دخل و خرج ایران در ۱۳ سال گذشته چقدر بوده؟
بودجه کل کشور در حالی از ابتدای دهه ۸۰ تاکنون در شیبی گاهی آرام و گاهی تند تا بیش از ۱۰۰۰ درصد رشد کرد که به طور میانگین افزایش ۲۱ درصدی سالانه را پشت سر گذاشته است.
به گزارش افکارنیوز، سند بودجه کل کشور مجموعه ای از درآمدها و هزینههایی است که درنهایت آن را تراز می کند.
بر این اساس منابع بودجه کل از دو بخش بودجه عمومی در قالب درآمدها، واگذاری دارایی های سرمایه ای، واگذاری داراییهای مالی، درآمدهای اختصاصی همچنین منابع شرکتهای دولتی، موسسات غیرانتفاعی وابسته به دولت و بانکها تشکیل می شود.
در عین حال مصارفی که در بودجه میتواند در مقابل منابع قرار گرفته و آن را تراز کند نیز مجموعه ارقامی از هزینه ها، تملک داراییهای سرمایه ای، تملک داراییهای مالی، هزینه از محل درآمدهای اختصاصی تحت عنوان مصارف بودجه عمومی دولت همچنین مصارف شرکت های دولتی، موسسات انتفاعی وابسته به بانکها است.
بنابراین دولت هر ساله دخلوخرج سال بعد خود را باید در قالب لایحه بودجه پیش بینی کرده و طبق قانون تا نیمه آذر ماه به مجلس تقدیم کند تا مورد بررسی و تصویب قرار گیرد و بعد از تصویب و ابلاغ آیین نامههای اجرایی آن در دولت در سال مورد نظر به دستگاههای اجرایی ابلاغ شده و اجرا شود.
تغییرات ۱۳ ساله سقف بودجه کشور
برای مروری بر تغییرات بودجه کل کشور در سالهای اخیر در ادامه این گزارش ارقام مندرج در لوایح و قوانین بودجه از ابتدای دهه ۸۰ به عبارتی از سال ۸۱ تا سال ۹۳ مورد بررسی قرار میگیرد.
بنابراین گزارش در ۱۳ سال گذشته بودجه کشور به استثنای یک سال در لایحه و در قانون همواره روند افزایشی را طی کرده و با رشد بیش از ۱۰۰۰ درصدی از حدود ۶۹ هزار و ۳۳۰ میلیارد تومان در قانون سال ۸۱ به ۸۰۳ هزار میلیارد تومان در سال ۹۳ رسیده است که بیانگر متوسط رشد سالانه حدود ۲۱ درصدی است.
اما طی این سالها دولت تنها در لایحه سال ۹۱ سقف بودجه را نسبت به لایحه سال قبل کاهش داده و از ۵۲۰ هزار میلیارد تومان به ۵۱۰ هزار میلیارد تومان رسانده است.
در عین حال در بودجههای مصوب مجلس نیز در فاصله سال های ۸۱ تا ۹۳ تنها بودجه سال ۸۸ نسبت به ۸۷ کاهش یافته و از ۲۹۰ هزار به ۲۷۹ هزار میلیارد تومان رسیده است.
تغییر ۴.۵ درصدی لایحه
بر این اساس کل بودجه کشور در لایحه سال ۸۱ حدود ۶۶ هزار و ۳۷۵ میلیارد تومان بود که با رشد ۴.۵ درصدی تغییرات ۶۹ هزار و ۳۳۰ میلیارد تومان مصوب شد.
بالاترین رشد قانون به لایحه رقم خورد
در ادامه و در سال ۸۱ بود که دولت با افزایش حدود ۲۰ هزار میلیارد تومانی نسبت به لایحه ۸۱ سقف بودجه ۸۲ را با ۸۵ هزار و ۹۷۲ میلیارد تومان به مجلس پیشنهاد کرد که در نهایت با رشد ۱۲.۶ درصدی با ۹۶ هزار و ۸۲۶ میلیارد تومان به تصویب رسید.
این در حالی است که این میزان تغییر در طول ۱۳ سال اخیر بیشترین رشد قانون نسبت به لایحه بوده است.
بودجه ۱۰۰ هزار میلیاردی شد
در سال ۸۳ بودجه حدود ۱۰ هزار میلیارد تومانی نسبت به قانون سال قبل افزایش مییابد که بر این اساس دولت بودجه ۱۰۶ هزار میلیارد تومانی را در قالب لایحه به مجلس برده و درنهایت با رشد ۱۰.۷ درصدی و سقف ۱۱۸ هزار و ۴۵۰ میلیارد تومانی تحویل می گیرد.
رشد ۴۰ هزار میلیارد تومانی بودجه ۸۴
دولت در لایحه ۸۴ حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان سقف بودجه را نسبت به لایحه و ۴۰ هزار میلیارد تومان نسبت به قانون سال ۸۳ افزایش داد که این رشد نیز مورد تایید مجلس قرار گرفت و با رشد ۲.۹ درصدی نسبت به لایحه با ۱۵۸ هزار و ۹۹۸ میلیارد تومان نهایی شد.
اولین کاهش بودجهای دولت در دهه ۸۰
سال ۸۵ اولین کاهش بودجه مصوب مجلس نسبت به لایحه پیشنهادی دولت در طی پنج سال قبل از آن رقم میخورد بهگونهای که بودجه ۱۹۵ هزار و ۶۵۷ میلیارد تومانی دولت با کاهش ۲.۱درصدی به ۱۹۱ هزار و ۵۱۰ میلیارد تومان تنزل پیدا میکند.
تصویب بودجه ۲۰۰ هزار میلیاردی
۸۶، سال ۲۰۰ هزار میلیاردی شدن بودجه ایران است. در این سال بودجه ۲۲۹ هزار و ۵۱ میلیارد تومانی با رشد ۴۰ هزار میلیارد تومان نسبت به قانون سال گذشته به مجلس میرود که در نهایت با تغییراتی که نمایندگان در بودجه ایجاد میکنند با رشد ۱.۲ درصدی ۲۳۱ هزار و ۶۸۵ میلیارد تومان به تصویب میرسد.
رشد ۵۰ هزار میلیاردی سقف بودجه ۸۷
کل بودجه سال ۸۷ حدود ۵۰ هزار میلیارد تومانی نسبت به قانون بودجه ۸۶، رشد دارد به گونهای که رقم پیشنهادی دولت در لایحه ۲۷۹ هزار و ۲۲۶ میلیارد تومان است که با رشد ۳.۹ درصدی در پایان بررسیهای مجلس رقم نهایی ۲۹۰ هزار و ۲۱۰ میلیارد تومان برای دخل و خرج سال ۸۷ به تصویب میرسد.
آخرین لایحه دولت کم شد
آخرین لایحه بودجه پیشنهادی دولت نهم با عدم موافقت نمایندگان مجلس ۱.۲ درصد کاهش یافته و از ۲۸۲هزار و ۶۹۶ میلیارد تومان به ۲۷۹ هزار و ۱۸۲ میلیارد تومان در سال ۸۸ تعیین میشود.
بودجه ۳۰۰ هزار میلیاردی دولت دهم
دولت دهم اولین بودجه خود برای سال ۸۹ را ۳۰۰ هزار میلیارد تومانی پیشنهاد می کند که مجلس نیز بودجه ۳۶۸ هزار و ۵۰۵ میلیاردی لایحه را با تغییری اندک با ۳۶۸ هزار و ۴۷۰ میلیارد تومان مصوب می کند.
دهه ۹۰ و بودجه ۵۰۰ هزار میلیاردی
در فاصله سال ۸۹ تا ۹۰ بودجه ایران بیش از ۱۵۰ هزار میلیارد تومان افزایش مییابد بهطوری که دولت لایحه سال ۹۰ را با رقم ۵۲۱ هزار و ۹۵۹ میلیارد تومان یعنی حدود ۱۶۰ هزار میلیارد تومان افزایش نسبت به قانون سال ۹۲ به مجلس پیشنهاد میکند که در این حالت نمایندگان نیز با کاهش ۲.۶ درصدی سقف منابع مالی دولت برای هزینهکرد در اولین سال دهه ۹۰،۵۰۸ هزار و ۳۹۳ میلیارد تومان را تعیین میکند.
افزایش ۱۱ درصدی سقف بودجه ۹۱
بودجه سال ۹۱ بعد از بودجه سال ۸۲ از بالاترین تغییر در قانون نسبت به لایحه برخوردار است به گونهای که رقم ۵۱۰ هزار و ۲۵۸ هزار میلیارد تومانی سقف پیشنهادی در لایحه با ۱۱ درصد افزایش به ۵۶۶ هزار و ۵۶۱ میلیارد تومان در قانون میرسد.
بودجه یک دفعه ۲۰۰ هزار میلیارد تومان بالا رفت
۹۲ سالی است که دولت به یکباره سقف بودجه را حدود ۲۰۰هزار میلیارد تومان نسبت به سال قبل از آن افزایش میدهد، به گونهای که رقم پیشنهادی لایحه ۷۳۰ هزار و ۵۲۶ میلیارد تومان یعنی با رشد حدود ۱۸۰ هزار میلیاردی نسبت به لایحه سال قبل تعیین میشود. این در حالی است که مجلس نیز با کمترین تغییر حدود ۰.۴ درصد بودجه سال ۹۲ را ۷۲۷ هزار میلیارد تومان مصوب میکند.
بودجه ای با دوبار تغییر سقف
بودجه سال ۹۳ که اولین بودجه دولت یازدهم بود و برعکس سالهای قبل از آن در موعد قانونی یعنی نیمه آذرماه به مجلس تقدیم شد، تغییر ۵۰ هزار میلیارد تومانی در لایحه را نسبت به سال قبل به همراه داشت.
براین اساس دولت که لایحه بودجه را بدون در نظر گرفتن تبصره هدفمندی یارانهها تنظیم کرده بود سقف ۷۸۳ هزار و ۲۳۹ میلیارد تومان را برای دخل و خرج سال ۹۳ تعیین کرد که این رقم قبل از الحاق درآمد و هزینه هدفمندی با ۷۹۴ هزار و ۱۴۸ میلیارد تومان مصوب شد که بیانگر رشد ۱.۴ درصدی سقف بودجه در قانون نسبت به لایحه بود.
اما در ادامه با پافشاری نمایندگان، تبصره ۲۱ لایحه بودجه برای هدفمندی یارانهها به مجلس رفت که حاوی درآمدها و هزینههای اجرای این قانون در مرحلهی دوم در سال ۹۳ بود. براین اساس سقف بودجه نیز دچار تغییر شد و از ۷۸۳ هزار و ۲۳۹ میلیارد تومان لایحه با ۲.۶ درصد افزایش رقم ۸۰۳ هزار و ۳۴۸ میلیارد تومان تصویب شد.