افغانستان در انتظار جنگ جدید
امضای این پیمان یک خطای نابشخودنی دولت آقای کرزای است. بر این اساس من فکر میکنم بعد از سال ۲۰۱۴ در افغانستان جنگ به راه میافتد. ما شاهد ناامنی بیشتر و جنگ شدیدتر در افغانستان خواهیم بود.
به گزارش افکارنیوز، همایون جریر از چهرههای برجسته افغانستان است. او در گفت و گو با مثلث به رخداد اخیر افغانستان یعنی اعلام اتحاد استراتژیک میان دولت کابل با آمریکا پرداخت و از برگزاری دومین دوره اجلاس توکیو برای کمک به افغانستان سخن گفت. آقای جریر معتقد است این دو پیش زمینهای برای طرح حضور بلند مدت آمریکا در افغانستان است.
در ۱۰ روز اخیر دو اتفاق در حوزه افغانستان رخ داده؛ یکی اینکه خانم کلینتون اعلام کرد افغانستان متحد استراتژیک آمریکاست. دوم اجلاس توکیو که به کمکهای مالی به این کشور اختصاص یافته است. ارزیابی شما از این دو ماجرا چیست؟
این دو اتفاق مهم در آینده افغانستان نقش خواهد داشت. وقتی گفته میشود یک کشور متحد استراتژیک آمریکاست یعنی در صف اول کمکهای نظامی، امنیتی و سیاسی قرار دارد.
این ماجراها معطوف به آنچه در آینده در افغانستان رخ خواهد داد، است. واقعیت این است که خانم کلینتون قبل از اینکه به توکیو برود به کابل آمد؛ هدف اصلی این عمل خانم کلینتون این بود که کشورهایی که در این اجلاس توکیو شرکت میکنند بدانند که افغانستان باید مورد حمایتهای بیشتری صورت گیرد. در مورد متحد استراتژیک بودن خارج از ناتو، افغانستان برای آمریکا هم پیش زمینهای در قرارداد استراتژیک وجود دارد. بر این اساس متحد خارج از ناتو بودن همانند اسرائیل است برای آمریکا که خارج از پیمان آتلانتیک شمالی قرار دارد. کشورهایی مثل استرالیا و مصر در زمان مبارک و پاکستان هم تا حدودی
از منافع اتحاد با آمریکا بهره میبردند. این شامل کمکهای نظامی و سیاسی آمریکا میشود.
معتقدم آمریکاییها در افغانستان اشتباه کردند چرا که افغانستان جدا از اسرائیل، استرالیا، مصر زمان مبارک و حتی پاکستان است. حالتی در کشور ما وجود دارد که اکثریت قاطع مردم افغانستان در برابر اشغالگری آمریکا ایستادهاند و من بعید میدانم افغانستان عملا بتواند نقش خود را به عنوان متحد آمریکا در آینده نسبتا طولانی ایفا کند.
به خاطر ساختار قومی - سیاسی افغانستان است؟
آمریکا برای عملی ساختن این مساله در افغانستان راه دشواری در پیش دارد. مردم افغانستان این واقعیت رانمیپذیرند. همچنین از نظر علمی، دولت کرزای سیطره کامل به همه مناطق افغانستان ندارد.
اعمال حاکمیت و نفوذ دولت کرزای با هماهنگی و همراهی ناتو تنها بر ۳۰ درصد مناطق کشور است. در ۷۰ درصد افغانستان نه ناتو و نه دولت افغانستان حضور عملی ندارند. حتی مردم برای حل و فصل مسائل خود به مخالفان مراجعه میکنند.
در هر شهر یا استانی دولت مرکزی یک فرماندار دارد که عمدتا خارج از حوزه خود است، ولی مخالفان هم آنجا یک فرماندار دارند که مردم به او رجوع میکنند. به این خاطر من احساس میکنم به قول معروف این رشته سردراز دارد و اینکه امید و آرزوی آمریکا در افغانستان تبدیل به واقعیت شود، بسیار مشکل است؛ آمریکا در این راه با چالش بزرگی روبرو است.
این نگاه نشات گرفته ازچیست؟
ببینید، شاید آقای کرزای و دولت ضعیفش متحد آمریکا باشند که هستند، اما افغانستان به عنوان یک کشور من بعید میدانم اینطور باشد.
پس چرا آمریکا این مساله را اعلام رسمی میکند؟
به دلیل اینکه آمریکا بعد از سال ۲۰۱۴ و به دنبال خروج رسمی نیروهای ناتو در افغانستان به دنبال یک سناریوی جدید است.
آمریکا بعد از این عملا افغانستان را به اشغال نظامی خود در میآورد؛ گرچه افغانستان در حال حاضر هم کشوری اشغال شده است. در این حالت تنها آمریکا میماند و افغانستان و چند کشور که متحد او هستند. آمریکا به دلیل همین نگاه آینده نگر خود به افغانستان در کنفرانس توکیو۲ در واقع به دنبال کمک به افغانستان برای کم کردن هزینه خود بعد از سال ۲۰۱۴ است. این ۱۶ میلیارد دلار اختصاص یافته هم به توسعه و آبادانی افغانستان کمکی نخواهد کرد، بلکه هزینه نظامی آمریکا در افغانستان است.
موافقان طرح پیمان استراتژیک آمریکا هم دلیل آن را ایجاد هرج و مرج در افغانستان میدانند. در مقابل بر اساس همین پیمان و اعلام اتحاد استراتژیک، افغانستان بعد از خروج ناتو در اختیار آمریکاست.
با این حساب آیا منازعهای در پیش است؟
واقعیت این است که همه اعضای ناتو از حضور در افغانستان راضی نبودند، بر همین اساس مایل به پایان ماموریت در افغانستان بودند، اما در مقابل برخی از کشورهای هم پیمان آمریکا مثل انگلستان به دلیل منافع و علاقهمندی مشترک راضی به اشغال دراز مدت افغانستان در این کشور است. برنامه اصلی این است که بعد از سال ۲۰۱۴ حکومت جدید با برنامه جدید در افغانستان روی کار بیاید و این حکومت از هر جهت به منافع آمریکا نزدیک باشد. بر اساس این طرح افغانستان ۲۰۱۴ بیش از هر زمان دیگری در اختیار آمریکاست.
پیش بینی شما از واکنشهای گروههای مختلف به این طرح چه خواهد بود؟ آیا واکنش بازدارندهای رخ خواهد افتاد؟
بحثخودم را اینگونه تکمیل کنم که به این پرسش بپردازیم. نیروهایی که از دیگر کشورهای متحد ایالات متحده درافغانستان میمانند نیز در واقع بازوی عملیاتی آمریکا هستند، اما نقش اصلی بر عهده این کشور خواهد بود. در کنار این تحولات پایگاههای نظامی که آمریکا در افغانستان ساخته نیز نشان میدهد که برای حضور دراز مدت این کشور در افغانستان آماده شده است. در مورد دولت حامی آمریکا نیز یا اقبال به کرزای برمیگردد یا فرد دیگری هماننداو که منافع آمریکا را تأمین میکند به روی کار میآید. دولت بعد از سال ۲۰۱۴ ادارهای خواهد بود که تحت حاکمیت و اشغال آمریکا فعالیت میکند.
بر اساس تحلیل شما واکنش چه خواهد بود؟
پیمان استراتژیک یک سند رسمی برای اشتغال افغانستان است. امضای این پیمان یک خطای نابشخودنی دولت آقای کرزای است. بر این اساس من فکر میکنم بعد از سال ۲۰۱۴ در افغانستان جنگ به راه میافتد. ما شاهد ناامنی بیشتر و جنگ شدیدتر در افغانستان خواهیم بود.
این را شما نتیجه پیمان استراتژیک و اتحاد آمریکا و افغانستان میدانید؛ یعنی ناامنی بیشتر.
واقعیت این است که آمریکا هم میداند این گونه نیست. بر خلاف آنچه در کنفرانس شیکاگو و توکیو که گفته شده که امنیت بعد از ۲۰۱۴ به افغانستان برگردد و دولت به توسعه اقتصادی و مبارزه نیاز دارد، بر خلاف اینها مردم اگر احساس کنند افغانستان عملا به اشغال آمریکاییها درآمده جنگ چند برابر خواهد شد، چون ناامنی بیشتر میشود زیرا مردم افغانستان دوران جدیدی را میبینند که در آن ناتو دیگر نیست و آمریکا مستقیما با مردم افغانستان طرح شده است. تحلیل من این است که اوضاع بعد از ۲۰۱۴ متشنجتر خواهدشد. امید آمریکاییها هم ناامید خواهد شد و مردم افغانستان نیز درمقابل این اشغالگری
قهرمانانهتر خواهند جنگید.
در ۱۰ سال اخیر افغانستان یک آرامش نسبی به خود دیده و کارهایی هم در زمینه توسعه صورت گرفته؛ آیا فکر نمیکنید این شرایط باعثصبوری مردم در واقعه بعد از سال ۲۰۱۴ خواهد شد. به هر حال افغانستان سالها طعم تلخ جنگ را چشیده است. بسیاری از مهاجران پس از این جنگ به کشور بازگشتهاند؛ آیا این مانع جنگ نخواهد شد؟
افغانها امیدوار بودندکه با آمدن ناتو آرامش و ثبات به این کشور باز گردد و افغانستان پیشرفت کند، اما حضور ۱۱ ساله آمریکا و ناتو ثابت کرد که نه تنها آنها نتوانستند وضع را بهتر کنند، بلکه وضعیت خرابتر از گذشته شد. واقعیت موجود در افغانستان فاجعهای است که زیاد در خارج از کشور ما منعکس نشده است. بسیاری از مردم شهرستانهای افغانستان در زمان اشغال رژیم شوروی آنجا را ترک نکردند، اما در زمان حاکمیت ناتو و آمریکا مهاجرت کردند. ببینید، خیلی از مهاجرتها در داخل افغانستان صورت گرفته و از ولایات و شهرستانها مردم به شهرهای بزرگ کوچ کردهاند. چون ولایات و شهرستانها میدان
جنگ ناتو با مخالفان آنهاست. واقعیت این است که افغانها از حضور آمریکاییها خاطره خوشی ندارند. هیچ پروژهای در افغانستان نیست که ناتو آن را اجرا کرده باشد. هیچ کار عام المنفعهای نیست که آمریکا و ناتو در آن دست داشته باشد. مردم افغانستان ناتو و آمریکا را عامل جنگ میدانند. به این دلیل من فکر میکنم مردم افغانستان در مقابل آمریکا ایستادگی میکنند، جز کسانی که ماندن آمریکا منافع آنها را تامین میکند.
اهداف غربیها و دولت کرزای از برگزاری اجلاس متعدد از جمله توکیو چیست؟
کنفرانس توکیوی ۲، هشتم جولای در ژاپن برگزار شده و در این کنفرانس ۷۰ کشور دعوت شدهاند. طوری که اعلام شده، قرار بوده این کنفرانس در رابطه با چگونگی حمایت کشورهای جهان بعد از ۲۰۱۴ تصمیم بگیرد. طبق اعلام مقامات آمریکا و ناتو نیروهای نظامی ناتو تا اواخر سال ۲۰۱۴ افغانستان را ترک خواهند کرد. چنانچه پیش بینی شده است کشورهای شرکت کننده تا سقف ۱۶ میلیارد دلار بعد از سال ۲۰۱۴ به افغانستان کمک خواهند کرد. دولت کرزای و آقای بان کی مون پیشنهاد کردهاند برای توسعه و تحکیم دولت افغانستان سالانه چهار میلیارد دلار به افغانستان کمک مالی شود. در کنفرانس توکیوی که در سال ۲۰۰۲
برگزار شد کشورهای شرکت کننده در کنفرانس متعهد شدند پنج میلیارد دلار به افغانستان کمک کنند.
برگزار کنندگان کنفرانس شرط گذاشتهاند که دولت کابل بعد از ۲۰۱۴ برای حکومتداری بهتر، مبارزه با فساد اداری و مواد مخدر تعهد بسپارد.
ولی واقعیت این است که هدف اساسی آمریکا از برپایی کنفرانسهای پی در پی تقویت مواضع دولت آمریکا درا فغانستان، در سطح جهان و در داخل آمریکاست. آمریکاییها مصمم هستند بعد از ۲۰۱۴ به تنهایی و بدون همکاری همه کشورهای ناتو افغانستان را در اشغال خود داشته باشند، شاید تا آخر سال ۲۰۱۴ بخشی از نیروهای ناتو ازا فغانستان خارج شوند، ولی نیروهای نظامی آمریکا و تعدادی از متحدانش با سناریوی جدیدی در افغانستان باقی خواهند ماند.
آمریکا میخواهد با برگزاری این کنفرانسها راه را برای ادامه اشغال افغانستان هموار کند و از همه کشورهای جهان باج بگیرد تا با همکاریهای مالی شان از این ماجرا حمایت کنند تا هزینههای آمریکا درادامه اشغال افغانستان کمتر شود. آنچه این کنفرانسهای فرمایشی و تو خالی به آن نمیپردازد عبارت از آن است که چه ضمانتی وجود دارد که بعد از ۲۰۱۴ جنگ افغانستان پایان یابد و کمکهای مصوب کنفرانس توکیو برای توسعه و حکومتداری بهتر و مبارزه با کشت مواد مخدر مصرف شود. حالا که ناتو قریب به ۱۶۰ هزار نیرو در افغانستان دارد و نیروهای دفاعی و امنیتی دولت کابل نیز به ۱۲۰ هزار نفر میرسد ناتو و
دولت افغانستان از تامین امنیت شهرهای اصلی و بزرگ راههای افغانستان عاجز هستند، چگونه ممکن است در نبود نیروهای ناتو دولت ضعیف و ناتوان افغانستان بتواند امنیت را در این کشور تامین کند؟