۷ آبان «روز جهانی کوروش» نیست
روزنامه ی شرق: امروز ۲۹ اكتبر برابر با هفتم آبان است، روزي كه در چند سال اخير، بسياري آن را به نام روز جهاني كوروش تبليغ ميكردند، با اين حال در منابع معتبر داخلي و خارجي ردپاي چنداني از اين روز نيست. مبلغان اين روز اما آن را گاهی روز تولد كوروش هخامنشي، روز ورود كوروش به بابل يا روز صدور يا ساخت استوانه گلي منشور حقوق بشر كوروش معرفي ميكنند.
داستان نامگذاری این روز چیست؟ آیا واقعا در تقویم جهانی، روز ۲۹ اکتبر به نام و یاد کوروش دوم، پادشاه بزرگ هخامنشی ثبت شده است؟ اول بار در سالهای ابتدایی دهه ۸۰ این موضوع را «انوشیروان کیهانیزاده» روزنامهنگار و تاریخنویس در ستون «روزنامک» که در «شرق» منتشر میکرد، اعلام کرد. حسب گفته آقای کیهانیزاده، این روز که در تقویم بینالمللی به نام «sirius day» شناخته میشود با نام و یاد کوروش بزرگ، پادشاه دادگستر هخامنشی نامگذاری شده است. با این حال، اما آنگونه که «رضا مرادیغیاثآبادی» تاریخنویس به شرق میگوید: «نام sirius day که در تاریخ ۲۹ اکتبر تقویم
بینالمللی به ثبت رسیده، اشارهای به نام ستاره شباهنگ است و ارتباطی به کوروش هخامنشی ندارد، چراکه نام کوروش به زبان لاتین اگرچه تلفظ هر دو به یک شکل است اما بهگونهای دیگری نوشته میشود(cyrus). با اینحال پس از آن تاریخ دوستداران و ناسیونالیستهای افراطی هر ساله این روز را بیشتر از سال قبل تبلیغ میکردند، حال آنکه در هیچ جایی از تاریخ اشارهای به این روز که ارتباطی با کوروش هخامنشی داشته باشد، نشده است.»
آنگونه که مرادیغیاثآبادی میگوید کشور ما مانند کشورهای تازهبنیاد و فاقد هویت تاریخی نیست که با ساختن تقویم و تاریخ قلابی به نام کوروش یا هر کس دیگری بخواهیم از راه آن تاریخ و فرهنگمان را تبلیغ کنیم. پس از انتقادهای وارد شده از سوی تاریخنویسان و باستانشناسان برجسته به این روز، عدهای بر آن شدند تا با برداشتن عنوان «جهانی» از آن «روز کوروش» را بسازند و دلیل نامگذاری این تاریخ را ورود کوروش به بابل نوشتند، حال آنکه ورود به خاک یک کشور مستقل و اشغال آن باتوجه به اینکه این کشور با ایرانیان در جنگ نبود، هرگز بنیاد خوبی برای نامگذاری کوروش نیست.
ادعاهایی مبنی بر روز تولد و صدور منشور کوروش هم خالی از حقیقت است، چرا که هیچ سند قابل اعتنا و درستی با این مضمون در دست نیست که چنین چیزی را تایید کند.
این تاریخنویس همچنین میافزاید: «در زمان دولت نهم و ریاست «اسفندیار رحیممشایی» بر سازمان میراثفرهنگی هم با اقدامهایی که انجام میشد و بزرگداشتهایی که به این مناسبت گرفته میشد - این روز قلابی جدی گرفته شد. دولتیها این روز را به عنوان روز تولد کوروش اعلام میکردند، با همه این تفاسیر به باور من نباید به این موضوع پرداخت و آن را جدی گرفت، چراکه به جدی گرفته شدن این نامگذاری جعلی کمک میکند و نباید فراموش کنیم که راه راستی از دروغ نمیگذرد.»
تبلیغها و بزرگنمایی روز موسوم به روز جهانی کوروش تنها به بزرگداشتهای دولتی در دولت نهم مربوط نیست، چراکه در خارج از ایران نیز عدهای با بزرگنمایی و تبلیغ فراوان این روز تلاش میکنند هفتم آبان را به نام روز جهانی کوروش بزرگ بدارند. در داخل نیز عدهای به دلیل تحتتاثیر قرار گرفتن و تمایلات ملیگرایانه تلاش میکنند این روز را گرامی بدارند. سفر به پاساگارد و حضور در کنار آرامگاه کوروش هخامنشی راهی است که عدهای در این روز برای جدی گرفتن هفتم آبان به آن عمل میکنند، اما آیا هنوز مسوولان سازمان میراثفرهنگی و مسوولان پایگاه میراثفرهنگی پاسارگاد این
روز را جدی میگیرند؟ نصیری، رییس پایگاه میراثفرهنگی پاسارگاد در اینباره به شرق میگوید: «در روز هفتم آبان هیچ برنامه خاصی در کنار آرامگاه کوروش در پاسارگاد برگزار نمیشود و همه چیز به شکل معمول دیگر روزها خواهد بود. یگان حفاظت از پاسارگاد این اجازه را نمیدهد و بنابر تقویم ما هم این روز هیچ روز خاصی نیست، چرا که اگر روز جهانی کوروش در تقویم بینالمللی بود، در تقویم ما نیز وارد میشد. به اعتقاد من این نامگذاری غیرواقعی است و برای آن سندی در دست نیست و تنها چند سالی است که باب شده است.»
اما با این حال به گفته برخی کسانی که در سال گذشته تلاش میکردند در این روز در کنار این آرامگاه باشند و در قالب گروههای جمعی به پاسارگاد سفر کرده بودند با ممانعت مسوولان حفاظتی آرامگاه مواجه شدند. نصیری در پاسخ به این پرسش که اگر افرادی در کنار آرامگاه خود شخص اقدام به برگزاری مراسم ویژه و خاصی در این روز کنند و به شکل جمعی حضور یابند آیا از آن ممانعت میشود، میگوید: «بازدیدهای گروهی و شخصی از آرامگاه در این روز همان روال عادی و همیشگی را دارد و با حضور گروههای بازدید جمعی مخالفت و ممانعتی نمیشود.» سال گذشته منشور کوروش به رسم امانت از موزه ملی بریتانیا
برای مدتی در موزه ملی ایران به نمایش گذاشته شد. بازدید از استوانه گلی حقوقبشر کوروش در زمان حضور در ایران به جز در چند روز خاص از جمله روزهای عاشورا و تاسوعا آزاد بود، اما با این حال در روزهای ششم و هفتم آبان سال ۸۹ مسوولان موزه ملی به دلیل آنچه انجام اقدامات حفاظتی و ارتقای سیستم عنوان کردند، بازدید از منشور را ممنوع اعلام کرده بودند، به همین دلیل نیز برخی وبسایتهای خبری نوشتند که بازدید از منشور کوروش در روز جهانی کوروش ممنوع شد. وجود ممانعتهایی از این دست موجب شده گروههایی از مخالفان نظام ضمن تبلیغ این روز از مخالفت جمهوری اسلامی با گرامی داشتن این
روز سخن بگویند.
اما با اين وجود در ميان تاريخنويسان و باستانشناسان كشور، كسي نيست كه روز هفتم آبان را به عنوان روز جهاني كوروش جدي بگيرد و دليل و سندي بر صحت اين روز بياورد. علياكبر سرفراز باستانشناس پيشكسوت و استاد دانشگاه نيز كه در زمينه هخامنشيان و تاريخ آنها كاوشها و تحقيقات گستردهاي انجام داده است، به شرق ميگويد: همانگونه كه علامه طباطبايي و جواهر لعلنهرو گفتهاند بر اساس اسناد، كوروش همان ذوالقرنين است، اين مساله بر اساس تحقيقات اثبات ميشود و من هم به آن اعتقاد دارم. براي كوروش به عنوان ذوالقرنين و پادشاهي دادگر و طرفدار حقوقبشر احترام ويژه و خاصي قايلم، اما با
اين حال اين روز را به عنوان روز كوروش يا هر چيز ديگري در اين زمينه نميدانم، چراكه هيچ سند و مدركي دال بر اين موضوع در دست نيست، حتي اينكه گفته ميشود كوروش هخامنشي به يهوديان امكانات بازگشت به سرزمينهاي مقدس خود را داد نيز رد ميكنم، چراكه بر اساس اسناد و كتيبههايي كه من روي آنها تحقيق كردهام، اين داريوش هخامنشي بود كه در زمان او، اين تصميم گرفته شد. پروفسور سرفراز همچنين به هفت جلد تحقيقات خود در اين زمينه اشاره كرد كه سالهاست در سازمان ميراث خاك ميخورد و اجازه چاپ نيافته است.