ناصر ملک مطیعی:
دلم میخواست به آغوش سینما برگردم!
مرور همان خاطرات گذشته و یادآوری آنها بهانه ای شد تا گفتگویی با «ناصر ملک مطیعی» که منتقدان قدیمی و آنونس گویان سینما به او لقب «ابرمرد» سینمای آن دوران داده بودند انجام دهیم که به شرح زیر است.
به گزارش افکارنیوز، این گفتگو در یک روز بارانی آبان ماه با اسطوره سینما انجام شده است. البته در یکی دو سال اخیر هر بار که به دیدار «داش فرمون» سینمای ایران در دفتر کارش می رفتیم به برخی از آنها اشاره و ماجراهای زیادی از آن دوران برایمان تعریف کرده است. خاطراتی که از روزهای اول کار در سینما شروع و به دوران شهرت منتهی می شود. از اولین فیلم با نام «واریته بهاری» تا «برزخی ها» که آخرین حضورش به همراه زنده یاد فردین و ایرج قادری بود. البته سعید راد هم بود. فیلمی که بعد از آن هر کدام شان تا چند دهه با پرده سینما خداحافظی و بعدها هر کدام به جز مرحوم
فردین با بهانه ای برگشتند. زنده یاد ایرج قادری با «می خواهم زنده بمانم»، سعید راد با «دوئل» و حالا نوبت به او رسیده تا با «نقش نگار» علی عطشانی به قول خود به آغوش معشوقش سینما برگردد. مرور همان خاطرات گذشته و یادآوری آنها بهانه ای شد تا گفتگویی با «ناصر ملک مطیعی» که منتقدان قدیمی و آنونس گویان سینما به او لقب «ابرمرد» سینمای آن دوران داده بودند انجام دهیم که به شرح زیر است.
در دفعات قبل که با هم صحبت می کردیم یک بار اشاره داشتید دیگر حوصله ای برای بازگشت به سینما ندارید و آن را باید به جوانان واگذار کرد؟
قبول دارم. الان هم نظرم همین است اما درباره خودم باور کنید از این شرایط گوشه نشینی در خانه خسته شدم. دلم برای معشوقه ام یعنی سینما تنگ شده بود و دلم می خواست به آغوشش برگردم.
البته یک بار هم وقتی به شما یادآور شدیم که ناصر ملک مطیعی تنها برای خودش نیست و جزو خاطرات پررنگ سینمایی این مردم است اشاره کردید اگر نقش خوبی پیشنهاد شود بدتان نمی آید آن را آزمایش و یک بار دیگر به خانه قدیمی یعنی سینما برگردید؟
من این حرف ها را قبول دارم اما اگر یادتان باشد اشاره کردم همه چیز به سن و سال و توان من بر می گردد که از این بازگشت رو سفید بیرون بیایم. این مردم خاطرات زیادی با ما دارند. تا اسم ناصر ملک مطیعی را می شنوند دوست دارند یک کار خوب از او ببینند. بابت همین به کارگردان و تهیه کننده هم باید توجه کنم تا با یک انتخاب خوب دوباره برگردم.
پس فیلم «نقش نگار» علی عطشانی دارای تمام این فاکتورها بوده که با آن برگشتید؟
غیر از این بود قبول نمی کردم که در آن بازی کنم. به نظرم عطشانی کارش را بلد است و ابزارهای لازم را برای ساخت یک کار خوب هم در اختیار داشت.
احتمالاً از این اتفاق که دوباره به خانه قدیمی خود یا همان آغوش معشوقه تان سینما برگشتید، حسابی خوشحال هستید؟
همین طور است. مگر می شود آدم بابت بازگشت به خانه خوشحال نشود.
چطور شد به پیشنهاد علی عطشانی برای بازی در فیلمش جواب مثبت دادید؟
باید ببینم چه می شود. به قول معروف آمدم تا فتح بابی برای آینده باشد. البته بگویم بازی در فیلم آقای عطشانی شامل چند سکانس کوتاه است.
احتمالاً بعد از بازی در کار آقای عطشانی با سیل پیشنهادهای جدید برای بازی در فیلم های دیگری روبرو شدید؟
همین طور است. پیشنهادهای زیادی رسیده است.
قبل از پیگیری صحبت هایمان درباره کار جدیدتان اگر اجازه دهید فلاش بکی به سوابق و خاطرات گذشته بزنیم؟
من در خدمت تان هستم.
از شروع کارتان در سینما بگویید؟
شروع کارم با فیلم «واریته بهار» مرحوم پرویز خطیبی بود. البته تهیه کننده آن دکتر کوشان بود و من از قبل عکس و آدرس خود را به او داده بودم تا از من هم استفاده کنند. جالب اینجاست همان اول کار از من دعوت کردند تا در نقش مستخدم دکتر بازی کنم. در آن فیلم که یکی از فیلم های اولیه سینمای ماست اکثر بازیگران به غیر از مرحوم محمدی آماتور بودند. مثلاً مرحوم ظهوری به تازگی از هنرستان هنرپیشگی فارغ التحصیل شده و برای بازی آمده بود.
اما شما بعد از بازی در «واریته بهاری» به استودیو بدیع رفتید تا در دومین تجربه سینمایی خود نقش اول فیلم مهندس بدیع با عنوان «ولگرد» بازی کنید که تاثیر زیادی در شهرت و معروف شدن شما داشت؟
من دوستانی داشتم که در استودیو بدیع کار می کردند. آنها مرا خبر کردند که مهندس بدیع دنبال بازیگر جوانی برای دادن نقش اول فیلمش به اوست. این مهندس بدیع قبل از «ولگرد» فیلمی به نام «شکار خانگی» ساخته بود که از آن راضی نبود و برای همین آمده بود کار دیگری را تولید کند. بالاخره من برای نقش اول انتخاب شدم و کار فیلمبرداری «ولگرد» شروع شد. این فیلم در آن زمان داستان و رنگ و بوی خوبی داشت و همین ها باعثشد تا در زمان اکران با استقبال تماشاگر روبرو شود.
نگفتید چطور شد مهندس بدیع شما را به عنوان نقش اول یا به قول قدیمی ها جوان اول فیلمش انتخاب کرد؟
در آن زمان میدان از بابت بازیگر جوان و نقش اول خالی بود و به آن معنا جوان اول نداشتیم. من تازه نفس و عاشق کارم بودم. شما اگر یک بار به تماشای فیلم «ولگرد» بنشینید متوجه می شوید که این کار در زمان خودش نقش و نمود جدیدی دارد. با تمام وجود نقش را اجرا می کردم. علاوه بر تمام این مسائل باید اضافه کنم که برای یک هنرمند در زندگی هنری اش افت و خیزهایی وجود دارد. به قول معروف یک روز سر صف هستی، یک روز اواسط آن و روز دیگری هم ته صف ایستادی و همه این شرایط دلایل خاص خود را دارد. من آن روز در استودیو بدیع سر صف بودم.
زمستان سال ۱۳۵۳ را به یاد دارید که آقای کوشان و شرکایشان تصمیم گرفتند در عرض چند هفته مانده به نوروز ۵۴ فیلمی را بسازند که شما را با آن کت و شلوار مشکی در کارهای بعدی تان معروف و ماندگار کرد. منظورم فیلم های «اوستا کریم، نوکرتیم»، «مهدی مشکی» و «پاشنه طلا» است؟
درباره آن کت و شلوار مشکی یا به قول آن روزها جاهلی باید بگویم که جادوی خاصی داشت. همین که تنت می کردی این ویر بازی کردن و رفتن توی جلد نقش می آمد. من در این فیلم با نظام فاطمی کار می کردم. مرحوم خطیبی هم سناریو را نوشته بود. یادم است بعد از این ها دوباره با نظام فاطمی در فیلم «سالار مردان» کار کردم. این فیلم ها گرم و تماشاگر پسند بود. تماشاگری که با بلیت یک و دو تومانی آن روزگار و یک ساندویچ و پاکت تخمه سالن سینما را پر می کرد تا فیلم محبوبش را تماشا کند. اکثر این فیلم ها با آن قیمت بلیت یک تومان و دو تومان(تک تومان) امروز جزو پرفروش های زمانه خود هستند.
این داستان کت و شلوار مشکی از کجا پیدا شد؟
از «قیصر» کیمیایی پیدا شد. کت و شلوار به اصطلاح جاهلی اول بار در قیصر کیمیایی مورد توجه قرار گرفت و بعد از آن اکثر تهیه کننده ها و کارگردان ها خواهان اجرای همان کاراکتر در فیلم هایشان بودند.
درباره «قیصر» بیشتر توضیح می دهید؟
برای بازی در «قیصر» یک روز با زنده یاد عباس شباویز(تهیه کننده فیلم) بهروز وثوقی و مسعود کیمیایی در دفتر کار شباویز در «آریانا فیلم» نشستیم و صحبت کردیم. اشاره کردند نقش کم است اما قبول کردم و بازی کردم. به همین راحتی که دیدید یکی از نقش های ماندگار سینما شد. به هر حال این کلاه و لباس به من می آمد و به اساسش هم کاری ندارم. تماشاگر هم همین را می خواست.
برای همین بود وقتی در فیلم «کاکو» شاپور قریب از آن خارج شدید با اعتراض تماشاگران روبرو شدید؟
همین طور است. هنگام ساخت این فیلم وزارت فرهنگ و هنر وقت به زنده یاد قریب سفارش کرده بود کاری بسازد که در آن نشان دهد دوران جاهل بازی و چاقوی ضامن دار تمام شده و باید برقراری نظم و امنیت جامعه را به پلیس و نیروهای انتظامی سپرد. برای همین در صحنه هایی از فیلم به جای درگیری با «بدمن» های فیلم و نقش منفی ها به پلیس مراجعه کردم. کاری که به مذاق تماشاگران خوش نمی آمد و هو می کردند. آنها نمی توانستند قبول کنند که ناصر ملک مطیعی به جای درگیر شدن به پلیس مراجعه کند که بیا حق منو بگیر. از شیراز خبر رسید که چند تماشاگر در اعتراض به این کار من کفش های خود را به سمت پرده سینما پرت
کرده اند. البته خود من هم سر آن کار اذیت شدم. یادم است دائماً به زنده یاد قریب می گفتم لااقل یک سکانسی چیزی بنویس که من یک کشیده تو گوش این بازیگر نقش منفی بزنم که قبول نمی کردم.
البته آن بازیگر نقش منفی هم مرحوم «یدالله شیراندامی» بود که در اواخر دهه هشتاد شمسی به دلیل ابتلا به سرطان در خارج از کشور در گذشت؟
بله؛ زنده یاد شیراندامی یکی از بازیگران توانای سینمای ما بود که کارش را از تئاتر شروع کرده و به سینما آمده بود. به نکته خوبی اشاره کردید. شاید باورتان نشود من در این چند سال و حتی از زمانی که این شبکه های ماهواره ای فارسی زبان فیلم های قدیمی را نمایش می دهند سعی می کنم حتی المقدور آنها را نبینم. البته تجدید خاطرات خوب است ولی در اکثر این فیلم ها دوستان و همکاران قدیمی من حضور دارند که برخی در گذشته و برخی هم مهاجرت کرده، غربت نشین شده اند. بابت همین دیدن این فیلم ها باعثتاسف می شود که چرا این دوستان را در کنار خود نداریم. عکسی داریم که تمام هنرمندان قدیمی در آن حضور
دارند. عکسی از شصت تا هفتاد هنرمند عزیز که بیشتر آنها در گذشته و امروز بین ما نیستند. شاید باورتان نشود تنها بیست و یکی دو نفر مانده ایم.
تصویری که زنده یاد محمد علی فردین هم در آن حضور دارد؟ شما بابت درگذشت فردین و بیک ایمان وردی یادداشتی را هم به روزنامه های آن روزها مانند روزنامه «شرق» دادید که با حسرت و افسوس از جدا شدن این یاران از قافله هنر یاد کرده بودید؟
(با تاثر) همین طور است. فردین از بهترین دوستانم بود که در خارج از سینما هم با هم رفاقت داشتیم. مرگ او خیلی غیر مترقبه و باور نکردنی بود. او خیلی زود از بین ما رفت. بیک ایمان وردی هم آدم فعالی بود. او هم حیف شد. مرگ این عزیزان خیلی ناراحت کننده بود. نه تنها این عزیزان بلکه تمام دوستان و همکارانی که در آن سال ها با هم بودیم و امروز دیگر در بین ما نیستند و تنها خاطره ای از آنها ماده است. هر کدام از این دوستان که از دست می روند انگار یک گوشه از این خاطرات کنده می شود.
با مرحوم علی حاتمی هم سر سریال «سلطان صاحبقران» و فیلم «طوقی» همکاری داشتید. از کار با مرحوم حاتمی بگویید؟
علی حاتمی به کارش و تاریخ خیلی وارد بود. من علاوه بر این کارها که اشاره کردید در فیلم «بابا شمل» هم با او کار کردم. خیلی نکته سنج بود. بهترین خاطره ام از کار با حاتمی سر فیلم «طوقی» بود که در کاشان و مشهد اردهال فیلمبرداری می شد. به همین بهانه هم در مراسم قالی شویان و عزاداری شرکت کرده و زیر علامت عزاداری هم رفتم. در «سلطان صاحبقران» هم در نقش امیرکبیر بازی داشتم. من ناصر ملک مطیعی از نقش غلام ژاندارم سینما به نقش امیرکبیر تلویزیون رسیده بودم. همه اینها خاطره بود. البته یادآور شوم که زنده یاد حاتمی در دیالوگ نویسی هم شاهکار بود و بی خود نیست و او لقب سعدی سینمای ایران
را داده اند.
زمانی شما بابت اصطلاح «فیلم های آبگوشتی» مرحوم دکتر هوشنگ کاووسی، منتقد سابق سینما، ناراحت شده و در گفتگویی با یکی از نشریات به آن واکنش نشان دادید؟
خدا بیامرز دکتر کاووسی بعد از اتمام تحصیلات سینمایی اش در فرانسه با بازگشت به ایران، یکی دو فیلم ساخت که با اقبال عمومی روبرو نشده و شکست خوردند. سوال من از ایشان این بود که اگر با این فیلم ها موفق می شد آن وقت چه وضعیتی پیدا می کرد؟ ایشان هم به قول خودشان باید «آبگوشتی سازی» را ادامه می دادند و هیچ بعید نبود که شاید در تعریف از آن به به و چه چه کرده و یکی از مدافعین فیلم های آن دوره می شد. از این گذشته باور کنید ما بابت واژه آبگوشتی بودن کارهای آن دوره هم اصلاً ناراحت نشدیم چرا که آبگوشت یکی از بهترین غذاهای ما ایرانیان است. غذایی که امروز یکی از گران ترین اغذیه است و
به همین راحتی نمی شود درستش کرد. همه ما ایرانیان آبگوشت را دوست داریم. من یک سوال از دوستان منتقد در این دسته دارم. چرا هنگام کوبیدن فیلم به جرم آبگوشتی بودن به ابزار کار ابتدایی آن دوره اشاره نمی شود که نهایت ابزار کار یک دوربین ابتدایی بود که روی دست و چهارپایه می گذاشتند تا فیلم بگیرند. دوربینی که سروصدای زیادی داشت و دقت نمی کردی تمرکزت را هنگام دیالوگ گفتن به هم می ریخت. چرا به سناریو و فیلمنامه اشاره نمی شود که هیچی نبود و هنگام شروع کار نویسنده یا همان سناریونویس می آمد و وسط بازیگران می نشست تا داستان را تعریف و کار شروع شود؟ الان تا چند جلسه روخوانی برگزار
نشود کار را کلید نمی زنند.
درباره امکانات و ابزار کار سینما در آن دوران صحبت می کنید؟
ابزار کار به معنای امروز نبود. تمام سرمایه کار یک دوربین آریفلکس یا دوربین طوسی بود که با سروصدای زیادی کار می کرد. یادمه برای فیلمبرداری در ارتفاعات خودمان کمک می کردیم تا وسایل را بالا ببریم. الان قبل از فیلمبرداری یک تریلی هجده چرخ لازم است تا ابزار کار را جابجا کنند. سر فیلمبرداری ها یک گریمور با کیفی پر از پشم دنبال مان می آمد تا به اصطلاح برای هر صحنه کار خود را انجام داده و گریم کند. الان یک گریمور چهار تا معاون دارد که قبل از شروع کار باید گریم بازیگران را طراحی کنند. خوشبختانه سینمای ما در این سال ها پیشرفت خوبی داشته و خیلی خوشحالم که در اسکار هم نماینده
داریم. یک زمانی شهره آغداشلو در رقابت با بازیگران آمریکایی به مرز آن رسیده بود اما همان وقت گفتم مافیای خانوادگی سینمای هالیوود این اجازه را نمی دهد اسکار به بازیگر دیگری در خارج خانواده برسد. آنها تار ضخیمی را دور خود پیچیده اند که ورود بازیگر دیگری خارج از دنیای آنها به آن سخت و دشوار است. خوشحالم که سینمای ما به عنوان یک سینمای مستقل و با نام ایران به این جایزه رسید.
چه رازی در نسل شما و نسل امروز سینما است که بازیگرانی چون ناصر ملک مطیعی را ماندگار کرده است؟ نسلی که هر خبری از آنها با استقبال اهالی سینما روبرو می شود؟
جواب این سوال را باید خود شما خبرنگاران و اهالی رسانه بدهید. ما نمی توانیم از کار خود تعریف کنیم. با این حال آن موقع روی حساب عشق و علاقه وارد کار می شدی. هنرمندان تئاتر ما چون سارنگ، گروه محتشم و نوشین، خانم مهرزاد، نادره خیرآبادی، بانو لرتا و خانم شهلا ریاحی به همراه آقایان وحدت، زنده یاد ارحام صدر، قدکچیان و خیلی از دوستان دیگر با خوردن خاک صحنه تئاتر به آن جایگاه بالا رسیدند. هنرمندان تئاتر که در این عرصه از دنیای سینما مشهورتر بودند. آنها با قدرت از صحنه تئاتر به سینما آمده و روی پرده نقره ای درخشیده و ماندگار شدند. امروز دیگر اینطور نیست. الان با توجه به مراکز
آموزشی که مثل قارچ می رویند هرکس که بخواهد چند صباحی در یکی از رشته های سینما آموزشی دیده و فوراً وارد کار می شود. کاری بدون پشتوانه و بدون عشق و به ضرب پول که معلوم است ماندگار نمی شود.
یک سال قبل که با هم صحبت می کردیم اشاره کردید مشغول نوشتن خاطرات خود هستید. البته خبرش هم منتشر شد که کتاب خاطرات تان به زودی منتشر می شود. کار این کتاب در چه مرحله ای است؟
درست می گویید. دوست عزیزم شاهرخ نادری مرا با یکی از ناشران محترم آشنا کرد که قرار شد خاطراتم را منتشر کنند. شاید باور نکنید پس از این قول و قرار در یک روز نشستم و دویست صفحه نوشتم اما بعد از آن دیگر نشد و آرام آرام مشغول هستم. البته یک مقدار وسواس هم دارم که چیزی از قلم نیفتد. جا دارد از این ناضر عزیز هم تشکر کنم که فعلاً صبوری کرده تا کار را تمام کنم.
درباره آن خاطره ای که با حسن شاهین بازیگر نقش «برادر کوچیکه آب منگل ها» در فیلم «قیصر» داشتید صحبت می کنید؟
(با خنده) چند سال پیش در سفری که به آمریکا داشتم شنیدم دوست عزیز بازیگرم حسن شاهین هم در تگزاس آمریکا اقامت دارد. خیلی دوست داشتم او را ببینم. یک روز شال و کلاه کرده و راهی تگزاس شدیم. وقتی حسن شاهین را در آنجا دیدم به شوخی گفتم من داش فرمون از زیر بازارچه نواب اومدم انتقام خودم را از تو داداش کوچیکه منصور آب منگل بگیرم. از پشت منو می زنی. یادش بخیر کلی خندیدیم و تجدید خاطرات شد. اگر یادتان باشد در صحنه درگیری فرمون در اوایل قیصر، داش کوچیکه آب منگل ها او را از پشت می زند.
ظاهراً کدورتی هم از رضا کیانیان بابت آن گفتگویی که تبدیل به کتاب شد پیدا کردید؟
من از اظهارنظر آقای کیانیان به عنوان یک بازیگر همکار بابت آن گفتگو ناراحت شدم که اشاره کرده بود قبل از دیدار با ناصر ملک مطیعی در طول مسیر که برای گفتگو با او می رفتم تصور داشتم که با بازیگری لمپن روبرو می شوم که اینطور نبود و بعد از اولین دیدار با ملک مطیعی متوجه شدم که اشتباه کرده ام. این در حالی بود که با این آقا در نهایت ادب و احترام برخورد داشتم. نه تنها کیانیان بلکه با تمام هواداران و مردمی که به سویم می آیند همین برخورد را دارم. ما هر چه داریم از این مردم خوب مان داریم و توقع نداشتم یک همکار بازیگر در روزگاری که ما کنار هستیم اینطور درباره من و همکارانم قضاوت
کند.
جدیداً همین چند وقت پیش گفتگوهایی از شما و مرحوم فردین در یکی از شبکه ها پخش شد. ماجرایش چه بود؟
آن گفتگوهای قدیمی را دیدم. آنها را آقای فریدون جیرانی در روزگاری که روزنامه نویسی می کرد و سردبیر یکی از نشریات سینمایی بود از ما گرفت. محل گفتگوها منزل ما بود که زنده یاد فردین هم به آنجا آمد. یادم است جیرانی دوربین و ابزار کار فیلمبرداری آورد تا گفتگوها را ضبط کند. به هر حال این گفتگوها برای ایشان بود.
مدتی هم مشغول کار قنادی و شیرینی فروشی شدید؟
(با خنده) یادش به خیر! پیشنهاد شاهرخ نادری بود که خودش هم شیرینی فروشی «شما و شیرینی» را به یاد یکی از برنامه هایش در رادیو با عنوان «شما و رادیو» در میرداماد باز کرده بود. من هم قسمتی از خانه ام را در حوالی میدان ونک شیرینی فروشی کردم و به قول معروف کام این مردم عزیز را شیرین می کردیم. زمانی با فیلم های دلخواه شان در سینما و زمانی هم با شیرینی فروشی که همه اعضای اتحادیه شیرینی فروشان این را می دانستند. بعدها به خاطر پاره ای مشکلات شخصی آن خانه پرمخاطره را فروختم و شیرینی فروشی هم تعطیل شد.
چند سال پیش، قبل از این روزها که در فیلم علی عطشانی بازی کردید شنیده شد که مسعود کیمیایی پیشنهاد داده در فیلم «سربازهای جمعه» بازی کنید؟
همین طور است اما در نهایت به توافق نرسیدیم. یعنی شرایط کار مورد پسند هر دو طرف نبود. من برای بازی در فیلم او فرصت می خواستم اما آنها عجله داشتند و می خواستند کار را جمع کنند. می خواستم بازی دل خواهم را انجام دهم. البته با دست عزیزم آقای کیمیایی قرار گذاشتیم تا در فرصتی دیگر در خدمت شان باشم.
پس یک بازی در کارهای کیمیایی به او بدهکار هستید؟
اگر پیشنهاد بدهند با کمال میل در خدمت شان هستم.
کارهای جدید سینما را دنبال می کنید؟
سعی می کنم کارهای خوب را ببینم. زمانی چند سال پیش با پرفروش شدن فیلم ها و رسیدن آنها به رقم های ۴۵۰ میلیون تعجب می کردم که چطور به این ارقام می رسند؛ ارقامی که نشان می داد سینما در حال پیشرفت است و به سویی می رود که با استقبال روبرو شده. این پیش بینی درست بود و خیلی زود این ارقام دو برابر و به میلیارد هم رسید. البته از یک سری آنها باید رد شویم؛ فیلم هایی که مانند شایعات مطبوعاتی ماندگار نیستند اما برخی واقعاً خوب بوده و ماندگار خواهند شد.
فکر می کنید فیلم شما با علی عطشانی هم جزو پرفروش ها می شود؟
امیدوارم اینطور شود.
آیا پس از اکران فیلم جدیدتان باید منتظر کارهای دیگرتان بمانیم؟
همانطور که در اول این گفتگو اشاره کردم پیشنهادهای زیادی رسیده که باید آنها را سبک و سنگین کنم.
پس هنوز هم گزیده کار هستید؟
به هر حال پس از یک عمر گزیده کار کردن و نقش اول بودن باید در انتخاب نقش جدید دقت داشته باشیم.
در اوایل این گفتگو اشاره داشتید بازیگران نقش اول و ستاره فیلم ها به شرایط زمانه و اقتضای کاری یک روز سر صف، روز دیگر اواسط صف و روزی دیگر ته صف هستند. ناصر ملک مطیعی، جوان اول سینمای دیروز، امروز کجا ایستاده است؟
جواب این سوال را باید از این مردم عزیز و علاقمندان سینما بپرسید. مردم خوبی که خاطرات زیادی با آنها دارم و در جواب این سوال شما فقط می توانم بگویم که من خودم امروز خاطره دیروز این مردم هستم.
زندگي ايراني/ شماره ۵۰/ آبان ماه ۹۲/ ايرج باباحاجي/ صفحه ۱۱