ملت :در جهان كنونى هنگامى كه در بسيارى از بيماريها علم پزشكى نتوانست پاسخگو باشد، متخصصان زيادى چاره كار را در آموختن طب جايگزين دانسته و به طب سوزنى و طب گياهى رو مى آوردند. البته برخي معتقدند تاريخچه استفاده از طب سوزني در كشور چين به (عصر حجر) باز ميگردد.

در واقع برخی می‌گویند، در آن زمان که هنوز سوزنی اختراع نشده بود، برای درمان بیماری‌ها به وسیله طب سوزنی از سنگ‌هایی نوک تیز به نام «بیان‌شی»(BIAN SHI) استفاده می‌شد.

سوزن‌های سنگی طب سوزنی مربوط به پنج‌هزار سال پیش توسط باستان شناسان در کشور چین کشف شده است. نخستین کتاب چینی که در آن درباره طب سوزنی بحثشده ‌است کتاب «طب داخلی کلاسیک امپراتور زرد» است که در حدود ۲۳۰۰ سال پیش نوشته شده است.

در این کتاب از انواع سوزن‌های فلزی، مریدین‌ها و نقاط خاص بر روی آنها، انواع روش‌های فرو کردن سوزن در بدن و انواع مختلف بیماری‌هایی که می‌توان با استفاده از طب سوزنی آنها را درمان کرد بحثشده‌ است.


سازمان بهداشت جهانی و طب سوزنی

براساس نظر سازمان بهداشت جهانی(WHO) از طب سوزنی می‌توان در موارد زیر استفاده کرد: سینوزیت آلرژیک، کنترل دردهای حاد و مزمن، اضطراب، آرتروز، سندروم کارپال تونل، تهوع و استفراغ، اسپاسم مری، افزایش بیش از حد اسید معده، روده تحریک پذیر، سندروم‌های ستون فقرات گردن و کمر، اسهال، یبوست، مسمومیت‌های دارویی، دردهای قاعدگی، شانه منجمد، سر دردهای میگرنی، سر دردهای تنشی، سرگیجه(بیماری مه نیر)، وزوز گوش، گرفتگی عضلات، لرزش اندام‌ها، تیک، سکسکه، مشکلات بعد از سکته مغزی، بی‌اختیاری ادراری، احتباس ادراری

اساس طب سوزنى

اساس این نوع طب به یافتن محل دقیق نقاط حساس بدن و تحریک متناسب آنهاست این نقاط باید براساس نوع بیمارى خود مراجعه‌کننده باشد. بنابراین به نظر مى رسد آشنایى با علم پزشکى براى یک پزشک طب سوزنى لازم است. دکتر پرچمی ضمن بیان مطلب فوق می‌گوید: از نظر این علم در بدن هر موجودى که زنده است دو نوع انرژى جریان دارد. این یک دیدگاه فلسفى است.

براین اعتقاد که نشأت گرفته از طب چینى است دو انرژى «یانگ» و «یین» در بدن هر موجود زنده اى وجود دارد. تا زمانى که تعادل بین این دو انرژى برقرار باشد انسان در سلامت کامل به سر مى برد. هر آینه تعادل بین آنها تحت تاثیر عوامل داخلى یا خارجى مثل فشارهاى روحى، عدم تناسب کار اعضا مختل شود، فعالیت ارگان هاى مربوطه مختل و انسان دچار بیمارى مى شود.

او درباره چگونگی تحریک نقاط حساس و ابزاری که برای این تحریک استفاده می‌شود، می‌افزاید: متناسب نقاط خاصى از بدن به وسیله سوزن هاى مخصوص صورت مى گیرد که بسیار ظریف هستند و مى توانند تعادل از دست رفته را به بدن برگردانند و بیمارى را به‌طور نسبى مداوا کنند. حتى در علم پزشکى نیز درمان هیچ‌گاه قطعى نیست بلکه داروهاى تجویز شده فقط قادرند مسکن درد باشند یا تا حدى بیمارى را تحت کنترل درآورند.

طب سوزنى در دهه اخیر به علت اثرات درمانى شگفت انگیزش مورد توجه محافل پزشکى قرار گرفته است به‌طورى که هم‌اکنون در آلمان و امریکا مراکز متعددى در این زمینه تاسیس شده است. از سال ۱۹۷۵ سازمان بهداشت جهانى WHO پس از بررسى هاى طولانى و علمى درمان بیش از ده‌ها نوع بیمارى را توسط این نوع طب مورد توجه قرار داده و اقدام به تاسیس مراکز آموزشى در چین جهت آموزش پزشکان خارجى کرد.


تشخیص و درمان در طب سوزنی

تشخیص در طب سوزنی کار بسیار دشواری است. از بیماری که مراجعه می‌کند باید یک شرح حال مفصل درباره تمام اعضای بدن گرفت و او را از نظر روحی - روانی سنجید. معاینه از نحوه صحبت کردن، راه رفتن، نشستن روی صندلی، رنگ و حالت چهره، ناخن‌ها و لب‌ها شروع می‌شود و با معاینه نبض و زبان ادامه می‌یابد.

معاینه زبان در طب سوزنی اهمیت ویژه‌ای دارد و می‌توان از روی معاینه زبان به بسیاری از بیماری‌های فرد پی برد. رنگ زبان، شکل آن، نوع بار روی زبان و محل قرار گرفتن آن، تورم زبان و حس خطوطی که بارها هریک از ما روی زبانمان مشاهده کرده‌ایم و از آن سرسری گذشته‌ایم، می‌تواند به تشخیص کمک کند.

بر اساس تشخیصی که پزشک برای بیمار در نظر گرفته است، مبادرت به انتخاب یک سری از نقاط می‌کند که بین ۱۰ تا ۱۵ و گاهی کم‌تر یا بیش‌تر است. چینی‌های قدیم نقاطی را روی بدن کشف کرده‌اند که تحریک آنها می‌تواند اثرات درمانی روی ارگان‌های درونی بدن بگذارد. این‌که آنها چطور به این دانش دست یافته‌اند نیز شگفت‌انگیز است.

مثلا نقاط اطراف قوزک پا مربوط به کانال کلیه و مثانه است یا نقاطی در زیر زانو مربوط به کانال معده است. درمان هفته‌ای ۲ تا ۳ مرتبه و هر دوره درمانی ۱۲ جلسه است. ممکن است بعضی از بیماران به دو یا سه دوره درمانی نیاز داشته باشند و این بستگی به مزمن بودن بیماری شان دارد. هر جلسه درمانی حدود ۱ تا ۵/۱ ساعت طول می‌کشد.


علاوه بر طب سوزنی، آموزش تغذیه سالم، حرکات ورزشی مناسب، استفاده از گیاهان دارویی و مکمل‌های غذایی نیز به کمک طب سوزنی می‌شتابند. نکته مهم در درمان این است که علاوه بر محل سوزن‌ها، جهت، عمق نفوذ و نحوه حرکت دادن سوزن‌ها در بدن نیز بسیار مهم است. طب سوزنی درمانی بدون درد است و هیچ عارضه‌ای ندارد و امروزه استفاده از سوزن‌های یک بار مصرف، کار پزشکان و بیماران را بسیار راحت‌تر کرده است.

تا اوایل دهه ۷۰ میلادی بیش‌تر پزشکان مکانیزم طب سوزنی را مثل دارونماها فرض می‌کردند و بیش‌تر اثرات روانی را در بهبود اشخاص دخیل می‌دانستند، ولی اثرات مفید طب سوزنی در دامپزشکی و روی بچه‌های خیلی کوچک که تلقین پذیر نیستند، این نظریه را رد می‌کرد. در سه دهه اخیر طب سوزنی جایگاه ویژه‌ای در اروپا و امریکا پیدا کرده است به‌طوری که در چندین دانشگاه معتبر اروپا و امریکا تدریس می‌شود و مورد قبول سازمان بهداشت جهانی و سازمان غذا و داروی امریکا است.

محققان امریکایی برای درک این مسئله که طب سوزنی در سطح مولکولی چه عملکردی دارد در پاهای موش درد ایجاد و سپس سوزن‌ها را در نقاط حساس به درد وارد کردند. گروهی از پژوهشگران امریکایی با کشف یک مکانیزم مولکولی موفق شدند راز طب سوزنی با قدمتی چهار هزار ساله را فاش کنند. محققان دانشگاه روچستر در نیویورک که نتایج یافته‌های خود را در مجله نیچر نوروساینس منتشر کرده‌اند یکی از مکانیزم‌های مولکولی که اثرات تسکین‌دهنده درد طب سوزنی را القا می‌کند، کشف کردند.

این محققان دریافتند که سوزن‌های به کار رفته در طب سوزنی موجب می‌شود که در سطح بافت تحت درمان، ماده‌ای به نام «آدنوزین» آزاد شود. این ماده همانند یک مسکن طبیعی عمل می‌کند. برپایه این ماده، دانشمندان امریکایی موفق شدند با افزایش تجمع آدنوزین، اثرات ضد درد طب سوزنی را بر روی موشها سه برابر کنند.


این محققان نشان دادند در موش‌هایی که با این طب سنتی درمان شدند در مدت زمان بسیار کوتاهی پس از تحریک با سوزن‌ها آدنوزین در بخش دارای درد ترشح شد و تا زمانی که از سوزن‌ها استفاده می‌شد میزان آن به ۲۴ برابر افزایش یافت با افزایش میزان این ماده، کاهش درد در موش‌ها مشاهده شد.

طب سوزنی واقعا درد را کاهش می‌دهد

پزشکان آلمانی تاکید کردند که طب سوزنی واقعا می‌تواند در کاهش درد موثر باشد. متخصصان بیمارستان دانشگاه اسن در آلمان با تهیه اسکن‌هایی مطمئن شدند که سوزن‌های مورد استفاده در روش طب سوزنی سلول‌های مغزی را که در دریافت و پردازش احساس درد نقش دارند واقعا آرام می‌کند. این یافته مژده‌ای برای کسانی است که تاکنون هزینه قابل توجهی را برای کاربرد طب سوزنی برای کاهش کمردرد، دردهای زانو و احساس درد در سایر نقاط بدن صرف کرده‌اند.

به گزارش روزنامه دیلی میل، طب سوزنی بخش مهمی از پزشکی سنتی چین است. این بخش ابتدا فقط نوعی شیوه درمانی تلقی می‌شد و بعدا بتدریج توسعه یافت. طب سوزنی دارای تاریخ دیرینه‌ای است. در کتب باستانی و قدیمی آمده است که وسایل ابتدایی طب سوزنی، سوزن سنگی است که در طب سوزنی چین باستان به‌کار می‌رفت.

بین پزشکان مختلف در صحت و سقم طب سوزنی اختلاف نظر وجود داشت تا این‌که سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۷۵ استفاده از طب سوزنی را در تشخیص و درمان بیماری‌ها رسما تایید کرد. در صورت استفاده صحیح از این تکنیک هیچ عارضه‌ای ایجاد نخواهد شد. اما بدنبال ورود افراد غیرحرفه‌ای و غیرمتخصص در این کار، احتمال عفونت و آسیب اعضای بدن وجود دارد.


راز مکانیزم درمانگری طب سوزنی

در گذشته‌های دور این راز تنها نزد باستانیان بود؛ تا این‌که با پژوهش‌ها و پیشرفت دانش، گوشه‌ای از حقایق این راز آشکار شده است. پیشتر که دانش پزشکی پیشرفت نکرده بود، روش اجرای پزشکان، تجربی بود و بیماران از راز درمان بی‌خبر بودند و تنها از نتایج آن سود می‌بردند؛ ولی با تاثیرات شگرفی که در درمان بیماران دیده شد، دانشمندان بسیاری در پی یافتن مکانیزم آن برآمدند و دریافتند که در دوره درمان، یک مسیر عصبی بسیار بلند از نوک انگشت پا تا مغز انسان، فعال می‌شود.

سوزن‌ها با تحریک عصب حسی ریز در زیر پوست، مغز را وادار به دستور ترشح یک سری ماده در خون می‌کند که سبب ترمیم بافت، عصب، عضله یا رگ آسیب دیده می‌شود. افزون بر این، یک سری هورمون نیز در بدن آزاد می‌شود و غدد بدن فعال شده، جریان الکترومغناطیس کمرنگی در کل بدن ایجاد می‌شود که یون‌های مورد نیاز بدن را تامین و به ترمیم ارگان‌ها کمک می‌کند.


زهرا شاه حسینی پزشک طب سوزنی درباره جایگاه این طب در ایران می‌گوید: در این چند دهه، طب سوزنی و شاخه‌هایش در ایران رو به گسترش نهاده است. رسانه‌ها و جهان اینترنت نیز به این گرایش روزافزون دامن زده‌اند. ایمان افرادی که یک تجربه درمانی شخصی با طب سوزنی را در پشت سر دارند، بیش از تجربه نکرده‌ها است و همین‌ها، بیماران بسیاری را به این سو هدایت می‌کنند.

اما نگاه رسمی و دولتی به این شاخه پزشکی، آن را نه که یک شیوه اساسی درمان نمی‌بیند، بلکه به عنوان آلترناتیو یا مکمل نیز نمی‌شناسد. چون مدل اصلی پزشکی ما(کتاب‌ها، آموزش و اجرا) غربی است و به سنت و باستان شرق، بی‌اعتقاد بوده و به آن اهمیت نمی‌دهد. از سوی دیگر، بخش آموزش و تبلیغات طب سنتی، ناکاراست و آن‌گونه که باید در راه شناخت این شیوه درمان، موفق نبوده است.


به باور او اما پزشکان دوره دیده این رشته که از حقایق شگفت آن آگاهند، کوشش خستگی ناپذیری برای شناساندن آن دارند تا مردم از همه امکانات پزشکی روز جهان، بهره‌مند شوند. در بسیاری از کتاب‌های پزشکی نیز، سخنی از طب سوزنی نیامده و برخی می‌پندارند که دلیلش، بی‌اهمیت بودن این شیوه است.

به سفارش دکتر شاه حسینی، دست اندرکاران ایرانی باید در این رشته، پژوهش بیش‌تری داشته باشند و در کتاب‌های تالیفی خود آن را به مردم بشناسانند. چون برای رو بهبود بردن یک بیمار، باید از هر راهی کمک گرفت؛ که طب سوزنی یکی از این راه‌هاست. به اعتقاد این پزشک، بی‌گمان با نوشتن کتاب‌های بیش‌تر، بدبینی و بی‌اعتمادی به این طب پنج هزار ساله، از بین می‌رود.

این دانش‌آموخته طب سوزنی از پکن، در پاسخ این‌که آیا در میان آلترناتیوها، طب سوزنی از همه بهتر است، می‌گوید: درمان‌های آلترناتیو(کل نگر) مانند هومیوپاتی، آیورودا، روش گیاهی، حجامت، کایروپراکتیک و… همه می‌کوشند طبیعت ذاتی انسان را به حالت تعادل برگردانند که یکی از قوی‌ترین و کامل‌ترین آنها، طب سوزنی است و بقیه شاخه‌های کل نگر در زیر مجموعه این طب قرار دارند و روش درمانیشان پیروی از طب سوزنی است؛ یعنی رفتن به سراغ نقاطی از بدن و به واکنش واداشتن آن نقاط.

نقطه‌های سیصدگانه تاکنون شناخته شده طب سوزنی، هر یک در یک بیماری، موثر و مفید است. همه شیوه‌های درمانی دیگر مانند طب سوزنی، واکنش‌انگیزی(تحریک) این نقاط و پیشبرد بدن به سوی درمان کامل است. دکتر شاه حسینی با بیان این‌که هر روش درمانی، مکانیزم ویژه خود را داراست، می‌افزاید: ثابت شده که سوزن در نقطه‌های هدف، بیش‌ترین تاثیر را می‌گذارد چون انتهای اعصاب حسی ریز و عروق کوچک، در زیر این نقطه‌ها قرار گرفته و مکانیزم درمانی - ترمیمی خود را با آنها انجام می‌دهند.

در واقع ویژگی درمان با طب سوزنی این است، زمانی که سوزن وارد بدن می‌شود، همه سیستم ایمنی بدن و سلول‌های گلبول سفید مسئول دفاع بدن ما در برابر میکروب‌ها - تحریک شده و با تکثیر سلولی - سیستم دفاعی بدن افزایش می‌یابد. در حقیقت، در دوره درمان سوزنی، هیچ میکروبی امکان انتقال، نفوذ و رشد ندارد.

افزون بر اين بسياري از بيماريهاي ويروسي و ميكروبي با اين روش درماني از بين ميروند. اين روش درماني، طحال (مركز گلبولسازي) را تقويت ميكند و به دفاع بدن در مقابل همه بيماريهاي ميكروبي، ياري ميرساند. تاكنون نيز در هيچ جاي دنيا گزارشي از ايجاد هپاتيت و ايدز بر اثر طب سوزني، اعلام نشده است.