طنز: مولانا ابوالخیر محصولی!
افکار: او را گفتند تورا در وزارت کشور حال خوشتر بودی یا رفاه؟ فرمود: ` ایله ده… البته که مرا رفاه خوش تر است و کشور مایه دردسر است. `
فرارو؛ آن خطاط سه گونه خط نوشتی: یكی هم او خواندی هم غیر، یكی او خواندی ولا غیر، یكی نه او خواندی نه غیر ، الا مولانا صادق محصولی`ملقب به `ابوالخیر`!
در خبر است که آن یگانه دوران و آن گنجور زمان، آن شیرین بیان و آن آذری زبان، آن فرزانه عالیجاه و آن وزیر رفاه را بسی غم فقیران بود و زین سبب محزون ترین وزیران بود.
چندان که در کوی و برزن بگردیدی و هر رهگذر که بدیدی به زیر ` خط فقر ` بکشیدی و نخوردی و نخسبیدی تا این کار کرده آید.
و آورده اند که فرزانگان گیتی از هر نمط گرد آمدند و چون تاءویل ` خط فقر ` از آن افضل فرزانگان بشنودند جملگی صیحه ای زده و از هوش برفتند.
او را گفتند تورا در وزارت کشور حال خوشتر بودی یا رفاه؟ فرمود: ` ایله ده… البته که مرا رفاه خوش تر است و کشور مایه دردسر است. `
و گفته اند که ` ایله ده ` رمزی از رموز آن پیر روشن ضمیر بود که کس را به غایت آن راه نباشد، و الله اعلم بالصواب!
مثنوی
آن شنیدستم که در اقصای غور
بود شیخی بار سالار و غیور
قول او شیرین بدی چون قند تر
فعل او قند مکرر ای پسر
چون بر او رخت وزارت دوختند
جمله مردم زاشتیاقش سوختند
سائلی پرسیدش ای دانای راز
رمز ` خط فقر ` را بگشای باز
گفت: من خود نیز حیران مانده ام
اندر این تاءویل خود درمانده ام
خود ` رفاه ` و ` فقر ` را ای معتمد
چون توانم جمع كرد این هر دو ضد