«پول» سنگ بنای مدارس هیئت امنایی است
خداحافظی درس خواندن رایگان از نظام آموزشی!
زمزمه تشکیل مدارس هیئت امنایی به استناد قانون تشکیل شورای آموزش و پرورش در سال ۱۳۸۳ مطرح شد. طی سالهای ۸۵ و ۸۶ نظام آموزشی شاهد رشد این مدارس بود؛ مدارسی که با پیشنهاد علی احمدی وزیر سابق در رسانهها مطرح شد تا از طریق سیاست مدرسهمحوری به ارتقای کیفیت آموزش و پرورش و جلب مشارکت مردم بپردازد.
شوراي عالي آموزش و پرورش براي كمك به اجراي ماده ۱۳ قانون مديريت خدمات كشوري و ماده ۱۴۴ برنامه چهارم توسعه يا همان ماده خصوصيسازي، موضوع هيئت امنايي شدن مدارس را تصويب كرد.
مدرسهای که حداقل نیمی از هزینه احداثو تجهیزات آن توسط خیر یا خیرین تأمین باشد، در صورت تمایل خیرین به مشارکت در اداره امور مدرسه و استمرار حمایت مالی آنان با اجازه آموزش و پرورش به صورت هیئت امنایی اداره خواهد شد. در این گونه مدارس، ۱۱ نفر در هیئت امنای مدرسه عضو هستند.
مدیر مدرسه، یکی از معاونان، یکی از کارکنان آموزشی و یک نفر از پرسنل پرورشی به انتخاب شورای معلمان، رئیس انجمن اولیا و مربیان، یک نفر از اولیای دانشآموزان، دو کارشناس استاد دانشگاه، یک نفر به پیشنهاد خیر و نیز یک نفر از اعضای شورایاری محله و یک مدیر یا عضو هیئت مدیره مراکز تولیدی و خدماتی، مجموعهای به نام هیئت امنا را برای اداره مدرسه تشکیل میدهند. بنابراین و طبق تعریف، هیئت امنا تنها مسئول تأمین هزینه مدارس نیست؛ بلکه به حمایت معنوی مدارس نیز میپردازد و قرار نیست وسیلهای برای اخذ وجه از والدین باشد، بلکه منابع مالی مدارس هیئت امنایی از طریق اعتبارات
دولت و هزینه سرانه مدارس با توجه به مقررات آموزش و پرورش تأمین خواهد شد. مدارس هیئت امنایی که راهی برای کاهش تصدی دولت بر آموزش عمومی بود، اساس کار را بر مشارکت جمعی از افراد صاحب صلاحیت قرار داد، اما دریافت شهریه از یک سو و اهمال هیئت امنا در تأمین نیازهای دانشآموزان و فشار دوباره بر والدین باعثایجاد این شبهه شد که مدارس هیئت امنایی صورت دیگری از مدارس غیردولتی هستند. در این زمینه با برخی نمایندگان مجلس به گفتوگو نشستیم.
مدارس هیئت امنایی وجاهت قانونی ندارند
سیدکاظم موسوی نماینده مردم اردبیل، نیر و نمین در مجلس شورای اسلامی در این رابطه معتقد است: مدارس هیئت امنایی متأسفانه کاربرد خاصی در آموزش و پرورش ندارد و تصمیمات این مدارس نیز قابل اجرا نیست زیرا این مدارس نه دولتی هستند و نه خصوصی و اقدامات و راهاندازی این مدارس اتلاف وقت است.
به گفته وی مدارس هیئت امنایی چون در قانون نیامده است، فلذا وجاهت قانونی ندارد و در اجرا هم اگر این مدارس با مشکلی مواجه شوند، باید آموزش و پرورش جوابگو باشد.
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس تصریح میکند: متأسفانه مدارس هیئت امنایی از دانشآموزان وجه دریافت میکنند که این اقدام خلاف قانون و غیراخلاقی است و از سویی با اصل ۳۰ قانون اساسی در تضاد است.
وی ادامه میدهد: مجلس آموزش و پرورش را مکلف به آموزش رایگان کرده است و هیچ مدرسهای حق دریافت وجه از دانشآموزان را ندارد.
در تضاد با قانون اساسی است
امیر طاهرخانی نماینده مردم تاکستان در مجلس شورای اسلامی نیز اظهار میدارد: در گذشته مدارسی تحت عنوان نمونه مردمی وجود داشت که با پیشنهاداتی این مدارس منحل و مدارس هیئت امنایی جایگزین آن شدند تا هم از بودجه دولت و هم از کمکهای مردمی اولیا و جلب مشارکت مردمی در اداره این مدارس استفاده شود.
وی میافزاید: متأسفانه این مدارس به دلایل متعدد به اهداف خود نرسیدند چون نه توانستند جلب مشارکتهای مردم را داشته باشند و نه کمکهای دولت را به صورت صددرصد جلب کردند و در حال حاضر این مراکز از آنجا رانده و از اینجا مانده شدهاند.
این عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس بر این باور است که در این مدارس امروز مشاهده میکنیم که از دانشآموزان شهریه گرفته میشود و اولیای دانشآموزان به دلیل عدم تأمین هزینههای شهریه، نگران تحصیل دانشآموزان خود در این مدارس هستند. وی خاطر نشان میکند: آموزش و پرورش در ایجاد این مدارس تأکید دارد اما این مدارس و عملکرد مسئولان آنها تضاد زیادی با قانون اساسی و اهداف مدارس هیئت امنایی دارد.
به اعتقاد طاهرخانی مدارس هیئت امنایی به نوعی دور زدن قانون است تا از اولیا با هدف مشارکت معنوی، وجه در قالب اختیاری و اجباری دریافت کنند که این اقدام خلاف قانون است و مورد سؤال نمایندگان مجلس نیز میباشد.
مدارس هیئت امنایی نباید به قشر مستضعف آسیب وارد کند
حجتالاسلام والمسلمین علیرضا سلیمی نماینده مردم محلات و دلیجان در مجلس شورای اسلامی را نیز میتوان از منتقدان هیئت امنایی برشمرد، وی میگوید: آموزش و پرورش در سال تحصیلی ۹۰ - ۸۹ بهترین مدارس خود را از مدارس دولتی به هیئت امنایی تغییر نام داد اما این مدارس در حال حاضر نه دولتی هستند و نه غیردولتی بلکه شبهدولتی هستند و این مدارس به سمت خصوصیسازی هستند.
سلیمی ادامه میدهد: در اصل ۳۰ قانون اساسی آمده است که آموزش از دوره ابتدایی تا متوسطه رایگان باشد و نباید مدارس هیئت امنایی آسیبی به قشر مستضعف بزند و باید تحمل بیشتری در این مدارس شود.
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس خاطر نشان میکند: اتفاقاتی چون پول گرفتن که امروز در این مدارس رخ داده، با اصل ۳۰ قانون اساسی و روح اهداف این مدارس در تضاد است و باید جلوی اینگونه اقدامات گرفته شود.
در مدارس هیئت امنایی به جای مشارکت اختیاری در امور آموزش و پرورش، مشارکت اجباری مالی از اولیای دانشآموزان صورت میگیرد.
اما بشنوید حرفهای فاطمه آجرلو نماینده مردم کرج در مجلس شورای اسلامی را، وی معتقد است: متأسفانه با وجود رشد بودجه آموزش و پرورش، این هزینهها نتوانسته تاکنون جوابگوی مدارس برای به روز کردن آموزش، فعالیتهای تربیتی و… باشد فلذا بحثمدارس هیئت امنایی با هدف ایجاد استفاده از ظرفیت اولیا در امور مدرسه به وجود آمد.
به گفته آجرلو این مدارس دولتی هستند و در هیچ جای نص صریح قانون اساسی نیز نیامده است که از پتانسیل و مشارکت مردم استفاده نشود اما متأسفانه در این مدارس مشاهده میکنیم به جای مشارکت اختیاری در امور آموزش و پرورش و.. مشارکت مالی و اجباری صورت میگیرد که این اقدام فینفسه غلط و خلاف قانون است و این اقدامات از کجسلیقگیهای مدیران آموزش و پرورش است.
آجرلو عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات بیان میکند: اصل مدارس هیئت امنایی خوب است اما این اقدامات باعثمنحرف شدن از اهداف مدارس هیئت امنایی شده است.
مدارس باعثایجاد فاصله طبقاتی میشود
طیبه صفایی نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در مجلس شورای اسلامی هم براین باور است که ما نیز در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نسبت به مدارس هیئت امنایی اعتراض داریم. از نظر قانون این مدارس هیئت امنایی هستند و دولتی اما در عمل این مدارس خصوصی و غیرانتفاعی هستند.
به اعتقاد وی جایگاه و ساختار این مدارس مشخص نیست و این طبقهبندی کردن مدارس تبعات خوبی دارد و خانوادههای کم درآمد فرزندانشان در مدارس دولتی تحصیل میکنند که این موضوع با نگاه عدالت محور دولت و جمهوری اسلامی در تضاد است.
عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس بیان کرد: ماهیت مدارس هیئت امنایی مشخص نیست و آموزش و پرورش هم در حال حاضر سعی میکند بحثمدارس مجتمعی را مطرح کند تا مدارس هیئت امنایی را در این قالب بگنجاند.
وی تصریح میکند: تأکید قانون اساسی و نمایندگان مجلس بر آموزش رایگان در اقصی نقاط کشور است و دریافت شهریه در مدارس به بهانه مشارکت معنوی در امور مدارس، چیزی جز فاصله طبقاتی به وجود نمیآورد.
وی ادامه میدهد: جلب مشارکت معنوی اولیای دانشآموزان به صورت هدفمند، نیت خوبی است و ما نیز از آن استقبال میکنیم. در هر صورت هدف این مدارس در ابتدا خوب بود اما تحقق پیدا نکرده و جنبههای مالی پیدا کرده است.
موجب کاهش دانشآموزان مدارس غیرانتفاعی شده است
نورالله حیدری دستنائی نماینده مردم اردل، فارس، کیار و کوهرنگ در مجلس شورای اسلامی نیز میگوید: نظام حاکم بر مدارس هیئت امنایی بخشی از آن دولتی است و بخش دیگر آن غیر دولتی است و در حقیقت این مدارس بینابین هستند و شائبه غیر قانونی بودن دارد.
وی ادامه میدهد: آموزش و پرورش در پاسخ به سؤال نمایندگان در زمینه ماهیت این مدارس، آنها را جزو مدارس خاص عنوان میکند ولی ما قانونی برای مدارس خاص نداریم. در دانشگاهها قانون هیئت امنایی وجود دارد اما تاکنون برای آموزش و پرورش چنین قانونی وجود نداشته است.
به بیان این عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس مدارس هیئت امنایی از امکانات دولتی در بخش غیر دولتی استفاده میکنند و این موضوع باعثشده است که مدارس غیرانتفاعی این مدارس را رقیبی برای خود ببینند که نمیتوانند در مقابل آنها رقابت کنند و این موضوع باعثکاهش دانشآموزان در مدارس غیرانتفاعی شده است.