چجوری چاقی را فیتیله پیچ کنیم؟!
مردانی که درصد چربی بدن آنها بیش از ۲۰ درصد کل وزن شان، و زنانی که درصد چربی بدن آنها بیش از ۳۰ درصد کل وزن آنهاست چاق خوانده می شوند.
به گزارش افکارنیوز، طبیعتاً معضل چاقی بیش از لاغری در جامعه ما مردم را درگیر کرده است. برای مبارزه با این معضل هم راه های فراوانی ارائه شده است. برخی از متدهای تغذیه ای، بعضی با ورزش، برخی با دارو و عده ای از روش های متفاوت دیگر برای لاغر شدن استفاده می کنند. این مطلب تلاش دارد تا به شیوه ای علمی و دقیق به علل چاقی و روش های متناسب با هر یک از این دلایل بپردازد.
چاقی چیست؟
چاقی به ذخیره بیش از حد چربی در بافت های چربی بدن گفته می شود که این حالت باعثاضافه وزن می شود و معمولاً ناشی از مصرف غذای زیاد و بیش از میزان نیاز بدن است.
چاقی در بین ساکنان کشورهای خاورمیانه، کشورهای اروپایی و آمریکایی و افراد دارای سطح اقتصادی بالا بیشتر دیده می شود.
چاقی می تواند در هر دو جنس و در هر سنی ایجاد شود. شیوع آن در افرادی که غذای زیاد مصرف می کنند یا بیشتر ساعات روز را به نشستن می گذرانند و فعالیت بدنی کمی دارند، بیشتر است. چاقی و اضافه وزن معمولاً در بانوان به خصوص بعد از یائسگی و در دوران بارداری و بعد از آن بیشتر دیده می شود. طی حاملگی معمولاً ۱۲ کیلوگرم اضافه وزن ایجاد می شود.
چاقی را با توجه به سن، جنس و قد فرد تعریف و طبقه بندی می کنند و با توجه به این تعریف، افرادی که صرفاً استخوان های بزرگتر یا عضلات حجیم تر دارند، ممکن است اضافه وزن داشته باشند ولی چاق نباشند.
نسبت حجم کلی چربی بر وزن بدن نیز معیار دیگری است که در ارزیابی افراد چاق مفید است.
میزان مناسب بافت چربی برای مردان جوان ۱۲ درصد و برای بانوان جوان ۲۵ درصد است.
مردانی که درصد چربی بدن آنها بیش از ۲۰ درصد کل وزن شان، و زنانی که درصد چربی بدن آنها بیش از ۳۰ درصد کل وزن آنهاست چاق خوانده می شوند.
بهترین راه برای ارزیابی چاقی، تقسیم کردن وزن برحسب کیلوگرم بر قد بر حسب متر به توان دو است که محدوده طبیعی آن بین ۲۰ تا ۲۵ است، با این تعاریف اگر پاسخ حاصل بیشتر از ۲۵ باشد فرد اضافه وزن دارد و اگر کمتر از ۲۰ باشد، دچار کمبود وزن است. چاقی به عنوان یک مشکل جدی باعثفشار بر قلب، کلیه ها، کبد، رگ های بدن و مفاصل بزرگ تحمل کننده وزن مثل مفصل ران، زانوها و مچ پا می شود. افراد چاق مستعد ابتلا به بیماری های گوناگونی از جمله بیماری های عروق کرونر قلب، نقص عملکرد قلبی، افزایش فشارخون، افزایش چربی خون، دیابت، آرتریت، نقرس، آرتروز و اختلالات کبد و کیسه صفرا هستند.
علل چاقی:
اصلی ترین علت چاقی را افزایش دریافت کالری از طریق رژیم غذایی روزانه می دانند. برخی افراد عادت به مصرف غذاهای انرژی زا دارند، در حالی که برخی دیگر بیش از اندازه مورد نیاز بدن شان غذا می خورند. این افراد به طور مداوم اضافه وزن پیدا می کنند و کار به جایی می رسد که دیگر توانایی کاهش اشتهای خود را برای تنظیم وزن از دست می دهند و سرانجام پرخوری به صورت یک حالت روانی برای فرد عادت می شود. برخی اختلالات روانی نیز می تواند به پرخوری منجر شود که از این میان می توان به خستگی، افسردگی، احساس تنهایی و گوشه گیری اشاره کرد. چاقی می تواند از اختلالات غدد هیپوفیز و تیروئید هم ناشی
شود. در این دسته از بیماران سطح متابولیسم پایه بدن کاهش می یابد و فرد حتی با مصرف غذاهای کم کالری و کم حجم دچار اضافه وزن می شود. از دیگر علل چاقی می توان به افزایش سطح هورمون استروژن در بدن اشاره کرد. همچنین کمبود هورمون رشد انسانی(HGH) نیز باعثچاقی می شود. افزایش سطح انسولین خون هم می تواند منجر به چاقی شود.
تغذیه درمانی:
بهترین روش درمان چاقی استفاده کردن از تغذیه درمانی به همراه فعالیت بدنی مناسب و سایر اقدامات درمانی است که شرح داده می شود. بخش اصلی این روش درمانی استفاده متعادل از غذاهای حاوی مواد مغذی کافی و کم کالری است. مصرف ۸/۰ تا ۱ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم از وزن ایده آل ضروری است. تامین چربی مورد نیاز بدن باید از منابع گیاهی و به صورت غیر اشباع باشد.
نکات تغذیه ای در درمان چاقی:
بیمار در ابتدا می تواند از رژیم های حاوی مقادیر زیادی آبمیوه طبیعی و تازه برای هفت روز استفاده کند. مصرف آبمیوه ها و سبزیجاتی مانند لیموترش، گرپ فروت، پرتقال، کرفس، سیب و هویج می تواند طی این دوره مفید باشد. در صورتی که کاهش وزن با استفاده از رژیم ارائه شده حاصل نشود، استفاده از دوره های یک هفته ای با تمرکز بر مصرف آب میوه و سبزیجات در هر دو ماه یک بار سفارش می شود.
بیمار پس از پایان این دوره باید از رژیم سرشار از میوه جات تازه برای ۴ تا ۵ روز استفاده کند. مصرف میوه های آبدار مانند پرتقال، سیب، گریپ فروت، آناناس تازه و… در سه وعده و کم کردن وعده های اصلی به دو وعده توصیه می شود.
بیمار پس از استفاده از این دوره ها باید به یک رژیم غذایی متعادل حاوی کالری مناسب که در برگیرنده تمامی گروه های غذایی شامل قندهای پیچیده مثل نان های سبوس دار و جو سبوس دار و برنج کامل، پروتئین ها مانند لبنیات، مرغ، گوشت، ماهی و تخم مرغ، چربی های گیاهی مانند روغن زیتون، دانه های گیاهی و چربی های گیاهی باشد، همچنین در کنار آن استفاده از میوه جات، سبزیجات، حبوبات و جوانه های گیاهی روی بیاورد.
مصرف تمبر هندی، آب لیمو، آب کرفس و آب گوجه فرنگی برای کاهش وزن مفید است.
برای غلبه کردن بر احساس گرسنگی می توان از مواد غذایی حاوی آب زیاد و کالری کم مانند سبزیجات، میوه جات و سالاد قبل از وعده های اصلی استفاده کرد.
مصرف آبا به مقدار زیاد توصیه می شود. دست کم ۸ تا ۱۰ لیوان آب در طول روز و جدا از وعده های غذایی باید مصرف شود.
مصرف شیر بدون چربی، دوغ بدون نمک، آب میوه جات و سبزیجات پخته شده و سالاد سبزیجات سبز خام برای کاهش وزن بسیار مفید است.
بیمار باید وعده های غذایی را در ساعات مشخصی مصرف کند و از مصرف غذا در بین وعده ها و ریزه خواری در بین وعده ها پرهیز کند.
بین هر وعده غذایی اصلی حداقل ۴ و حداکثر ۵ ساعت فاصله را رعایت کنید.
در یک رژیم غذایی برای کاهش وزن، محدودیت مصرف نمک باید از سوی بیمار رعایت شود.
از مصرف غذا هنگام عصبانیت، ناراحتی، استرس و دلهره پرهیز کنید. فکر کردن به مسائل ناخوشایند و صحبت کردن و تماشای تلویزیون هنگام غذا خوردن ممنوع است.
بیمار باید غذا را هنگام گرسنگی مصرف کند و از طعم غذا لذت ببرد. لقمه های غذا باید دست کم ۳۰ بار به طور آهسته و با دقت جویده شود. به خاطر داشته باشید نباید معده را کاملاً با غذا پر کنید.
افراد مبتلا به چاقی باید تا حد امکان از مصرف غذاهای چرب، کره، پنیر چرب، خامه، شکلات، بستنی، گوشت حاوی چربی، مواد غذایی سرخ شده و روغن های حیوانی پرهیز کنند.
از غذاهای غنی از قندهای ساده مانند نان سفید و بدون سبوس، شیرینی جات، شکر و قند سفید، آرد سفید و محصولات آنها و انواع نوشابه های حاوی قند حتماً پرهیز کنید.
سایر اقدامات:
انجام حرکات ورزشی یوگا خصوصاً ساروانگاسانا، بوجانگاسانا، دهانوراسانا، چاکاراسانا و اجراسانا و یوگامودرا برای کاهش چربی های ذخیره شده در بدن بسیار مفید است.
ورزش هایی مثل پیاده روی سریع، دوچرخه سواری، تردمیل، الپتیکال و شنا در طول روز به مدت ۴۵ دقیقه و ۲ نوبت صبح و شب لاغری را برای شما به ارمغان می آورد.
استفاده از حمام بخار و هفته ای یک بار ماساژ به علت اثرات مثبتی که بر روح و روان می گذارد توصیه می شود.
زندگي ايراني/ شماره ۴۸/ سيد محمد قاضي مرعشي/ صفحه ۵۴