شرحی بردعای روز ششم ماه مبارک رمضان
عواملی که باعثخشم خداوند به بنده می شود
بسم الله الرحمن الرحیم
اَللّهُمَّ لا تَخْذُلْنى فیهِ لِتَعَرُّضِ مَعْصِیَتِکَ
وَلاتَضْرِبْنى بِسِیاطِ نَقِمَتِکَ
وَزَحْزِحْنى فیهِ مِنْ مُوجِباتِ سَخَطِکَ
بِمَنِّکَ وَاَیادیکَ
یا مُنْتَهى رَغْبَةِ الرّاغِبینَ
به نام خداوند بخشنده مهربان
خدایا در اینروز عزیز مخواه در پى نافرمانیت بروم
و مرا با تازیانه کیفر مجازات نکن
و دورم کن از موجبات خشمت
به حق احسان و نعمتهاى بى شمارت
اى نهایت علاقه و آرزوی آرزومندان
/ شرحی بر دعای روز ششم ماه مبارک رمضان /
خبرگزاری فارس: احترام به پدر و مادر را نگاه نداشتن، قطع رحم و جدایی از خویشان و نزدیکان، تأخیر در وقت نماز، ادا نکردن حقوق الهی مانند خمس و زکات و ناامید کردن کسی است که به انسان امیدوار است از جمله مهمترین علل خشم خداوند متعال در قبال بنده است.
اَللّهُمَّ لا تَخْذُلْنى فیهِ لِتَعَرُّضِ مَعْصِیَتِکَ وَلاتَضْرِبْنى بِسِیاطِ نَقِمَتِکَ وَزَحْزِحْنى فیهِ مِنْ مُوجِباتِ سَخَطِکَ بِمَنِّکَ وَاَیادیکَ یا مُنْتَهى رَغْبَةِ الرّاغِبینَ
در فراز نخست از دعای روز ششم ماه مبارک رمضان چنین میگوییم: اَللّهُمَّ لا تَخْذُلْنى فیهِ لِتَعَرُّضِ مَعْصِیَتِکَ
پروردگارا! مرا به سبب عصیان خوار مکن.
همان گونه که طاعت خدا عزّتآور و سبب سربلندی و افتخار میشود، معصیت و نافرمانی او نیز ذلّتآور است.
گناه انسان را میشکند، ارزش وجودی او را درهم میریزد و فطرت پاک و نورانی وی را آلوده میکند.
یکی از آثار گناه، شرمساری، عذاب وجدان و سیه رویی در دنیا و آخرت است.
«ابوالفَرَج اصفهانی» در کتاب مقاتل، از قول قاسم بن اَصبغ دربارهی اثر گناه نقل میکند:
من مردی را میشناختم که خوش چهره و سفیدرو بود، اما پس از واقعهی کربلا دیدم که چهرهاش سیاه گشته است. به او گفتم: تو مردی زیبا صورت و سفید رو بودی، چه شد که چهره ات این گونه سیاه شده است؟! گفت من جوان نورسی را از همراهان حسین علیهالسلام در کربلا به قتل رساندم که در پیشانیش جای سجده مشاهده میشد. از آن روز تا به حال، هرشب به بالینم میآید، گریبانم را میگیرد و به سوی دوزخ میکشاند و مرا در آتش دوزخ میافکند. من چنان در خواب از وحشت فریاد میکنم که تمام همسایگان صدایم را میشنوند.
امام صادق علیهالسلام نیز در این زمینه میفرماید:
از عواقب گناهان بپرهیزید. ۱
امام باقر علیهالسلام نیز فرمودهاند:
هیچ سختی و مصیبتی به بنده نمیرسد، مگر به وسیلهی گناهی که مرتکب میشود، اما دامنهی بخشش خداوند گستردهتر است. ۲
در فراز دوم از دعای روز ششم آمده است: وَلاتَضْرِبْنى بِسِیاطِ نَقِمَتِکَ
خدایا! مرا به ضرب تازیانهی انتقامت کیفر مکن.
در اینجا ضربههای کیفر گناه به شلاق و تازیانه تشبیه شده است که برای تأدیب خطاکار و مجرم به کار میرود.
یکی از صفات خداوند «منتقم» بودن است. خداوند از ظالمان، جبّاران، ستمگران و گناهکارانی که خدا را برای همیشه فراموش کردهاند، انتقام میگیرد. پروردگار متعال، گناهکار را به حال خود رها نمیکند؛ زیرا مجرم باید طعم عذاب را بچشد، هم در این دنیا و هم در عالم آخرت. قرآن در آیهی ۱۰۸ از سورهی مؤمنون از حال گناهکاران خبر میدهد. آنان فریادشان بلند است و میگویند:
خدایا! ما را از این آتش بیرون ببر. اگر برنامههای گذشته را ادامه دادیم، قطعا ما ستمگریم و شایستهی عفو تو نخواهیم بود.
آنگاه خطاب میرسد: خاموش شوید و با من سخن نگویید.
در فراز پایانی این دعا نیز میخوانیم: وَزَحْزِحْنى فیهِ مِنْ مُوجِباتِ سَخَطِکَ بِمَنِّکَ وَاَیادیکَ یا مُنْتَهى رَغْبَةِ الرّاغِبینَ
پروردگارا! مرا از موجبات خشم خود دور گردان، به حق احسان و نعمتهایت، ای منتهای خواسته و آرزوی خواستاران!
در این بخش به دنبال نافرمانی و عصیان، بحث«عذاب الهی» مطرح میشود و این تهدیدی قطعی برای گناهکاران است. به همین دلیل بنده برای رهایی از چنین ذلّت و عذابی به خداوند متعال پناه میبرد و از او میخواهد که وی را از همهی اموری که موجب خشمش میشود، دور کند تا دیگر زمینهای برای این عذاب فراهم نشود. شاید به همین علت است که خداوند را به نعمتهایی که بر ما ارزانی داشته است، قسم میدهیم؛ نعمتهای خدا، وسیلهی شکر اوست.
پروردگار دانا احترام به پدر و مادر را با توحید و پرهیز از شرک هم ردیف قرار داده است. بنابراین خدمت به پدر و مادر به ویژه در کهنسالی موجب سعادت دنیوی و اخروی است و برعکس بیاحترامی به ایشان یکی از دلایل خشم خداوند به شمار میآید.
یکی دیگر از اسباب خشم الهی، قطع رحم و جدایی از خویشان و نزدیکان است. بر اساس روایتهای معصومین علیهمالسلام پیوند با نزدیکان برکات زیادی دارد؛ مانند: زیادی روزی و طول عمر.
این عمل، ارتباط اجتماعی افراد را از حالت خشک و بیعاطفه به ارتباطی انسانی و دوستانه تبدیل میکند. یکی از فواید بیشمار صله رحم، آگاهی از مشکلات گوناگون یکدیگر و چارهجویی برای آنها است و این خود، گامی به سوی همبستگی اجتماعی به شمار میرود.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم دربارهی صله رحم میفرمایند:
صلهی رحم، حساب را آسان و از مرگِ بد محافظت میکند.
سومین مورد از موارد خشم الهی، تأخیر در وقت نماز است:
وقتی نماز در غیر وقت خود ادا شود، بالا میرود، ولی دوباره به صاحبش برگردانده میشود، در حالی که سیاه و تاریک است و میگوید مرا ضایع کردی، خدا تو را ضایع کند. رسول اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم در قسمتی از سخن خود دربارهی نماز غیرمقبول میفرماید:
کسی که در نماز خود سستی کند، خداوند از عمر و روزیش، برکت را بردارد و از چهرهی او سیمای صالحین را محو نماید و بر اعمالش پاداشی دریافت نخواهد کرد. دعایش به آسمان بالا نمیرود و برای او در دعای افراد شایسته بهرهای نخواهد بود. خوار و گرسنه و تشنه میمیرد و خداوند فرشتهای را در قبرش مأمور کند تا او را عذاب نماید. قبرش بر او تنگ میشود و تاریکی آن را فرا میگیرد.
چهارم از اسباب خشم خداوند، ادا نکردن حقوق الهی مانند خمس و زکات است. بر هر مسلمانی واجب است که حقوق دینی خود را بپردازد و در این امر کوتاهی نکند؛ زیرا اسلام در امور عبادی و ذکر و دعا خلاصه نمیشود؛ بلکه خداوند برای تربیت و تزکیه و رسیدن به پاداش اخروی، انفاق و صدقات مالی را قرار داده است، تا از آن طریق، خلأهای اجتماع و نیازمندی فقرا برطرف شود.
با شما از اسباب خشم خداوند که در دعای روز ششم ماه مبارک رمضان به آنها اشاره شده است، سخن میگفتیم.
مورد پنجم از سببهای خشم خداوند متعال، ناامید کردن کسی است که به انسان امیدوار است.
اگر انسان در مقامی است که دیگران به او مراجعه میکنند و نسبت به او چشم امید دارند، باید بکوشد سبب یأس و نومیدی آنان نگردد؛ زیرا خداوند وقتی برای کسی خیری را بخواهد، حاجتهای مسلمانان را به دست او برطرف میکند.
در صورتی که انسان توانایی اجابت خواستهی آنان را نداشت، میتواند با اخلاق خوب و برخورد شایسته، ناتوانی خود را جبران کند.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
۱ بحارالانوار، علامه مجلسى، ج ۷۵، ص ۴۳۷.
۲ـ قصارالجمل، ج ۱، ص ۲۳۲.