۹۴ هزارمیلیارد تسهیلات بانکی کجا رفت؟
آنطور که اطلاعات منتشر شده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد، حوزههای غیرتولیدی بخش قابل توجهی از منابع بانکی را به خود اختصاص میدهند و آن بخش از تولید هم که تسهیلات دریافت میکنند بیشتر به اقتصاد دولتی متصل هستند آنچنان که دو شرکت خودروسازی هزاران میلیارد تومان تسهیلات از بانکهای مختلف دولتی و خصوصی گرفتهاند.
به گزارشافکارخبر،آنطور که اطلاعات منتشر شده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد، حوزههای غیرتولیدی بخش قابل توجهی از منابع بانکی را به خود اختصاص میدهند و آن بخش از تولید هم که تسهیلات دریافت میکنند بیشتر به اقتصاد دولتی متصل هستند آنچنان که دو شرکت خودروسازی هزاران میلیارد تومان تسهیلات از بانکهای مختلف دولتی و خصوصی گرفتهاند.
جزئیات نحوه تخصیص ۹۴هزار میلیارد تومان تسهیلات بانکی در چهار ماه نخست سال جاری نشان میدهد که در این مدت بخش مهمی مانند کشاورزی تنها ۷/۶ درصد تسهیلات بانکی را جذب کرده و مسکن و ساختمان نیز حدود ۱۰/۱ درصد را به خود اختصاص دادهاند.
بنابر این گزارش سهم مسکن نیز در بازار رکودی بیشتر از کشاورزی است که تعهدات مسکن مهر و… همچنان بر گرده دولت سنگینی میکند.
گفته میشود هزار و ۵۰۰ صنعت مرتبط با بخش مسکن در کشور فعالند که میتواند به عنوان یکی از بخشهای پیشران در اقتصاد تلقی شود، با این حال تنها ۱۰/۱ درصد منابع را دریافت کرده است.
همچنین بخش صنعت و معدن که توانستهاند در ایجاد رشد اقتصادی کشور تأثیر به سزایی داشته باشند، ۳۰/۲ درصد کل تسهیلات را دریافت کردهاند اما بیشترین تسهیلات متأسفانه در بخشهای صنعتی متوسط به بالاست که نسبت قویتری با دولت دارند آنچنان که منابع جذب شده در بخش صنعت خودرو و پتروشیمی بسیار قابل توجه است.
پیش از این مشخص شده بود با وجود رشد اقتصادی ۳ درصدی کل، رشد اقتصادی بخش صنایع و معادن ۷/۲ درصد بوده است.
با همه این اوصاف، دو بخش خدمات و بازرگانی در مجموع ۵۲ درصد منابع بانکی را از آن خود کردهاند. بخش بازرگانی به تنهایی ۱۲/۹ درصد و بخش خدمات ۳۹/۱ درصد تسهیلات بانکی را در چهار ماه نخست امسال دریافت کردهاند. به خوبی مشخص است که تخصیص منابع بانکی به این دو بخش، صنعتگران و فعالان اقتصادی واقعی را با چالشهای جدی مواجه خواهد کرد.
به این ترتیب میتوان حدس زد که در اقتصاد کشور به رغم شعارهای داده شده همچنان تولید مظلوم و خارج از چارچوب سودهای بالاست و از سوی دیگر رقابت بین بخشهای مولد متوسط به پایین با تولیدهای بزرگ وابسته به دولت هم بسیار عقب است و در مقابل سودها و تسهیلات هزاران میلیاردی در بخش خدمات و بازرگانی گسیل میشود که از یک سو نشان از بازار غیرشفاف دارد و از سوی دیگر نشانه ورود بانکها به بخش دلالی به جای تولید است.
۹۴ هزار میلیارد وام بانکی کجا رفت؟
تسهیلات پرداختی بانکها طی چهار ماهه سال ۱۳۹۴ به بخشهای اقتصادی مبلغ ۹۳۹/۷ هزار میلیارد ریال است که در مقایسه با چهار ماهه سال گذشته مبلغ ۱۳۲/۱ هزار میلیارد ریال معادل ۱۶/۴ درصد افزایش داشته است.
همچنین سهم تسهیلات پرداختی بانکها به بخش صنعت و معدن طی چهار ماهه سال جاری ۲۸۴/۱ هزار میلیارد ریال، معادل ۳۰/۲ درصد بوده که نسبت به چهار ماهه سال گذشته ۲۵/۱ هزار میلیارد ریال، معادل۹/۷ درصد افزایش داشته است، با این حال کیفیت وامها هنوز مؤید تغییرات منطقی در اقتصاد را نشان نمیدهد.
به عبارت دیگر بر اساس آمار اعلامی از مجموع ۹۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات بانکی که در چهار ماه ابتدایی امسال بین بخشهای مختلف توزیع شده، تولید واقعی سهم بسیار کمی داشته، هر چند برخی این ترکیب ارائه شده را به تأمین سرمایه در گردش منتسب کرده و معتقدند بالغ بر ۶۵ درصد به تأمین سرمایه در گردش اختصاص یافته است.
با این حال بانک مرکزی در گزارش خود نیز در این باره نگران بوده و آورده است: «شایان ذکر است همچنان باید در تداوم مسیر جاری ملاحظات مربوط به کنترل تورم را نیز در نظر گرفت و همواره مراقب قدرت گرفتن پتانسیل تورمی ناشی از فشار تقاضای کل در اقتصاد نیز بود. بر این اساس ضروری است به افزایش توان خلق پول بانکها از طریق افزایش سرمایه و بهبود کفایت سرمایه بانکها، کاهش تسهیلات غیرجاری و بازگرداندن آنها به مسیر صحیح اعتباردهی بانکها، افزایش بهرهوری بانکها در تأمین سرمایه در گردش تولیدی، پرهیز از فشارهای مضاعف بر دارایی بانکها و ترغیب بنگاههای تولیدی به سمت بازار
سرمایه به عنوان یک ابزار مهم درتأمین مالی طرحهای اقتصادی(ایجادی) توجه ویژهای کرد.»
بنابر این گزارش از رشد ۱۶ درصدی وام دهی در چهارماهه ابتدایی امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته اینگونه به نظر میرسد که بانکها برای سال جاری هم پا را فراتر از حد تعیین شده گذاشتهاند و حتی در صورت ادامه میتواند به تکرار اضافه برداشت بانکها در سال گذشته بینجامد، لذا بیجهت نیست که بانک مرکزی نیز در گزارش خود حرفهای دکتر نیلی مشاور رئیسجمهوری از وضعیت بانکها را تکرار کند. وی چندی پیش در جمع مهندسان فارغالتحصیل دانشگاه تهران ابراز نگرانی کرده و مؤلفههای نرخ تورم و اضافه برداشتهای بانکها از بانک مرکزی را در خطر دیده بود.
کیفیت برداشتها چگونه است؟
از كل ۹۴ هزار ميليارد تومان تسهيلات پرداخت شده ۷/۱ هزار ميليارد تومان (۷/۶ درصد معادل) در بخش كشاورزي، حدود ۲۸/۴ هزار ميليارد تومان (۳۰/۲ درصد) صنعت و معدن، ۹/۵ هزار ميليارد تومان( ۱۰/۱ درصد) مسكن، ۱۲/۱ هزار ميليارد تومان(۱۲/۹درصد) بازرگاني و ۳۶/۷ هزار ميليارد تومان(۳۹/۱درصد) در خدمات هزينه شده است.به هر حال آمارهاي بانك مركزي نشان ميدهد از فروردين تا پايان تيرماه سال جاري بيش از ۵۲درصد از ۹۴ هزار ميليارد تومان كل تسهيلات پرداختي يعني بيش از ۴۸ هزار ميليارد تومان براي بخشهاي غيرمولد اختصاص يافته و همچنان آمارها نيز تأكيد بر اين دارند كه اقتصاد غيرمولد در حال قويتر
شدن است !