نفس های قسطی شهروندان!
آلودگی هوا با توجه به پیامدهای زیانبارش به یکی از ملموسترین معضلات زیست محیطی تهران، پایتخت ایران و چندین شهر دیگر ایران تبدیل شدهاست. آمارها نشان میدهد که در روزهای تشدید آلودگی هوای تهران، شمار بیماران تنفسی تا ۶۰ درصد افزایش مییابد. به طوریکه «آلودگی هوا در تهران به طور متوسط موجب کاهش۵ سال از عمر تهرانیها شدهاست
تعریف آلودگی هوا
هر مادهای که وارد هوا شود، خواص فیزیکی، شیمیایی و زیستی آن را تغییر میدهد و به چنین هوای تغییر یافته، هوای آلوده گویند.
عوامل آلوده کننده هوا
عوامل طبیعی: فورانهای شدید آتشفشان، وزش توفان، بادهای شدید و …، گازها و ذراتی را وارد هوا میکنند و سبب آلودگی آن میشوند.
فعالیت انسان: کارخانجات صنعتی، کشاورزی، شهرسازی، وسایل گرمازا، نیروگاهها، وسایل نقلیه و …، از عوامل آلوده کننده هوا هستند.
اوزون که جزء اصلی مه دود است، گازی است که از ترکیب اکسید نیتروژن و هیدروکربن ها رشد و در حضور نور آفتاب به وجود می آید. این لایه نامرئی و ظریف ما را از تشعشعات خطرناک ماورای بنفش خورشیدی محافظت میکند. لایه ازن قرنهاست که آنجا بوده است ولی زمانی که در سطح زمین تولید شود، کشنده است.
کلرو فلوئورو کربنها(CFCS)، هالونها(halons)) و سایر مواد شیمیایی مصنوعی، در ۱۰ تا ۵۰ کیلومتری بالای سر ما شناورند. آنها تجزیه شده، مولکولهایی آزاد میکنند که اوزون را از بین میبرد.
CFCها موادی هستند که صدها مصرف گوناگون دارند. زیرا آنها تقریبا غیر سمی و مقاوم در برابر شعله بوده، براحتی تجزیه نمیشوند. به خاطر چنین پایداری، آنها تا ۱۵۰ سال باقی خواهند ماند. گازهای CFC به آرامی تا ارتفاعات ۴۰ کیلومتری صعود کرده و در آنجا تحت نیروی عظیم تشعشعات ماورای بنفش خورشید شکسته شده، عنصر شیمیایی کلر را آزاد میکنند.
بعد از آزادی هر اتم کلر قبل از برگشت به زمین که سالها طول میکشد، حدود صد هزار مولکول اوزون را از بین میبرد. سه و شاید پنج درصد لایه ازن در سطح جهان تاکنون توسط گازهای CFC تخریب شده است.
با تخریب ازن در لایههای بالای اتمسفر، کره زمین اشعه ماورای بنفش دریافت میکند که موجب بروز سرطان پوست، بیماری آب مروارید چشم و تضعیف سیستم دفاعی بدن میشود. با نفوذ بیشتر اشعه ماورای بنفش از لایههای اتمسفر، اثرات آن روی سلامتی بدتر شده، بهرهدهی محصولات کشاورزی و جمعیت ماهیها کاهش خواهد یافت و آسایش هر فرد روی این سیاره تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.
بنزین خودروها اغلب دارای مادهای به نام تترا اتیل سرب است که به منظور روان کردن کار سوپاپها و بهسوزی بنزین به آن اضافه میشود. این ماده هنگام سوختن بنزین، باعثپراکنده شدن ذرههای جامد و معلق ترکیبات سرب در هوا میشود که هم سمیاند و هم به صورت رسوبهای جامد وارد دستگاه تنفسی میشوند. هم چنین از یک سو مصرف سوخت خودروهای فرسوده سه برابر خودروهای جدید و میزان آلایندگیشان چندین برابر آنها است و از سوی دیگر بسیاری از خودروهای تولید داخلی، با اینکه نو هستند، اما از استانداردهای لازم برخوردار نیستند. هم چنین علیرغم اضافه شدن شبکه مترو به شبکه حمل و نقل عمومی
تهران در ده سال گذشته و افزایش تعداد اتوبوسها و مینی بوسها در این مدت، سهم حمل و نقل عمومی در کل سفرها به ۲۶ درصد کاهش پیدا کرده است.
نفس های قسطی شهروندان!
به دلیل افزایش روزافزون مالکیت خودروی شخصی درسالهای گذشته و با توجه به اینکه برخی از خودروها همچون پژو آر - دی و نیسان با تکنولوژی?? سال پیش تولید میشوند، اجرای طرح سهمیه بندی سوخت تنها موقتا موجب کاهش مصرف شدهاست.
بنا بر آمارها، در سال ۱۳۸۸ خورشیدی بیش از ۳۰ هزار تاکسی فرسوده در تهران وجود داشت در این میان آلایندگی موتورسیکلتها با توجه به این نکته که موتورسیکلتها چندین برابر خودروهای شخصی آلودگی تولید میکنند وضعیت را بحرانیتر میکند به این ترتیب اتومبیلها، کامیونها و …، یکی از اصلی ترین منابع اوزون هستند.
باران اسیدی چیست؟
یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا باران اسیدی است. در دو دهه اخیر و در برخی نواحی صنعتی و بر اثر فعالیتهای کارخانهها میزان دیاکسید گوگرد و دیاکسید ازت در هوا افزایش یافته است. این دو ماده در اتمسفر با اکسیژن و بخار آب واکنش شیمیایی ایجاد میکند و به صورت اسید نیتریک و اسید سولفوریک در میآید. این ذرات اسیدی مسافتهای طولانی را بوسیله باد طی میکنند و به صورت باران اسیدی بر سطح زمین فرو میریزند. چنین بارشهایی ممکن است به صورت برف یا باران یا مه نیز در بیاید.
پیامدهای باران اسیدی
• باران اسیدی باعثاز بین رفتن بناها و آثار تاریخی بخصوص در ساختمانهایی که از سنگ مرمر یا آهک ساخته شده باشند، میشود.
• باران اسیدی میزان حاصلخیزی خاک را کاهش میدهد و حتی ممکن است مواد سمی را وارد خاکها کند.
• باران اسیدی برای دریاچهها نیزخطرناک است و باعثمرگ صدها گونه زیستی می شود.
• باران اسیدی موجب نابودی درختان و کاهش مقاومت آنها بخصوص در برابر سرما میشود.
• سالیانه ۳ میلیون نفر در اثر آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند که ۹۰ درصد آنان در کشورهای توسعه یافته هستند. دربعضی کشورها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست میدهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی است. این مرگ و میر بطور خاص مربوط به آسم، برونشیت، تنگی نفس و حملات قلبی و آلرژیهای مختلف تنفسی است. آلودگی هوا به طرق گوناگونی میتواند آثار زیانبار درازمدت و کوتاه مدتی بر سلامت انسانها بگذارد. تاثیر آلودگی هوا بر افراد مختلف متفاوت است. آسیب پذیری برخی افراد در برابر آلودگی هوا بسیار بیشتر از سایرین است. کودکان کم سن و سال و سالمندان بیشتر از
دیگران از آلودگی هوا آسیب میبینند.
در عرصه حل مشکل آلودگی هوا اولین گام ارزیابی است. محققان آلودگی هوا را بررسی نموده و استاندارد هایی را برای اندازهگیری نوع و مقدار آلایندههای خطرناک تعیین میکنند. بعد از آن باید حد مجاز آلایندههای هوا مشخص شود.
در مرحله بعد میتوان گامهایی برای کاهش آلودگی هوا برداشت.
• معمولا میزان آسیبها بستگی به میزان قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی زیانبار دارد یعنی مدت تماس با آلایندهها و غلظت مواد شیمیایی. صدمات ریوی ناشی از هوای آلوده به اوزون، خطری است که هر ۳ نفر از ۵ نفر با آن روبرو هستند
بنابر نظر برخی از کارشناسان محیط زیست، نخستین زنگ خطر جدی درباره آلودگی هوای تهران در سال ۱۳۷۴به صدا درآمد. در آن هنگام نزدیک به یکصد نفر از کارشناسان و مدرسان محیط زیست، جغرافیا و شهرسازی در پی نشستی در سالن اجتماعات پارک شهر تهران، متنی موسوم به بیانیه «هوای تهران ۷۴» منتشر کردند که در آن برای نخستین بار از آلودگی هوای پایتخت به عنوان یک «بحران ملی» که راه مقابله با آن «عزم ملی» است، نام برده شد. در پی این مطالعات، برنامه ای تحت عنوان «برنامه جامع مبارزه با آلودگی هوای تهران» در سال ۱۳۷۹طراحی و تصویب شد تا طبق این برنامه ظرف مدت ۱۰ سال هوای پایتخت به کیفیت سالم
و قابل تنفس برسد.
نفس های قسطی شهروندان!
این برنامه شامل ۷محور ذیل میباشد: استاندارد سازی خودروهای نو، از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، ارتقای حمل و نقل عمومی، بهبود کیفیت سوخت، معاینه فنی خودروها، مدیریت ترافیک و آموزش همگانی، تولید خودروهای دوگانه سوز این برنامه با همکاری وزارت صنایع، وزارت نفت، سازمان حفاظت محیط زیست، شهرداری تهران و پلیس راهنمایی و رانندگی به مورد اجرا در آمد.
هم چنین در عرصه حل مشکل آلودگی هوا اولین گام ارزیابی است. محققان آلودگی هوا را بررسی نموده و استاندارد هایی را برای اندازهگیری نوع و مقدار آلایندههای خطرناک تعیین میکنند. بعد از آن باید حد مجاز آلایندههای هوا مشخص شود.
در مرحله بعد میتوان گامهایی برای کاهش آلودگی هوا برداشت. تنظیم مقرراتی برای موادی که در اثر فعالیتهای انسانی در فضا منتشر میشود این هدف را تکمیل میکند. بسیاری از کشورها برای میزان انتشار آلایندههای خودروها و صنایع محدودیتهایی را اعمال کردهاند. این کار از طریق سازمانهای هماهنگکننده که وظیفه نظارت بر محیط زیست و هوا را به عهده دارند انجام میشود. در سازمان ملل برنامه مدیریت جو طرحهای زیست محیطی را در سراسر جهان اجرا میکند.
منبع: تبیان