سعید لیلاز؛
چرا خودرو ارزان نمیشود؟
سعید لیلاز در روزنامه اعتماد نوشت:
به گزارش افکارنیوز، در نخستین روز از فعالیت رسمی بازار در سال جدید، خبری در رسانهها به نقل از مسوولان انجمن خودروسازی منتشر شد که از عدم کاهش قیمت این محصول و حتی احتمال افزایش آن حکایت داشت. در این گفتار به صورت خلاصه به دلایل عدم کاهش قیمت خودرو و حتی افزایش نرخ آن اشاره میشود.
۱ - رقم پیشپرداخت برای گشایش اعتبار اسنادی(السی) برای خودروسازان و قطعهسازان ۲۰ برابر افزایش یافته است، یعنی اگر یک خودروساز مجبور به خرید چهار هزار دلاری از کشور خارجی با نرخ ۱۲۲۶ تومان بود، باید ۱۰ درصد این مبلغ را به عنوان سپرده به بانک عامل پرداخت میکرد تا به ازای هر خودرو X مقدار دلار خرید کند. با تحولات بازار ارز و افزایش فیلترهای نظارتی - کنترلی، مبلغ سپردهگذاری برای گشایش السی به ۱۲۰ درصد افزایش یافته که به معنای یک گرانی وحشتناک برای خودروسازان و قطعهسازان محسوب میشود.
۲ - هر خودرو که وارد بازار میشود دارای قطعاتی است که بخشی از آن در داخل تولید شده و بخشهای دیگر به صورت مستقیم یا غیرمستقیم از خارج وارد شده است که سهم تولید داخل و خارج در تعیین قیمت آن باید بررسی شود. از سال گذشته نرخ قطعات تولید داخل با افزایش ۵۰ درصدی مواجه بوده اما در قطعات خارجی یا وارداتی شاهد افزایش ۳ برابری بودهایم و خودروساز لوازم مورد نیاز خود را چهار برابر گرانتر از سال گذشته خریداری میکند و مقصر افزایش قیمتها نیست.
۳ - سوءمدیریت در خودروسازی داخل به شدت گریبان کارخانهها را گرفته است. خودروسازان بر منابع در اختیار خود اعمال مدیریت نکردند و بیشتر به شعارهای دولت توجه نشان دادند.
آنها باور نمیکردند که قیمت ارز به این شکل بالا رود یا اینکه ارز دولتی از سبد آنها که سالها به آن عادت کرده بودند خارج شود. تصور میکردند همچنان مواد اولیه تولید را با نرخ ارز دولتی خریداری میکنند و به همین دلیل هیچ برنامهیی برای افزایش احتمالی نرخ ارز نداشتند. این سوءمدیریت باعثشده با وجود افزایش چند برابری قیمت خودروها در صورت عدم رسیدن به تیراژ ۵۰۰،۶۰۰ هزار، دو خودروساز بزرگ کشور دچار ضرر و زیان هنگفت شوند.
۴ - توجه به این نکته مهم ضروری است که خودروسازان ایران از سالهای ۸۵ – ۸۴ سود عملیاتی نداشتند و از طریق فروش داراییهای تاریخی خود به کسب درآمد و پرداخت بدهی خود مشغول بودند. به همین دلیل اظهارات مسوولان انجمن خودروسازی نهتنها درست است که حتی حل مساله نرخ ارز هم نمیتواند این مشکل را که ۴،۵ سال است آغاز شده مرتفع کند. در واقع بحران، ساختاری شده و در ذات مناسبات خودروسازها رخنه کرده است.
۵ - به دلیل گران بودن سرمایهگذاری در داخل، خودروسازان نسبت به راهاندازی کارگاههای تولیدی بیتفاوت بودند و برای آنها واردات از چین به صرفهتر بود، چرا که نرخ دلار برای سالها ثابت مانده بود اما به محض افزایش قیمت ارز، این سیستم دچار سقوط و شکست شد و خودروسازان نگاه به داخل را آغاز کردند اما مدتها طول میکشد تا کارگاههای مرده دوباره احیا شوند.
۶- سياستهاي ناشيانه تثبيت نرخ ارز، رهاسازي تورم، رها كردن واردات، سركوب تورم از طريق افزايش واردات و... در نهايت باعث شد تا خودروسازان داخلي به تعداد زيادي متغير وابسته شده و در نهايت با كوچكترين تحولي دچار ضربه مهلك شوند. بنابراين صنعت خودروسازي تا اطلاع ثانوني نميتواند به سوددهي آنچناني برسد، مگر اينكه در مجموع سالانه حدود يك ميليون و ۲۰۰ هزار خودرو توسط دو خودروساز بزرگ كشور توليد شود تا دچار ورشكستگي نشوند.