مرد همیشه خندان رادیو و تلویزیون + عکس
الان اگر در برنامه «جمعه ایرانی» هستم فقط به خاطر شخص آقای توکل است. ۳۳ سال است از بعد از انقلاب با او همکاری کرده ام و انصافا از دلسوزترین و خوش ذوقترین آدمهای رادیوست اما الان واقعا انگیزهای برای کار کردن نمیبینم.
به گزارش افکارنیوز، بیش از سه دهه است که مردم صدای منوچهر آذری را از رادیو میشنوند و خندههای مخصوص و سوت بلبلیهای او را دوست دارند؛ مرد همیشه خندان رادیو و تلویزیون که ۱۰سالی میشود با «جمعه ایرانی» در رادیو فعال است و چند روز پیش هم ۷۰ ساله شده، در گفتوگو با هفتصبح از خاطرات گذشته و دلگیریهای امروزش میگوید.
شاید خیلی از شما هنوز هم منوچهر آذری را با منوچهر نوذری اشتباه میگیرید اما هیچ فرقی نمیکند که منظورتان کدام یک باشد؛ هر دو نفر جزو بهترین طنزپردازان رادیویی ایران به شمار میآیند. آنهایی که نوجوانی و جوانیشان در دهه شصت و هفتاد گذشت قطعا پای رادیو نشستهاند و صبح جمعه برای یک بار هم که شده برنامه «صبح جمعه با شما» را گوش دادهاند. برنامهای که در آن دوران منبع انرژی دادن به مردم بود. در آن برنامه هنرمندان زیادی آمدند و رفتند. هنرمندانی که هر کدام جایگاه دست نیافتنی در ذهن همیشه خنده دوست ایران پیدا کردند.
خیلی از آن هنرمندان الان در قید حیات نیستند و فقط یادشان باقی مانده اما منوچهر آذری شاد و سر حال بین ماست و یکی از آخرین بازماندههای نسل طلایی رادیو محسوب میشود. البته که آذری در فیلمها و سریالهای زیادی هم بازی کرده اما همانگونه که خودش هم معتقد است رادیو خانه همیشگی اوست. نوذری که یک هفته پیش ۷۰ ساله شد مدتهاست فقط در برنامه «جمعه ایرانی» به طور ثابت حضور دارد. به بهانه حضور۱۰ سالهاش در تلویزیون و تولدش گفتوگویی با او انجام دادیم. گفتوگویی که سعی کردیم در آن سوالی نپرسیم و آذری آن چه میخواهد دل تنگش بگوید.
مردی که از بچگی میخنداند
اول از همه بگویم: «من منوچهر آذری مخلص مردم هستم.» در تمام این سالها چه در رادیو و چه در تلویزیون تمام تلاشم این بوده که مردم بخندند و شاد باشند. خب از بچگی هم کارم این بود که اطرافیانم را بخندانم و شاد کنم. یادم هست در بچگی و زمانی که مدرسه میرفتم هر وقت معلم سر کلاس نمیآمد، ناظم مدرسه که از استعداد من خبر داشت به من میگفت که تا آمدن معلم بچهها را سرگرم کنم. آن موقع تقلید صدای معلمها، راه رفتن و چگونه درس دادنشان یکی از پرطرفدارترین کارهایی بود که من میکردم.
بچهها هم کلی کیف میکردند، حتی ناظم مدرسه میگفت من متعجبم که چرا زمانی که معلم سر کلاس هست بچهها این قدر ساکت نیستند و هیچ صدایی از کلاس نمیشنویم مگر هر چند دقیقه یک بار که با شلیک صدای خنده بچهها کلاس روی هوا میرفت. همان موقع هر جمعه در خانه خودمان برای بچهها تئاتر اجرا میکردیم، دو تا تخت داشتیم که شبهای تابستان روی آنها میخوابیدیم. آنها را که به هم میچسبانیدم و یک فرش هم که رویشان پهن میکردیم، بعد یه طناب از این ور حیاط به آن ور وصل میکردیم و یک پرده هم روی طناب میانداختیم و این گونه یک تئاتر برای خودمان درست میکردیم. بعد یکسری
نمایشنامه کمدی مینوشتم و هر جمعه از بچهها دعوت میکردم که به خانه ما بیایند تا آن نمایشنامهها را با کمک یکی دو تا از بچههای مدرسه برایشان اجرا کنم.
از رادیو آذری در دبیرستان تا حضور در تلویزیون
شاید باورتان نشود ولی من در دبیرستان رادیو درست کردم. یک ضبط صوتهایی آن موقع آمده بود که مدرسه ما هم یکی از آنها را خرید. زنگ تفریح که میشد خبرهای مدرسه را که از قبل ضبط کرده بودند برای بچهها پخش میکردند. رادیو آن زمان خیلی گل کرده بود و تنها وسیله سرگرمی مردم محسوب میشد. تلویزیون آن زمان فقط یک کانال خصوصی بود و هنوز جایگاه و محبوبیت آنچنانی نداشت.
یادم هست یک آقای پولداری در انتهای خیابان الوند این شبکه را راهانداخته بود و برنامههایش هم از ساعت چهار بعدازظهر شروع میشد و تا ۱۲ شب ادامه داشت. خلاصه من چون رادیو را خیلی دوست داشتم به مدرسه پیشنهاد کردم که یک شبکه رادیویی برای مدرسه راهاندازی کنم، این شد که میرفتم جوک و لطیفهها را از روزنامهها و مجلههایی مثل کیهان بچهها جمع میکردم و با چند تا از بچهها مینشستیم برای ضبط صدا و آن جوک و لطیفهها را تعریف میکردیم و از بلندگوی مدرسه پخش میشد. از این کار خیلی استقبال شد ولی خودم خیلی راضی نمیشدم.
همهاش دنبال این بودم که راهی پیدا کنم و به رادیو بروم. آرزویم بود با هنرمندان بزرگ آن زمان رادیو مثل نصرتالله محتشم، اکبر مشکین، حمید قنبری، علی تابش، منوچهر نوذری، مرتضی احمدی، احمد قدکچیان، عزتالله مقبلی، خانم بزرگی، احمدی و خیلیهای دیگر کار کنم و شده در حد یک کلمه در کنار اینها در رادیو صحبت کنم. اما فرصتی نشد و من به دانشکده هنرهای دراماتیک رفتم و آنجا در رشته بازیگری ادامه تحصیل دادم. تا این که یک بار تلویزیون آگهی استخدام بازیگر زد و من به همراه یار همیشگیام فرهنگ مهرپرور رفتیم برای استخدام شدن. این گونه من کارم را برخلاف تصورم از تلویزیون شروع
کردم.
وقتی پای آذری در رادیو سفت شد
کارهای ما در تلویزیون با استقبال مواجه شد و این شد که از گروه ما برای اجرای برنامه رادیویی دعوت شد. اسم اولین برنامه ما هم شد «دوخت و دوز». علت نامگذاری برنامه به این اسم هم این بود که فامیل تهیه کننده برنامه خیاط باشی بود! آقای حسن خیاط باشی. با ورودم به رادیو همه کار کردم، از لطیفه گفتن تا آواز خواندن. شعرهای طنزی که به تقلید از صدای خوانندگان آن زمان اجرا میکردم با استقبال زیاد مردم مواجه شد. در این مدت هم آرزوی کار کردن با بزرگان رادیو همچنان در ذهنم بود تا این که یک روز آقای احمد قنبری از پشت شیشههای استودیو ۸ به من اشاره کرد و گفت بیا بیرون کارت دارم.
من آقای قنبری رو به عنوان یکی از غولهای آن زمان رادیو میشناختم ولی خب ایشان من را نمیشناخت. از من اسمم را پرسید و بعد گفت که آذری تو جوان با استعدادی هستی سهشنبهها اگر دوست داری بیا برنامه ما. آقا ما از شدت خوشحالی نزدیک بود پس بیفتیم. باورم نمیشد که آقای قنبری که خیلیها او را با دوبله نقشهای جری لوئیس میشناختند از من دعوت کرده در برنامه آنها شرکت کنم. شب خواب نداشتم، اهالی خانه ما هم که از طرفداران پرو پاقرص رادیو بودند با شنیدن این خبر بهاندازه من شاد و خوشحال شدند. چون همه میدانستند حضور در بین هنرمندان بسیار قدر آن زمان چه اتفاق مهم و بزرگی
برای جوانی مثل من است.
هنرمندانی که جزو بهترین بازیگران سینما و تلویزیون و تئاتر بودند، صداهای ماندگاری داشتند و دوبله آن زمان مدیون هنرنمایی آنها بود. آن موقع در استودیوی ۸ هم مثل الان «جمعه ایرانی» ما برنامه را مقابل یک عده تماشاگر اجرا میکردیم. فقط تعدادشان خیلی کمتر از الان بود. بعد چند برنامه توانستم بین آن همه هنرمند جای خودم را به دست آورم و این گونه شد که پایم را در رادیو سفت کردم و با اینکه از تلویزیون شروع کرده بودم ولی رادیو تبدیل به خانه همیشگیام شد.
آذری کجاست؟ در رادیو!
بعد از انقلاب بود که آقای شیشهگران و توکل «صبح جمعه با شما» را راه انداختند و پس از مدت کمی باز بسیاری از هنرمندان رادیو که پراکنده شده بودند، دور هم جمع شدند و آن برنامه پرخاطره شکل گرفت. البته چند ماهی افراد دیگری مثل مهران مدیری را جایگزین ما کردند ولی در نهایت دوباره از ما خواستند که برگردیم و برنامه را ادامه دهیم. حالا هم که با برنامه «جمعه ایرانی» در رادیو هستم اما در این سالها واقعا رادیو حکم آدرس من را داشت، یعنی هر کسی که میخواست من را پیدا کند یا کار واجبی با من داشت میدانست که فقط در رادیو میتواند من را پیدا کند.
خندهدارترین آیتم
دقیقا یادم نیست اولین جوکی که در رادیو گفتم و خودم خیلی به آن خندیدم چه بود ولی یادم هست که یک کار ضربی و ریتمیک با آقای مقبلی کار میکردیم. مرحوم مقبلی نقش یک تعمیرکار را داشت و من هم شاگرد او بودم و اسمم غضنفر بود. یک بار یه خانمی ماشینش را به تعمیرگاه آورد. مرحوم مقبلی با آهنگ میگفت: «آهای غضنفر» من هم میگفتم: «بله جناب اوستا» بعد آقای مقبلی میگفت: «هر کاری داری بذار زمین، بدّو بیا، ماشین خانوم رو نگا کن، چراغاشو نگا کن، ترمزشو نگا کن» من هم همه اون کارها رو مثلا میکردم و به اوستا جواب میدادم. جوابهای من همراه با بشکن زدن همراه بود، از یک جایی آنقدر
این داستان جذاب شد که من بشکنزنان بین جمعیت رفتم و میگفتم و جمعیت هم از خنده روده بر شده بودند. این آیتم به شدت طرفدار پیدا کرد، نسخه ضبط شده آن آیتم را دارم و بعضی وقتها آن را گوش میکنم و جالب است که هنوز هم به آن میخندم.
آنچه باعثمیشود مردم بخندند
اغلب کارهایی که میکردم با مرحوم مهرپرور و زنده یاد منوچهر آذری بود. من و مهرپرور آنقدر به هم نزدیک بودیم که حتی میدانستیم هر کداممان چه لباسی داریم و هر وقت میخواستیم مهمانی برویم به هم میگفتیم فلان پیراهن و با فلان شلوار بپوش خیلی بهت میاد. خدا منوچهر نوذری را هم بیامرزد. به ما یاد داد که حتی بیمزهترین جوکها را هم اگر درست تعریف کنید با نمک میشوند.
مثلا یک بار یک جوک دو خطی بود که به مرحوم نوذری گفتم این خیلی بیمزه است، مرحوم نوذری گفت: تو کاری نداشته باش، من میدانم چه جوری این را اجرا کنم که مردم بخندند و باورتان نمیشود دو نفری آن جوک خیلی بی مزه را جوری تعریف کردیم که هم خودمان از خنده ترکیدیم، هم بقیه بچهها و هم مردمی که در استودیو حضور داشتند. برای برنامه رادیویی کننده کار خیلی شرط است، اینکه نویسنده خوشذوق باشد و اجرا کننده هم کارش را بلد باشد نتیجه اش خنده مخاطب میشود ولی هر وقت یکی از این دو سمت لنگ بزند، نتیجه کار جذاب نخواهد شد.
کاراکترهای محبوب
خیلی نقشها بودند که در این چند دهه آنها را دوست داشتم. به نظرم شخصیت آقای ملوّن که مرحوم نوذری آن را اجرا میکردند هنوز هم از بهترینهاست. اگر بخواهم یکی یکی مثال بزنم هم خیلی وقت گیر است و هم حافظه من پیرمرد یاری نمیدهد. در بین نقشهایی که خودم بازی کردم هم نقش آقای کارمندیان را خیلی دوست دارم.
همیشه موقع اجرای این نقش به این فکر میکردم جوری آن را اجرا کنم که دل مسئولین برای کارمندها بیشتر بسوزد و بیشتر هوایشان را داشته باشند. به همین دلیل هم صدای کارمندیان را خیلی زیر و ضعیف گرفتم و در عین حال همیشه یک شخصیت مثبت از آن نشان دادم. شخصیت شوتزاده را هم که آقای توکل خالقش بود هم خیلی دوست دارم. نقش گزارشگر فوتبال هم به دلیل اینکه خودم سوت داورش را میکشیدم و در زمان اجرایش کلی انرژی میگذاشتم را خیلی دوست دارم.
علت محجوریت رادیو
به نظرم مهمترین ضعف رادیو الان این است که نه آن علاقه و انگیزههای قبلی بین هنرمندان در مورد کار رادیویی وجود دارد و نه مردم انگیزه گذشته را برای گوش کردن رادیو دارند. البته مخاطب حق دارد. الان مخاطب آنقدر وسیلههای سرگرم کننده و جذاب دور و اطرافش وجود دارد که نقش رادیو در سرگرم کردن او کمرنگ شده است. از طرفی هم مشغله و گرفتاریهای مردم مثل الان نبود. الان شما فقط این استیصال جوانها برای ازدواج و کار را نگاه کنید. خب جوان الان وقتی ندارد که بخواهد با فراغ بال برنامههای رادیویی را دنبال کند و از آن لذت ببرد. قبلا جمعهها روز استراحت مردم بود و در این روز مردم
برای اینکه حال و هوایشان بعد از یک هفته کار عوض شود، صبحها رادیو گوش میدادند اما الان برای گذراندن زندگی حتی جمعهها هم مجبورند کار کنند.
این کار کردنهای دو، سه شیفتی حتی نمیگذارد جوانها از زندگی و اطرافشان لذت ببرند. بعضیها میگویند مردم الان شوخیهایی از جنس «صبح جمعه با شما» و همین «جمعه ایرانی» را دوست ندارند. میگویند شوخیها به روز شده و مردم با این جنس شوخیهای ما ارتباط برقرار نمیکنند. ولی مگر میشود طلای ۱۸ عیار داشته باشید و روزی ارزش آن از بین برود؟ هنوز هم مردم آبگوشت و چلوکباب و کله پاچه را دوست دارند. همان اندازه هم من و امثال من را دوست دارند. سلیقه مردم در جنس شوخیها عوض نشده فقط دسترسی آنها به وسایل سرگرم کننده بیشتر از قبل شده است.
این حق رادیوییها نیست
الان اگر در برنامه جمعه ايراني هستم فقط به خاطر شخص آقاي توكل است. ۳۳ سال است از بعد از انقلاب با او همكاري كرده ام و انصافا از دلسوزترين و خوش ذوقترين آدمهاي راديوست اما الان واقعا انگيزهاي براي كار كردن نميبينم. شما نگاه كنيد امثال ما كه يك عمر وقت و زندگي خودشان را صرف خنداندن و شاد كردن مردم كردند الان بايد وضعشان اين باشد؟ شما برويد وضع هنرمندان قديمي راديو را ببينيد. همانها كه بچگي و نوجواني و جواني خيلي از شما با هنرمندي آنها شادتر شده، واقعا اين امكانات و وضع زندگي حق آنهاست؟ شايد اگر هر كدام از اينها در رشته ديگري فعاليت ميكردند الان اوضاع و
احوالشان نه خيلي فوق العاده اما قطعا بهتر از اين بود.