افزایش تقاضا برای حذف دلار بهعنوان ارز واسط
به دنبال تحولات اخیر در اقتصاد جهانی و نیز نوسان در ارزش دلار از میزان سلطه این ارز بر تجارت بینالملل کاسته شده و منافع اقتصادی و سیاسی آمریکا را تحت تاثیر قرار داده است.
به گزارش افکارنیوز به نقل از ایسنا، در جولاي ۱۹۴۴ در كنفرانس برتون وودز با گردهمايي ۴۴ نماينده از سراسر دنيا، بانكهاي جهاني و صندوق بينالمللي پول با هدف تثبيت شرايط اقتصادي و سياسي جهان تاسيس شد كه با پذيرش دلار آمريكا به عنوان ارز بينالملل، نظام پولي جديدي را براي اقتصاد جهاني ايجاد كرد و به مرور زمان دلار به عنوان ارز مسلط بر اقتصاد بينالملل جايگاه خود را محكم كرد.
بعد از جنگ جهانی دوم، کارکرد مبادلاتی دلار به عنوان واحد پول بینالمللی ثروت عظیمی را برای آمریکا به وجود آورده است و از طرفی کارکرد ذخیره ارزش دلار ثروتهای انباشته سایر کشورها را در اختیار یالات متحده قرار داده که میتواند هر روزه با افزایش ذخایر پولی این کشور، قدرت اقتصادی آن را مقتدرتر کند.
بهنام ملکی کارشناس اقتصاد با اشاره به نقش دلار در برتری اقتصاد آمریکا میگوید: سهولت در پرداخت برای مبادلات، در دسترس بودن و ثبات دلار آن را به عنوان ارز مادر مطرح کرده است؛ از این رو سیاستمداران آمریکایی توانستهاند با استفاده از سلطه و اقتدار دلار بر اقتصاد جهانی منافع زیادی را برای پیشبرد اقتصاد خود در سراسر جهان ایجاد کند.
درپی توسعه تجارتهای بینالملل، تقاضای مبادلاتی برای ارز افزایش یافت و از آنجاییکه دلار به عنوان واحد پول بینالملل پاسخگوی نیازهای ارزی نبود سیاستمداران آمریکایی را بر آن داشت تا با انتشار واحد پولی از طریق اعطای وامهای دلاری و خریدهای گسترده بتوانند کسری دلار خود را تامین کنند؛ اما نبود طلا به عنوان پشتوانه برای دلار، اعتبار این ارز را دچار تزلزل کرد.
گستردگی مبادلات انجام شده توسط دلار موجب شده تا آمریکا در شرایطی قرار گیرد که بتواند کشورهای ناسازگار با سیاستهای خود را مورد تحریم قرار داده و مانع از انجام مبادلات تجاری آنها با سایر کشورها شود و از این طریق منافع اقتصادی و سیاسی عظیمی را برای خود ایجاد کند.
این درحالی است که با نوسانات ایجاد شده در ارزش دلار و کاهش اعتبار آن تمایل کشورهای مختلف برای حذف دلار به عنوان ارز واسطه و استفاده از ارز ملی خود در تجارتهای جهانی افزایش یافته است که از نمونههای بارز آن میتوان به ورود یورو به عنوان پول واحد اروپا اشاره کرد که توانسته سهم بزرگی از تجارت بینالملل کشورهای اروپایی را تامین کند.
بهنام ملکی در این زمینه با اشاره به اینکه دلار در سالهای اخیر سیر نزولی را در پیش گرفته است، گفت: در مقابل تحولات و رکودی که در اقتصاد غرب به وجود آمده اقتصاد تازهظهور یافتهای مانند چین وارد اقتصاد جهانی شده است که اگر روند رشد آن همچنان ادامه داشته باشد و دچار رکود نشود؛ بعید نیست که در آیندهای نه چندان دور یوان بتواند نقش ارز مسلط را برعهده بگیرد و خود را تثبیت کند.
وی میافزاید: ادامه هژومونی دلار بر بازار، وابسته به مولفههای گوناگون از جمله مولفههای سیاسی است بهگونهای که کشورهای متحد آمریکا حاضر به کاهش ارزش دلار و حذف آن از روابط بینالملل خود نیستند اما در مقابل کشورهای غیرمتحد و ناسازگار با آمریکا که تسلط دلار برای آنها منفعتساز نیست، برای مقابله با تحریمها و فشارهای اعمال شده از سوی آمریکا مایل به تغییر ارز واسطه خود هستند.
اما رويدادهاي اخير و نظر كارشناسان حاكي از كاهش نقش دلار در صحنه تجارت بينالملل است كه ادامه حذف دلار توسط برخي كشورهاي ميتواند از ابهت اقتصادي آمريكا بكاهد؛ اما نميتوان به طور قطع پيشبيني كرد كه آيا سلطه دلار بر اقتصاد جهاني همچنان باقي ميماند يا خير؟