علت افزایش قیمت سکه طلا در ایران
به رغم سقوط قیمت طلا در بازارهای جهانی، قیمت سکه در بازار ایران کاهش متناسبی نداشته و نرخ ها در بانک ها و بازار ایران از نرخ جهانی طلا سبقت گرفته است، بسیاری کارشناسان عوامل نامرئی و دلایلی فراتر از تقاضا را در این زمینه موثر می دانند.
به گزارش ايرنا، در ۱۵ مرداد ماه سال جاري ( پيش از آخرين افزايش نرخ جهاني طلا) هر اونس طلا در بازار هاي جهاني هزار و ۶۶۴ دلار بود و قيمت يك سكه طلا طرح جديد در بازار ايران نيز چهار صد و ۴۳ هزار تومان تعيين شده بود.
قیمت جهانی هر اونس طلا در این زمان به یکهزار و ۸۰۰ دلار افزایش یافت که بیانگر ۶/۷ رشد بود ولی سکه طلا(طرح جدید) در ایران با ۱۷۲ هزار تومان افزایش به یکباره ۶۱۵ هزار تومان قیمت خورد که این بیانگر حدود ۳۹ درصد افزایش است بدان معنا که طلا در ایران حدود پنج برابر قیمت جهانی رشد کرد.
اما در روند معکوس قیمت طلا، در زمان حاضر و با کاهش نرخ طلا در بازار های جهانی به یکهزار و ۶۲۵ دلار(۱۱ درصدکاهش)، قیمت سکه در بازار ایران تنها ۲۹ هزار تومان کاهش یافت و به قیمت پانصد و ۸۶ هزار تومان رسید یعنی فقط پنج درصد کاهش یافت!
اگر این مبنا را در نظر بگیریم نرخ سکه تمام طرح جدید در بازار حدود ۱۴۰ هزار تومان بالاتر از قیمت واقعی و نرخ جهانی طلا است.
حتی بانک مرکزی نیز نرخ سکه تمام بانکی را در فراز و فرود یاد شده از ۴۳۸ هزار تومان مرداد ماه، در روز شنبه(نهم مهر) به پانصد و ۶۶۸ هزار تومان رسانده که نشان می دهد بانک مرکزی هم کاملا از نرخهای بازار در افزایش قیمت ها تبعیت کرده است.
البته کارشناسان مسایل اقتصادی نرخ دلار را نیز از دیگر فاکتور های تاثیر گذار بر قیمت طلا می دانند هر چند نرخ دلار در روز ۱۵ مردادماه سال جاری در بازار هزار و ۱۴۲ تومان و در روز گذشته نیز هزار و ۲۷۳ تومان بوده اما تفاوت در این نرخ ها هم به میزانی که قیمت سکه در بازار افزایش یافته، نبوده است.
** بررسی روند قیمت سکه از ابتدای سال
اولین حباب قیمتی سکه در بازار طی سال جاری به رغم آنکه نقطه آغازش به اسفند ماه سال ۸۹ باز می گشت ولی در عمل تا هفته اول اردیبهشت ماه بر بازار طلای کشور سایه افکنده بود در این بازار نقطه اوج قیمت سکه در ۴۵۱ هزار تومان شکل گرفت که در این نقطه در روز ۳۰ فروردین ماه مابه التفاوت قیمت واقعی و مبادلاتی به حدود ۴۴ هزار تومان رسید و بعد دوباره شاهد افول حباب قیمت در بازار بودیم که در نهایت طی هفته اول اردیبهشت ماه تفاوت قیمت مبادلاتی و قیمت واقعی به سمت صفر میل کرد.
اما در دومین حباب بازار سکه که از ابتدای شهریور با جهش قیمت جهانی طلا آغاز به شکل گیری کرده است به نظر می رسد ابعاد حباب بسیار بزرگتر است.
نگاهی به اوج گیری قیمت سکه در ماه گذشته نشان می دهد در روز ۲۱ شهریور ماه مابه التفاوت قیمت مبادلاتی و قیمت واقعی سکه به رقمی معادل ۷۴ هزار تومان رسیده است.
اما در این میان نحوه عملکرد بانک مرکزی در قیمت گذاری و تنظیم بازار بسیار با اهمیت است، روند تعیین قیمت سکه بانکی که طی هفته های گذشته ارزان تر از قیمت مبادلاتی بازار بوده است نشان از این امر می دهد که بانک مرکزی نیز از رفتار بازار پیروی کرده و البته این پیروی که با مابه التفاوت شکل گرفته است به ایجاد رانت در خرید سکه بانکی منجر شده است؛ این در حالی است که در حباب اول رئیس کل بانک مرکزی مدعی شده بود برای حذف حباب از بازار طلا حتی در سوپرمارکت ها نیز به عرضه سکه خواهیم پرداخت ولی در هفته های اخیر کمتر تحرکی از سوی سیستم بانکی در این زمینه مشهود است.
**نگاهی به روند قیمت طلا در بازار های جهانی و بازار داخلی در سه ماه تابستان
روند بازار طلا تیر ماه سال ۹۰
میانگین هر اونس طلا در بازار های جهانی اول تیر ماه سال ۱۳۹۰ برابر با هزار و ۵۴۹ دلار در هر اونس بوده و بر همین اساس نرخ سکه تمام بهار آزادی طرح قدیم در این روز و در بازار غیر رسمی ۴۷۰ هزار تومان، سکه طرح جدید چهار صد و ۴۴ تومان، نیم سکه دویست و ۲۲ هزار تومان و ربع سکه نیز ۱۲۶ هزار تومان بوده است.
این در حالی است که نرخ فروش سکه با احتساب ۴ درصد مالیات بر ارزش افزوده در همان روز توسط بانک مرکزی برای سکه تمام بهار چهار صد و ۴۵ هزار تومان، سکه نیم بهار ۲۲۶ هزار تومان، سکه ربع بهار صد و ۲۲ هزار تومان بوده است.
همچنین در حالی که میانگین نرخ هر اونس طلا در روز ۱۵ تیر ماه هزار و ۵۱۹ دلار بوده است قیمت سکه در بازار غیر رسمی برای سکه طرح قدیم چهار صد و ۵۵ هزار تومان، سکه طرح جدید چهار صد و ۳۰ هزار تومان، نیم سکه دویست و ۱۶ هزار تومان و ربع سکه نیز ۱۲۹ هزار تومان بوده است.
همچنین نرخ فروش سکه با احتساب ۴ درصد مالیات بر ارزش افزوده در روز ۱۵ تیر ۱۳۹۰ توسط بانک مرکزی برای سکه تمام چهار صد و ۲۶ هزار تومان، سکه نیم بهار دویست و ۱۳ هزار تومان، و سکه ربع بهار نیز یکصد و ۲۰ هزار تومان بوده است.
نرخ هر اونس طلا در بازار های جهانی روز ۳۱تیر ماه سال جاری هزار و ۵۹۴ دلار و نرخ سکه تمام طرح قدیم چهار صدو ۵۴ هزار تومان، سکه طرح جدید چهار صد و ۳۱ هزار تومان، نیم سکه ۲۱۶ هزار تومان و ربع سکه نیز ۱۲۵ هزار تومان بوده است.
در این روز بانک مرکزی به دلیل تعطیلی روز جمعه نرخی اعلام نکرده است.
** روند نرخ طلا در مرداد ماه
میانگین نرخ هر اونس طلا روز ۱۵ مرداد ماه سال جاری در بازار های جهانی هزار و ۶۶۴ دلار و قیمت سکه طرح قدیم نیز چهار صد و ۵۲ هزار تومان؛ سکه طرح جدید چهار صد و ۴۳ هزار تومان، نیم سکه ۲۲۲ هزار تومان و ربع سکه صد و ۲۴هزار تومان بوده است.
این در حالی است که بانک مرکزی قیمت سکه تمام بهار آزادی را در این روز چهار صدو ۳۸ هزار و ۸۰۰ تومان، سکه نیم بهار را ۲۱۹ هزار تومان و سکه ربع بهار ۱۲۱ هزار تومان اعلام کرده است.
میانگین هر اونس طلا در روز پایانی مرداد ماه سال جاری هزار و ۸۷۶ دلار بود و قیمت سکه طرح قدیم ۵۵۰ هزار تومان، سکه طرح جدید ۵۳۲ هزار تومان، نیم سکه ۲۶۵ هزار تومان و ربع سکه ۱۳۷ هزار تومان بوده است.
** روند بازار طلا در شهریور ماه
میانگین نرخ هر اونس طلا در نیمه شهریور ماه هزار و ۸۹۶ دلار بوده وسکه تمام طرح قدیم ششصد هزار تومان، سکه طرح جدید پانصد و ۹۳ هزار تومان، نیم سکه ۲۹۰ هزار تومان و ربع سکه نیز ۱۴۸ هزار تومان بوده است.
نرخ فروش سکه توسط بانک مرکزی در این روز با احتساب ۴ درصد مالیات بر ارزش افزوده برای سکه تمام بهار پانصد و ۷۵۱ هزار تومان، سکه نیم بهار حدود ۲۷۷ هزار تومان؛ سکه ربع بهار صد و ۴۳ هزار تومان بوده است.
میانگین هر اونس طلا در روز ۳۱ شهریور هزار و ۷۶۰ دلار سکه طرح قدیم ششصد و ۳۰ هزار تومان، سکه طرح جدید ششصد و ۱۴هزار تومان، نیم سکه ۲۹۱ هزار تومان و ربع سکه ۱۵۱ هزار تومان است.
نرخ فروش سکه در بازار رسمی در این روز با احتساب ۴ درصد مالیات بر ارزش افزوده برای سکه تمام بهار ۵۹۴ هزار تومان، سکه نیم بهار ۲۷۹ هزار تومان؛ ربع بهار ۱۴۳ هزار تومان بوده است.
** آغاز پاییز و سقوط قیمت طلا در بازار های جهانی
اما با آغاز فصل پاییز قیمت جهانی طلا که تا هفته های پایانی تابستان با افزایشهای متوالی رکوردهای جدید را ثبت میکرد، با بیش از ۱۴۰ دلار کاهش یک رکورد ۳۰ ساله را در سقوط قیمت شکست و از محدوده ۱۸۰۰ دلار به ۱۶۵۷ دلار افت کرد.
هر چند بر اساس پیش بینی ها پسلرزههای افت تاریخی قیمت طلا باید تاثیر چشمگیری بر بازار ایران می گذاشت اما این امر در این بازار مشاهده نشد و افت قیمت سکه نسبت به سقوط نرخ طلا در بازار های جهانی اندک بود.
بر همین اساس نرخ هر اونس طلا در بازار جهانی در روز گذشته ۹ مهر ماه هزار و ۶۲۵ دلار کاهش یافت.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نیز روز گذشته نرخ سکه کامل طرح جدید را پانصد و ۶۶۸ هزار تومان، نرخ نیم سکه بهار آزادی را دویست و ۶۸ هزارتومان، بهای ربع سکه بهار آزادی را صد و ۴۰هزار تومان اعلام کرد.
بر همین اساس نرخ انواع سکه در معاملات غیر رسمی، برای هر قطعه سکه طلای کامل طرح جدید پانصد و ۸۶ هزار تومان، هرقطعه سکه طلای کامل طرح قدیم بهار آزادی نیز به نرخ ششصد و ۱۰ هزار تومان، هر قطعه سکه نیم بهار آزادی دویست و ۱۸ هزارتومان و هر قطعه سکه ربع بهار صد و ۴۶ هزار تومان در بازار به فروش رفت.
' عباس هشی ' کارشناس مسایل اقتصادی در خصوص دلایل عدم همراهی قیمت ها ی بازار از نرخ های جهانی طلا گفت: قیمت طلا در ایران از سویی تابع قیمت جهانی و از سوی دیگر تابع عرضه و تقاضا است.
هشی در خصوص اقتصاد زیر زمینی گفت: اقتصادی زیر زمینی که همواره از پرداخت مالیات فرار می کند در قیمت طلا نقش موثری دارد.
به گفته این کارشناس اقتصادی، اقتصاد زیر زمینی در کشور همواره نقش مهمی در نگهداری، جمع آوری و عرضه طلا از دست مردم دارد.
وی معتقد است: سه عامل، قیمت جهانی، عرضه و تقاضا و اقتصاد زیر زمینی نقش مهمی در قیمت طلا در ایران دارد.
وی بیان داشت: در کشورهای دیگر اقتصاد زیر زمینی وجود ندارد و فقط مردم هستند که می توانند پول خود را در جهتی که می خواهند سرمایه گذاری کنند.
وی با اشاره به نقش بانک مرکزی گفت: همچنین بانک مرکزی با سیاست مداخله جویانه می تواند قیمت طلا را متعادل کند.
هشی ادامه داد: اما وقتی اقتصاد زیر زمینی در مورد طلا وارد می شود بانک مرکزی بسختی می تواند با نوسان قیمت طلا مقابله کند.
وی گفت: اقتصاد زیر زمینی می تواند همواره به گونه ای عمل کند که قیمت طلا در بازار را تغییر دهد.
' مهدی تقوی ' یکی دیگر از کارشناسان مسایل اقتصادی در خصوص دلایل کاهش اندک قیمت طلا و سکه در بازار، گفت: دست های نامریی سفته بازان همواره بازار سکه و طلا را در ایران به نفع خود دستخوش تغییرات کرده است.
وی با بیان آنکه، این افراد سکه را در زمان ارزانی خریداری و همزمان با رشد قیمت ها به فروش می رسانند، اظهار داشت: از آنجایی که سپرده گذاری در بانک ها همراه با از دست دادن ۵/۲ درصد ارزش پول است، سفته بازان با فروش سکه و افزایش عرضه، قیمت ها را پایین آورده و در همین زمان خوداقدام به خرید بیشتر سکه می کنند و در نهایت نیز با افزایش تقاضا قیمت ها ارتقا یافته و سود هنگفتی را به جیب می زنند.
به گفته تقوی، این امر باعثمی شود قیمت ها در بازار واقعی نباشد.
همچنین ' محمد کشتی آرای ' رییس اتحادیه طلا و جواهر نیز در این خصوص به ایرنا، گفت: هر چند نرخ طلا در بازار بر اساس قیمت دلار و بازار جهانی طلا تعیین می شود اما همواره قیمت ها ی بازار دارای تفاوت هایی با نرخ های واقعی هستند.
وی با بیان آنکه، صنف طلا و جواهر در بحثتعیین نرخ سکه تاثیر گذار نیستند، اظهار داشت: افزایش تقاضا و ریسک بالای قیمت می تواند در رشد قیمت های این بازار تاثیر گذار باشد.
هر چند کارشناسان مسایل اقتصادی دست های نامرئی سفته بازارن را از دلایل غیر واقعی بودن قیمت سکه اعلام می کنند اما مشخص نیست که سرمایه ای که در اختیار این افراد برای دستکاری بازار طلا و سود جویی قرار می گیرد از کدام منبع تامین می شود.
در هفته هاي اخير نيز اخباري مبني بر مشاركت يك شركت وابسته به بانك شهر براي خريد و نيز عرضه سكه هاي بانكي در بازار طلا و سودجويي منتشر شده است و نمونه هايي از اين دست در كشور مي تواند تاثير گذار اصلي بازار سكه در ايران باشد.