندکی! ماجرا را ساده تر می کنم و می گویم ۶ تا ۷ قاشق غذاخوری برنج پخته شده حدود ۳۰ گرم می شود بنابراین روزانه ۱۸ قاشق برنج کافی است. بیایید با خودمان روراست باشیم؛ گاهی تعداد قاشق ها از دست مان در می رود!
۶. ممنوعه خورها: ساندویچ بدون نوشابه از گلویتان پایین نمی رود؟ چایی بدون قند نمی چسبد؟ عاشق شکلات هستید؟ مراقب خودتان باشید! چون تمام این خوراکی ها شامل ممنوعه های جدول ما یعنی قند و شکر می شوند! تا جایی که می توانید مصرف این خوراکی ها را کم کنید. باور کنید بدن تان از شما تشکر خواهد کرد.
اینها را بیش از حد مجاز مصرف می کنیم
راستش را بخواهید برای اینکه متوجه شویم چه چیزهایی را بیشتر از مقدار مورد نیاز بدن مان در روز مصرف می کنیم نیازی نیست به جدول نگاه کنیم؛ کافی است از صبح خوراکی های موجود در وعده های اصلی و میان وعده ها را نام ببریم: چای شیرین، نان(که با آرد سفید تهیه شده)، آبمیوه های صنعتی، اسنک ها به عنوان میان وعده، غذاهای پرچرب برای ناهار، مقدار زیادی برنج و… باز هم بگویم؟ همه اینها را تبدیل کنید به مواد غذایی تعریف شده در هرم غذایی. نتیجه ای که به دست می آید این است: ما ایرانی ها به مقدار زیادی از قند و شکر، سیب زمینی و برنج استفاده می کنیم. با این وضعیت لازم نیست بگویم سوال «چرا
من چاق می شوم؟» چه جوابی دارد!
جلوی فست فودها را بگیریم
می دانستید که پای فست فودها به روستاهای کشور هم باز شده است؟ ورود فست فودها به سالم ترین مناطق کشور یک هشدار است؛ ممکن است روستائیان هم به بیماری های شهری ها مبتلا شوند! اگر هم قرار است فست فودها همچنان تصاعدی رشد کنند از رستوران دارها خواسته شود دیپلم بهداشت بگیرند وحتماً کلاس های خاصی بگذرانند و در نهایت از یک کارشناس تغذیه در رستوران شان استفاده کنند. در کنار این امر، سبک زندگی ما هم باید عوض شود. لزومی ندارد برای دیدن دوستان مان یا ملاقات های خانوادگی آخر هفته در رستوران ها و فست فودها فروشی ها قرار بگذاریم. درست کردن یک غذای خانگی سالم و جمع شدن در پارک نزدیک
محل زندگی نسبت به خوردن یک پیتزای پر از نمک و چربی فواید بیشتری دارد!
وزن ۵۰ درصد زنان ایرانی بالا رفته!
غذاهای شور و چرب فاجعه های خوردنی هستند! اینها همان غذاهای کاهنده سلامت هستند که دکتر ربابه شیخ الاسلام، متخصص اپیدمولوژی تغذیه است و تاکنون سمت های مختلفی را در وزارت بهداشت عهده دار بوده که از آن جمله می توان به بنیانگذاری «دفتر بهبود تغذیه جامعه» در معاونت سلامت این وزارتخانه به ویژه به مالیات گذاری روی آنها اشاره کرد و همچنین او پیشنهاد می دهد مالیات این مواد بالا برود و سود ناشی از آن به یارانه سبزی و لبنیات اختصاص داده شود: «وزارت بهداشت مالیات را به غذاهایی که چربی اشباع بالا دارد اختصاص بدهد. اسنک های نامناسب کودکان و نوشابه های گازدار شامل مالیات شوند.
وقتی که مالیات روی اینها بسته شود و قیمت شان بالا برود قیمت غذاهایی که با این اقلام درست می شوند، بالا می رود و می تواند سود ناشی از آن را به یارانه برای لبنیات، سبزی و میوه داد.» دکتر ربابه شیخ الاسلام می گوید: «آیا ما اجازه داریم در شرایطی که بیش از ۵۰ درصد زنان کشورمان حتی در روستاها در حال چاق شدن هستند شکر و قند را با قیمت پایین بدهیم؟»
فهرست غذاهای مضر را اعلام کنید
دکتر شیخ الاسلام می گوید: «قرار بود فهرست غذاهای مضر برای سلامت اعلام شود و در صورتی که رسانه های همگانی به تبلیغ آنها بپردازند؛ دفعه اول صد میلیون تومان و دفعه های بعد ۲۰ درصد اضافه تر جریمه شوند که متاسفانه تا الان خبری از این لیست نشده است.» اما با این حساب ما چه کار کنیم؟ با معرفی غذاهای سالم، غذاهای مضر خودبه خود حذف می شوند. بعضی از خوراکی ها هم که معلوم است برای ما «ضرر» دارند که از جمله چیپس ها، پفک ها، انواع فست فود، خیلی از بیسکویت ها و شیرینی ها، به خصوص که هنوز خیلی هایشان با روغن های جامد تهیه می شوند! یادمان باشد هر جا نمک یا شکر زیاد و غذاهای چرب بود
آنجا خبری از سلامت نیست.
پول خرید سبزی و لبنیات را کنار بگذارید!
شکی نیست که قیمت ها بالا رفته و به دنبالش قدرت خرید هم پایین آمده است. قیمت مواد غذایی مضر ارزان تر از اقلام سالم است. اما نکته جالب اینجاست که می توان با سیاستگذاری های درست و به موقع سبد تغذیه مردم را اصلاح کرد. تیر ماه سال جاری علیرضا مصداقی نیا، معاون بهداشتی وزیر بهداشت به خبرگزاری فارس گفته بود: «وزارت بهداشت مسئولیتی برای تامین غذای سالم مردم ندارد، اصلاً ما پولی نداریم که به مردم کمک کنیم غذای سالم بخورند و تغذیه سالم داشته باشند، خیلی دلمان می خواست چنین اعتباری داشته باشیم ولی از این بابت اعتبار و وظیفه ای نداریم و فقط مسئولیت داریم برای مردم شیوه تغذیه
سالم را توضیح دهیم.» درست است! وظیفه وزارت بهداشت دادن پول به مردم نیست اما به گفته دکتر رابابه شیخ الاسلام در گفتگو با سیب سبز در حالی که «هیچکس انتظار ندارد وزارت بهداشت برای غذای مردم پول بدهد ولی این انتظار هست که سیاست های کلان را طوری ساماندهی کند که منجر به تغذیه بهتر مردم شود». او در رابطه با صحبت های آقای مصداقی نیا درباره تاثیر گرانی ها می گوید: «تغذیه نادرست رابطه تنگاتنگی با بیماری ها، کاهش سن ابتلا به آنها و افزایش میزان مرگ و میر دارد.» بنابراین با سیاستگذاری های مناسب است که می توان شرایط را بهبود بخشید. در شرایطی که پیشنهاد می شود پول خرید لبنیات و
سبزیجات در سبد هر خانواده ای توسط خانواده کنار گذاشته شود راه حل های دیگری هم هست، راه حل هایی مثل مالیات گذاری بر غذاهای کاهنده سلامت و استفاده از آرد کامل به جای آرد سفید برای بهبود وضعیت تغذیه مردم که دکتر شیخ الاسلام به آنها اشاره کرد. البته به طور قطعی این راه حل ها مستلزم اطلاع رسانی و سیاستگذاری به صورت همزمان است و به همکاری سایر ارگان ها هم نیاز است.
گول اسم «غذاهای خانگی» را نخورید
غذای خانگی لزوما به معنی غذای سالم نیست، به خصوص وقتی توسط تولیدکنندگان بی هویت غذا تهیه شود. کسانی که معلوم نیست از استانداردهای تغذیه سر در می آورند یا نه؟ اگر قرار است با دانستن متوسط روزانه به بهبود وضعیت تغذیه مان کمک کنیم باید به غذاهای خانه خودمان رجوع کنیم؛ غذاهایی که حالا می دانیم چه مقدار از هر کدام شان مورد نیازمان است.
آرد کامل مصرف کنیم!
استفاده از آرد سفید در نانوایی ها و شیرینی فروشی ها خیلی بیشتر از حد مجاز است. واقعیت این است که آرد سفید خاصیت زیادی ندارد و نسبت به آرد کامل هیچ مزیتی ندارد. سال هاست که استفاده از آرد کامل به جای آرد سفید در فرهنگ بسیاری از کشورها جا افتاده است به جز ایران که البته استفاده از این آرد باید با همیاری وزارت بازرگانی انجام شود. آرد کامل گندم نسبت به آرد سفید خواص بیشتری دارد از جمله اینکه سبوس بسیار بالایی دارد و از خیلی از بیماری های قلبی عروقی و همچنین دیابت جلوگیری می کند. این آرد سیری بیشتری به مردم می دهد که همین مسئله جلوی چاقی را می گیرد. به خصوص در این شرایط که
چاقی گریبان عده زیادی را گرفته است.
سيب سبز/ شماره ۸۸/ ارديبهشت ماه ۹۲/ تارا ذكائي/ صفحه ۳۰