موانع فرهنگی پیش روی ازدواج
مشکلات خانوادگی یکی از موانع مهم ازدواج است؛ مشکلاتی همچون تفاوت سطح فرهنگی خانواده ها، افزایش سطح توقع خانواده ها در انتخاب همسر، کفیل یا سرپرست خانواده بودن پسر، بیماری والدین، آسیب های اجتماعی خانواده مثل فوت، طلاق، اختلاف والدین، اعتیاد و سوء سابقه.
به گزارش افکارنیوز، ازدواج در اصل امری ساده، بی تکلف و بدون
تشریفات است که طی آن، دختر و پسری ضمن انشاء خطبه عقد، پیمان زندگی مشترک می بندند و مرد به مقدار امکاناتش مبلغی را به عنوان صداق و نشانه صداقت
تقدیم همسرش می کند. «ازدواج آسان» در سیره گفتاری و رفتاری پیامبر اسلام
صلی ا… علیه وآله و ائمه اطهار(ع) مشهود است. پیوند آسمانی حضرت علی(ع) و
حضرت زهرا(س) نمونه عینی یک ازدواج بی تکلف است همان طور که پیامبر گرامی
اسلام(ص) می فرمایند: بهترین ازدواج آن است که آسان انجام شود.
(نهج الفصاحه، ۱۳۸۵، ص ۴۳)
اما متاسفانه، امروز این سنت پسندیده از مسیر سهل و بی آلایش خود خارج شده و
به دلایل گوناگون به آداب و رسوم و توقعات مادی و غیرمادی زایدی مبتلا
شده، به طوری که موانع و مشکلات ازدواج را بیشتر کرده است.
دکتر «امیرحسن بانکی پورفرد» در یادداشتی با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری در مراسم افطاری امسال با دانشجویان مبنی بر ضرورت رفع موانع پیش روی ازدواج جوانان به بیان سنت های دست و پاگیر ازدواج پرداخته است که در ادامه خلاصه ای از این یادداشت را می خوانید.
وی همچنین با استفاده از نظرات گروهی از جوانان در آستانه ازدواج با تمایزات
مختلف فرهنگی، شغلی و سنی به مهم ترین موانع فرهنگی ازدواج نیز اشاره
کرده است.
* موانع فرهنگی یا اقتصادی!؟
به نظر بعضی، عمده ترین مانع ازدواج جوانان، مشکلات اقتصادی است. البته این عقیده تنها مربوط به دوران فعلی نیست؛ در صدر اسلام نیز خیلی ها به این مشکل استناد می کردند، ولی پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) این مسئله را مانعی اساسی برای ازدواج نمی دانستند.
پیامبر اسلام(ص) فرموده اند: «هرکس از ترس فقر ازدواج نکند، حتماً نسبت به
خداوند متعال بدگمان شده است.»(کلینی، ۱۳۶۵، ج ۵، ص ۳۳۱) حتی در جای دیگر
به کسی که از فقر شکایت می کرد، توصیه فرمودند که ازدواج کن. بعد از عمل
به توصیه ایشان، معیشت وی وسیع شد.(حر عاملی، ۱۴۰۹، ج ۱۴، ص ۲۵) قرآن
کریم نیز صراحتاً بیان کرده: «إن یَکُونُوا فُقَراء یُغنِهِم اللهُ مِن فَضلِهِ»(سوره مبارکه نور، ۳۲)
حتی بسیاری از جوانان مجرد که مشکلات اقتصادی را مانع ازدواج قلمداد می کنند از نظر سطح پایگاه اقتصادی - اجتماعی وضع بهتری نسبت به جوانان متأهل دارند. این مسئله نشان می دهد این پدیده ریشه در گرایش به تجمل گرایی، کسب رفاه و توقع بیشتر از زندگی دارد که همگی متاثر از زیر بناهای فرهنگی است.
* موانعی که ازدواج جوانان را سخت کرده است
گرایش پسران جوان به احراز موقعیت های بالای اقتصادی - اجتماعی قبل از ازدواج و برخی دختران برای احراز موقعیت هایی همانند مردان و اشتغال در مشاغل خارج از خانه و ایجاد نوعی تغییر در نقش های جنسیتی، از آسیب های فرهنگی بزرگی است که اکنون دامنگیر بخشی از جامعه ماست. همچنین شیوع برخی بی بند و باری ها و آزادی ها در روابط دختران و پسران، جوانان را به نوعی بی رغبتی به ازدواج کشانیده است، زیرا در این حالت این افراد بدون پرداخت هزینه های مادی و معنویِ مسئولیت
زندگی مشترک، اقدام به برقراری ارتباط با جنس مخالف، خارج از چارچوب زندگی
مشترک می کنند. در ادامه به بعضی موانع فرهنگی و اجتماعی به طور خاص اشاره
می شود:
۱ - مشکلات خانوادگی
مشکلات خانوادگی یکی از موانع مهم ازدواج است؛ مشکلاتی همچون تفاوت سطح فرهنگی خانواده ها، افزایش سطح توقع خانواده ها در انتخاب همسر، کفیل یا سرپرست خانواده بودن پسر، بیماری والدین، آسیب های اجتماعی خانواده مثل فوت، طلاق، اختلاف والدین، اعتیاد و سوء سابقه.
۲ - نگرش های غلط
یکی از نتایج فرآیند مدرنیزاسیون تغییر نگرش ها و ایده های افراد جامعه درباره ازدواج است که باعثمحدود شدن دایره انتخاب همسر و بالا رفتن سن ازدواج شده است. متأسفانه یکی از نتایج این تغییر نگرش ها، غیر رسمی شدن ازدواج است. «استرانگ» در این باره می نویسد: غیر رسمی شدن ازدواج به معنی کمرنگ شدن هنجار های اجتماعی است که رفتار مردم را در رسوم معمول جامعه مانند ازدواج تعریف می کنند.
در اثر تحولات گسترده اجتماعی، افراد قادر نیستند به درک مطلوبی از ازدواج و
چگونگی رویارویی با آن برسند. از دیدگاه «شرلین»، با تبدیل زودهنگام ازدواج
از حالت عرف به یک دوستی و همدمی، ازدواج به ازدواج فردی مبدل شده و در
ازدواج فردی، هدف افراد بیشتر رفاه و کمال فردی است.
۳ - نداشتن خواستگار مناسب
مسئله تحول زندگی های کنونی به خصوص در شهرهای بزرگ، مهاجرت ها، گسستگی های قومی و فرهنگی و نبود ارتباط های محلی، باعثشده که فرصت های شناخت خانوادگی در بین خانواده ها کم شود؛ بنابراین خواستگارهای مناسب با شرایط خانوادگی دختران کم می شود.
۴ - سن
«در بالا رفتن سن به خصوص در دخترانی که از سن بچه دار شدن آنها گذشته است نیز اکراه اطرافیان وجود دارد. در این جا این نکته را باید در نظر داشت که گاهی بالا رفتن سن به کسب تجربه بیشتر در رسیدن به پختگی منجر می شود و باید توجه داشت که «زوجیت» مستقل از فرزندآوری است. چه بسا افرادی که در سنین پایین نیز از موهبت بچه دار شدن محروم هستند، اما بیشترین آرامش را در زندگی مشترک خود تجربه خواهند کرد.»
۵ - مانع انگاری تحصیلات
«شوئن و چونگ» معتقدند: انصراف از ازدواج با عواملی همچون افزایش سطح تحصیلات و … مرتبط است. نتایج بررسی در ایران نشان می دهد که گرایش به تحصیلات صرفاً ۲ تا ۳ سال به افزایش میانگین سن ازدواج منجر می شود. اما تحصیل و ازدواج، هیچ کدام مانع دیگری نیست، بلکه نوع انتخاب مانع است. پس با انتخاب صحیح فردی که تمایل دارد، همسرش تحصیلات بالا کسب کند و درک شرایط موجود در زمان تحصیل - از قبیل بیکاری، شغل پاره وقت، کم بودن اوقات فراغت و … - از جانب همسر و خانواده او و نهایتاً پایین آوردن توقعات مادی و معنوی طرفین، می توان در زمان مناسب به ازدواجی پایدار دست یافت.
همچنین در دختران با تحصیلات بالا احتمال ازدواج با پسران هم ردیف -از لحاظ تحصیلی- پایین می آید و در صورت رعایت نکردن تناسب تحصیلی در انتخاب، ممکن است به تفاوت فکری و تفاهم کمتر در زندگی بینجامد. ازدواج های دانشجویی و ترغیب جوانان به ازدواج در دوران تحصیل، با تأکید بر تعدیل خواسته ها و توقعات فرد و خانواده از زندگی مشترک و اتخاذ تدابیر خاص می تواند به حل عمده این مشکل بینجامد.