استاد امین الله رشیدی؛
گفتگویی دلنشین با خواننده پیشکسوت + عکس
هنر خستگی ندارد آدم را سرحال می آورد. من صدها آهنگ دارم که هنوز ساخته نشده است. اصولاً کسی که در عرصه هنر فعالیت می کند هیچ موقع از کار هنر خسته نمی شود.
به گزارش افکارنیوز، یک روز که موسیقی خان معروفی مرا به کلاسش فرا خواند، شعری را خواندم که پسندید و آنگاه تصنیفی از ساخته خودش را به من داد و مرا به رئیس یکی از ارکسترهای رادیو زمان به نام علی محمد خادم میثاق معرفی کرد. در آن زمان تایید و معرفی یکی از اساتید شناخته شده موسیقی کافی بود که آدم بتواند در رادیو فعالیت کند و من از اواخر سال ۱۳۲۷ به عنوان خواننده در ارکستر محمد ناصر میثاق کار خوانندگی را شروع کردم.
از کودکی با هنر آشنا شدم
من در راوند کاشان به دنیا آمده ام بعد از چهار ماه، پدر و مادرم به کاشان آمدند، تا ۲۰ سالگی در کاشان درس خواندم و بعد از اخذ دیپلم، با عنوان دفتریار اسناد رسمی شروع به فعالیت کردم، سپس به تهران منتقل شدم و تا امروز در تهران سکونت دارم. آنچه موجب گرایش من به هنر شد، این بود که مادرم دستگاه قالی بافی داشت. دختران ده دوازده ساله برای قالی باقی به خانه مان می آمدند و در حال کار با صدای گرم و دلنشینی آوازهای محلی می خواندند من از شنیدن صدای آنها کیف می کردم، یا وقتی به طور رهگذر صدای آنها دلنشین و سحرانگیز سنتور رضا ورزنده را از پشت دیوار بلند و کاهگلی خانه اش می شنیدم بی
اختیار پاهایم سست می شد و به دیوار تکیه می دادم و جذب موسیقی می شدم در همان سال های کودکی یک روز در خیابان قدم می زدم پسر بچه ای سوار دوچرخه بود و با صدای گرم و گیرا ترانه ای را می خواند که بعدها من با صدای تاج اصفهانی از روی صحنه و بعد هم از رادیو شنیدم و سخت تحت تاثیر قرار گرفتم. از طرف دیگر پدر و مادرم از صدای گرم و دلپذیری برخوردار بودند. مادرم دختر ادیب بیضایی شاعر معروف کاشان بود و تشویق های او مرا به خوانندگی دلگرم و امیدوار می کرد. وقتی به تهران آمدم و در دفتر اسناد رسمی فعالیت می کردم، یک روز در روزنامه اطلاعات یک آگهی دیدم که نوشته بود، «هنرستان موسیقی تهران
هنرجوی شبانه رایگان در زمینه ساز و آواز می پذیرد» به هنرستان رفتم و همزمان در کلاس های ساز و آواز نام نویسی کردم. تار و نت خوانی را از استاد موسی خان معروفی آموختم و معلم کلاس آواز هم استاد مهدی فروغ بود دو سال آنجا شاگردی کردم.
یک روز که موسیقی خان معروفی مرا به کلاسش فرا خواند، شعری را خواندم که پسندید و آنگاه تصنیفی از ساخته خودش را به من داد و مرا به رئیس یکی از ارکسترهای رادیو زمان به نام علی محمد خادم میثاق معرفی کرد. در آن زمان تایید و معرفی یکی از اساتید شناخته شده موسیقی کافی بود که آدم بتواند در رادیو فعالیت کند و من از اواخر سال ۱۳۲۷ به عنوان خواننده در ارکستر محمد ناصر میثاق کار خوانندگی را شروع کردم.
بعضی از کارهایم را بیشتر دوست دارم
در آن سال ها همدوره های من حسن گل نراقی، مشروطه، معنوی و نصرت الله خان بودند که در زمینه موسیقی سنتی می خواندیم. دکتر فروغ می گفت آواز سنتی را باید یک مقدار تغییر داد و روی دنیای مدرن تر رفت تعالیم او بر من اثر کردند و آهنگ هایی که از همان پنجاه و چند سال پیش ساختم و خواندم یک حالت مدرن و امروزی داشت. من تا به امروز ۷ آلبوم با عناوین عطر گیسو، من عشقم، افسونگر، دلم تنگ است، چشم شب، بخت گمشده، و شیرین تر از شیرین را منتشر کرده ام که هر کدام شامل ۱۰ آهنگ است. بعضی از آهنگ هایم را خیلی بیشتر و بعضی ها را کمتر دوست دارم اما اکثر آهنگ ها را با عمق وجودم ساخته ام و شاعران مطرحی
مثل بیژن ترقی، تورج نگهبان، ابوالقاسم حالت، نظام فاطمی، مهرداد اوستا، پرویز وکیلی و… برای آهنگ هایم شعر ساخته اند.
از اجراهای زنده تا سکوت ۳۰ ساله
در سال هایی که هنوز ضبط صوت به ایران نیامده بود، برنامه های موسیقی زنده به طور مستقیم از رادیو پخش می شد، خوب به خاطر دارم رادیو دو دستگاه اتومبیل جیپ داشت که یادگار دوران جنگ جهانی دوم بود و گروه ها با استفاده از آن خودروها به اولین ایستگاه رادیو می رفتند که در نزدیکی سید خندان فعلی ساخته شده بود و با اشتیاق برنامه اجرا می کردند و از سال ۱۳۳۴ که ضبط صوت به ایران آمد تعداد اعضای گروه ارکستر بیشتر شد و نوازندگان چیره دستی مانند مرحوم حبیب الله بدیعی، پرویز یاحقی، همایون خرم، عباس شاپوری، انوشیروان روحانی، جهانگیر ملک و… با ارکسترها همکاری می کردند. زمانی که من با
عنوان خواننده در رادیو فعالیت داشتم، در دفتر اسناد رسمی هم کار می کردم و سر دفتر شدم. اوایل سال ۱۳۴۰ یک روز چند نفر از همکاران به دیدنم آمدند و گفتند که نمی شود یک خواننده، سر دفتر باشد و من ناچار از رادیو استعفا دادم، اما هیچ موقع نتوانستم در درون خودم زمزمه نکنم و آهنگی نسازم به این ترتیب، آهنگ سازی من ادامه داشت و بعد از ۲۰ سال که خودم را زودتر از موعد بازنشسته کردم، بار دیگر به خوانندگی روی آوردم و بعد از سال ها، وقتی دوباره صدایم به گوش مردم رسید همه با تعجب می پرسیدند امین الله رشیدی در ۳۰ سال گذشته کجا بود؟
هنوز خسته نشده ام
هنر خستگی ندارد آدم را سرحال می آورد. من صدها آهنگ دارم که هنوز ساخته نشده است. اصولاً کسی که در عرصه هنر فعالیت می کند هیچ موقع از کار هنر خسته نمی شود.
مردم انتظار کنسرت دارند
قبل از انقلاب چند کنسرت داشتم. بعد از انقلاب، فقط در سال ۸۸ دو شب در سالن بوعلی سینای همدان با گروه درویش کنسرت گذاشتیم. بسیاری از علاقمندان از من انتظار کنسرت دارند و هر وقت مرا می بینند می پرسند که چرا کنسرت برگزار نمی کنم و من همیشه به آنها می گویم اجرای کنسرت شرایط خاصی می خواهد. به این معنا که مسئولان باید برای ما مکانی را در نظر بگیرند، ارکستر بدهند و با ما که به هر حال ۶۰ سال در موسیقی فعالیت داشته ایم، همکاری کنند تا بتوانیم برای مردم برنامه اجرا کنیم.
تا حالا سه کتاب نوشته ام
من از قبل انقلاب مقالاتی ادبی، هنری و انتقادی در روزنامه ها می نوشتم. در سال ۱۳۴۷ بر اساس سفرهایی که به اروپا داشتم سفرنامه ای نوشتم با عنوان سفرنامه از کاشان تا کاناری(جزایر قناری) و در سال ۱۳۸۱ کتاب دیگری با عنوان عطر گیسو که شامل خاطره ها و نغمه هایم بود توسط انتشارات عطایی چاپ شد. کتاب سوم تحت عنوان «ایران در رهگذر زمان تا مرزهای بی سرانجامی» که همچنان در وزارت ارشاد مانده و هنوز مجوز چاپ آن صادر نشده است.
هنرمند نباید هر کاری انجام بدهد
من هرگز از طریق موسیقی امرار معاش نکرده ام چون اعتقاد دارم هر هنرمندی باید یک شغل هم برای تامین معاش داشته باشد تا از نظر مالی لطمه نخورد، یا به خاطر تامین معاش تن به انجام هر کاری ندهد. زمانی که مدرسه می رفتم مادرم می گفت بچه ها که مدرسه می روند باید یک هنری هم داشته باشند. مادرم، وقتی دانش آموز سال سوم دبستان بودم نزد یک استاد نجار فرستاد تا نجاری یاد بگیرم. زمانی که به کلاس چهارم دبستان رسیدم، مرا به مغازه حلوایی و در سال پنجم به کلاس نقاشی فرستاد که به آن سخت علاقمند بودم و ترسیم نقشه قالی را آموختم و زود به مرحله طراحی رسیدم، سال ها کار کردم و در اوایل جنگ تحمیلی
که شرکت فرش اعلام کرد نیاز به طراح دارد، مدتی با آن شرکت همکاری داشتم.
هرگز درگیر حاشیه نشدم
خوشبختانه من تا امروز از زندگی سالمی برخوردار بوده ام. کار و سابقه سردفتری و هنری ام خیلی پاک و سالم بوده و معتقدم کسی که در عرصه هنر فعالیت می کند باید با سلامت روح و فکر زندگی کند تا مورد احترام مردم باشد.
توصیه های من به خوانندگان جوان
جوانانی که در عرصه موسیقی فعالیت می کنند از صداها و استعدادهای خوبی برخوردارند. اما انگار رسم زمانه عادت شان داده یا عادت کرده اند یک چیزهای غیر متعارف هم بخوانند. زنده یاد اخوان ثالت روزگاری گفته بود موسیقی خوب در حکم مناجات و نیایش پاکان و نیکان است و مجریان آن هم باید از پاکان و نیکان باشند. اکثر کارهایی که جوانان خواننده اجرا می کنند، گاهی یک هفته و حداکثر یک سال دوام می آورد و خیلی زود فراموش می شود. در کل، الان موسیقی خریدار کمی دارد. به خصوص خوانندگان جوانی که از شعرهای غیر متعارف استفاده می کنند، لطمه زیادی به موسیقی زده اند.
توصیه من به علاقمندان خوانندگی این است که اگر می خواهند در زمینه موسیقی فعالیت کنند باید موسیقی ایرانی را خوب بدانند. ما در مقوله شعر و شاعری، شاعران نوپردازی هم داشته ایم که شعر کلاسیک را می دانستند مانند اخوان ثالث، نادر نادرپور، فریدون مشیری و… توانستند شعر نو خوب و با ارزش هم بگویند. جوانانی که می خواهند نوسرایی و نوخوانی کنند و حتی موسیقی پاپ بخوانند باید موسیقی کلاسیک را بدانند تا منحرف نشوند و یقیناً چیزهای نو و خوب خواهند خواند. به جوانان علاقمند به خوانندگی توصیه می شود ابتدا صدای خود را امتحان کننند و ببینند در میان این همه خواننده آیا می توانند
پیشرفت کنند؟
کمی هم از خانواده ام بگویم
در سال ۱۳۳۶ با دختری از خانواده غفارپور که او را ندیده بودم، اما شناخت از خانواده اش داشتم به طریق سنتی ازدواج کردم. ثمره ازدواج موفق من و همسرم، یک دختر به نام افسانه و یک پسر به نام صبا است. دخترم به نواختن تار و پسرم به پیانو علاقمندند و پسرم مدیر یکی از هتل های معروف تهران است. رمز موفقیت خانواده ما همدلی، همفکری، سازگاری با کم و زیاد، نداشتن چشم و همچشمی است. همسرم هیچ موقع چیز زیادی از من نخواسته، حتی کمتر هم خواسته و من همیشه اصرار کرده ام که اگر چیزی نیاز دارد برایش فراهم کنم. دخترهای امروز نباید در شروع زندگی همه چیز از همسران خود بخواهند و مطمئن باشند که با
تلاش و جدیت می توانند به اهداف و آرزوهای خود برسند. سنت ها برای همه مردم عزیز هستند. من و خانواده ام به سنت ها و آیین ها اهمیت زیاد می دهیم و در عین حال معتقدیم زیاد هم نباید پایبند سنت ها بود. ما در هزاره سوم زندگی می کنیم و باید با احترام به سنت ها پا به پای مدرنیته پیشرفت کنیم و با زمان جلو برویم.
خانواده/ شماره ۴۸۷/ اول تير ماه ۹۲/ گفتگو: محمد تهراني/ صفحه ۳۰