نخستین میمون ایرانی به فضا میرود؟
کاوشگر ۵ که قرار است همراه میمونی از نژاد رزوس به ارتفاع ۱۲۰ کیلومتری پرتاب شود، با هدف انجام تحقیقات زیستی و ارسال موجود زنده انساننما به فضا و بازگشت سالم آن، طراحی و ساخته شده و این، نخستین گام عملی در اجرای پروژه ملی اعزام فضانورد ایرانی به فضاست.
به گزارش ايسنا بهمن ماه سال ۸۹ همزمان با روز فناوري فضايي، مسوولان فضايي كشور از پرتاب نخستين موجود به زنده انسان نما با كاوشگر ايراني در آينده نزديك خبر دادند. خبري كه به سرعت در كانون توجه محافل علمي و رسانهيي داخلي و خارجي قرار گرفت.
متعاقب اعلام این ماموریت، در آخرین روزهای اسفندماه سال گذشته، راکت «کاوشگر ۴» همراه با یک عروسک میمون که دارای علائم حیاتی شبیهسازی شده موجود زنده است به فضا پرتاب شد تا مقدمهای برای پرتاب نخستین میمون فضانورد ایرانی باشد.
طی ماههای اخیر مسوولان فضایی کشور در پاسخ به پیگیریهای خبرنگاران در خصوص زمان پرتاب کاوشگر حامل موجود زنده به فضا از اعلام زمان قطعی آن خودداری کرده و در عین حال از پیگیری پرتاب این ماهواره تا پایان تابستان خبر دادهاند.
در آخرین اظهارنظرها در این زمینه، دکتر فاضلی، رییس سازمان فضایی ایران اواسط ماه گذشته از پرتاب «کاوشگر ۵» حامل موجود زنده در مرداد ماه جاری خبر داده بود.
با توجه به زمان احتمالی اعلام شده و سابقه پرتاب اغلب ماهوارهها و کاوشگرهای قبلی در شبهای اعیاد، پرتاب کاوشگر ۵ در شب میلاد امام حسن مجتبی(ع) دور از ذهن نیست؛ اگر چه به دلیل پیچیدگی فوق العاده و تمهیدات گسترده مورد نیاز برای پرتاب های فضایی، احتمال این که این پرتاب به شهریورماه یا پس از آن موکول شده باشد نیز وجود دارد.
کاوشگر ۵ که قرار است همراه میمونی از نژاد رزوس به ارتفاع ۱۲۰ کیلومتری پرتاب شود، با هدف انجام تحقیقات زیستی و ارسال موجود زنده انساننما به فضا و بازگشت سالم آن، طراحی و ساخته شده و این، نخستین گام عملی در اجرای پروژه ملی اعزام فضانورد ایرانی به فضاست.
از جمله فناوریهای کلیدی در این طرح میتوان به آمادهسازی و آموزش موجود زنده، طراحی و ساخت محفظه زیستی شامل عایق صوتی، حرارتی و ضربهگیر و تجهیزات لازم برای تامین اکسیژن و سنجش علائم حیاتی موجود زنده، جدایش ملایم موتور و سایر اجزای جدا شونده به منظور حفظ سلامت موجود و بازیابی سالم محموله از ارتفاعات بالا اشاره کرد.
کاوشگرهای فضایی، راکتهای عمود پروازی هستند که برای حمل آزمایشگاههای فضایی به ارتفاعات بالای جو غلیظ - ارتفاع بین ۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتر - و بازیابی سالم آنها به کار میروند. کاوشگرها کاربردهای بسیاری دارند که از آن جمله میتوان بررسی خواص اتمسفر، آزمایش وسایل کنترلی مورد استفاده در ماهوارهها و ماهوارهبرها، کسب اطلاعات هواشناسی و پیشبینی هوا، و انجام تحقیقات زیست فضایی و نجوم را نام برد. در حقیقت، محمولههای آزمایشگاه فضایی در کاوشگرها، اجزای پیچیده سامانههای فضایی و موجودات زنده را در معرض آزمایش و بررسی قرار میدهند.
در کاوشگر ۵ اعزام یک میمون از نژاد رزوس به ارتفاع ۱۲۰ کیلومتری و بازیابی سالم آن و فراهم کردن بستر مناسب برای انجام تحقیقات زیست پزشکی فضایی پیشبینی شده است.
در این کاوشگر اولین محفظه زیستی برای پشتیبانی حیات در ارسال به فضا طراحی و آزمایش میشود. در تمامی مراحل پرتاب تصاویر محفظه زیستی، علائم حیاتی موجود زنده، و دادههای محیطی و علمی مخابره و در جعبه سیاه ثبت میشوند. برای حفظ و تضمین سلامت موجود زنده در ارسال به فضا و بازگشت از آن، باید قابلیت اطمینان سامانههای حامل موجود زنده بسیار بالا باشد؛ از این رو، تمامی مراحل طراحی، ساخت و آزمایش باید مطابق با استانداردهای فضایی خاص سامانههای سرنشیندار صورت پذیرد.
آمادهسازی و آموزش موجود زنده از جمله مراحل کلیدی در این طرح است. موجود زنده با قرار گرفتن تدریجی در شرایط شتاب و ارتعاش، توانایی تحمل شرایط پرواز واقعی را پیدا میکند.
در طرح پرتاب کاوشگر حامل میمون به فضا پنج میمون در حال آموزش هستند تا بتوانند تحمل فشارهای فیزیکی، مداری، شتاب های مداری، صوت، ارتعاش و سایر عوامل را هنگام پرتاب داشته باشد.
میمون به عنوان حیوانی آموزشپذیر، طی مراحل آموزش خود را با شرایط پرتاب انطباق میدهد. آموزشهای پیشبینی شده شامل سازگاری موجود زنده با شتاب، ارتعاش و شوک، شرایط سقوط آزاد، سر و صدا و محیط داخلی محفظه زیستی است. آزمایش زیر سامانههای جدا شونده و چترهای زیر سامانه بازیابی نیز از مهمترین بخشهای آزمایش عملکردی است و قابلیت اطمینان این زیر سامانهها با تکرار آزمایشها به تایید میرسد.
انتظار ميرود با تلاش پژوهشگران و كارشناسان پژوهشگاه هوا فضا در دستيابي به فناوري ارسال موجود زنده به فضا، برگ زرين ديگري به كارنامه فعاليتهاي فضايي ايران اضافه شود.