«روهینگیا» قربانی افراط و سیاست
از حدود چند روز قبل که اخباری مبنی بر کشتار و نسل کشی مسلمانان در میانمار یا برمه منتشر شده، آمارها و گزارش های متفاوتی درباره چند و چون و حجم قربانیان مطرح شده است آماری که از ۵۰ هزار و ۲۰ هزار کشته تا چند صد قربانی را شامل می شود.
به گزارش افکار نیوز به نقل از خراسان،ميانمار کشوري با جمعيت حدود ۴۸ ميليون نفر، غربي ترين کشور در ميان کشورهاي جنوب شرقي آسيا و مرز ميان شبه قاره هند و سرزمين هاي آسياي شرقي به شمار مي رود. اين کشور در شمال و شمال شرقي با چين در شرق و جنوب شرقي با تايلند، در جنوب و جنوب غربي با خليج بنگال و در غرب با بنگلادش و هند همسايه است.
این موقعیت جغرافیایی باعثشده است که میانمار از دیرباز محل رفت و آمد بازرگانانی از ملیت های مختلف به ویژه چینی و هندی باشد. حتی در ادوار گذشته مردمانی از نژاد چینی و هندی به میانمار مهاجرت کرده و در نقاط مختلف این کشور سکنی گزیده اند. با این حال در طول سده ها، بازرگانان و دریانوردان مسلمان نیز به ویژه در قرن اول هجری که از ایران و شبه جزیره عربستان به سوی شرق آسیا روانه بودند، بر سر راه خود به داد و ستد با اقوام ساکن در میانمار پرداخته، برخی از آن ها را با اسلام آشنا ساختند و گاه خود در این سرزمین ماندگار شدند.
حضور مسلمانان در بخش های غربی برمه، به ویژه در منطقه «آراکان» که در همسایگی استان مسلمان نشین بنگال در هندوستان - بنگلادش امروزی - جای دارد زمینه رفت و آمدهای میان مسلمانان هندی و برمه ای را رفته رفته فراهم کرد.
«مائونگ تان لویی» از محققان بودایی میانمار در این باره می گوید که در سال ۶۸۰ - م محمد حنفیه فرزند امام علی(ع) پس از عدم توفیق در خونخواهی امام حسین(ع) از بنی امیه، همراه با طرفداران و نیروهای خود به شرق کوچ کرد تا بالاخره در سواحل آراکان به میانمار رسید و در آن جا سکنی گزید و در حال حاضر نیز مزار وی با نام «حنفیه تونکی» در منطقه آراکان زیارتگاه مسلمانان است.
بر اساس قانون اساسی این کشور «بودیسم» دین رسمی است. نزدیک به ۸۵ درصد از جمعیت حدود ۵۰ میلیونی برمه بودایی، ۷ درصد مسلمان، ۴ درصد هندو و ۲ درصد مسیحی هستند. ۲ درصد باقی مانده را نیز آیین های بودایی چینی، تائونیسم و… تشکیل می دهند. مسلمانان به صورت پراکنده در تمامی مناطق میانمار حضور دارند اما مرکز اصلی تجمع مسلمانان میانمار استان «آراکان» می باشد. تقریبا تمامی جمعیت «آراکان» مسلمان هستند و به زبان روهینگیا(Rohingya) که ترکیبی از ترکی، بنگالی، فارسی و عربی است صحبت می کنند و به واسطه همین زبان به همین نام نیز نامیده شده اند.
اکثر مسلمانان میانمار سنی و حنفی هستند ولی حدود ۲۰ هزار شیعه نیز در این کشور زندگی می کنند. پیروان مذاهب شافعی، مالکی، حنبلی و همچنین پیروان صوفیه و وهابیون را نیز می توان در میان مسلمانان میانمار یافت. قوانین اسلامی از سده پانزدهم تا هجدهم میلادی در منطقه آراکان به اجرا درمی آمده و مسلمانان آزاد بودند تا تنها از قوانین خود پیروی کنند.
اما با اشغال دوباره این سرزمین به دست شاهان بودایی در سده هجدهم اجرای قوانین اسلامی کنار گذاشته شد و قانون ملی جایگزین گردید. این روند تا پایان جنگ جهانی دوم و استقلال برمه در ۱۹۴۸ - م ادامه یافت. در آن سال ها که برمه به مستعمره انگلستان تبدیل شده بود، بسیاری از برمه ای ها با شعار «برمه برای برمه ای ها» به سرکوب مسلمانان به ویژه هندی های مهاجر می پرداختند و به بازارهای اسلامی یورش می بردند و مسلمانان را از اجرای برنامه های دینی خود بازمی داشتند.
در جنگ جهانی دوم نیز با آمدن سربازان بودایی ژاپن به برمه، بودائیان به محله های مسلمان نشین در آراکان یورش برده هزاران نفر از مسلمانان را کشتند، زمزمه های همکاری مسلمانان با انگلیسی ها علیه سربازان ژاپنی و بودایی در این دوره باعثشد تا در سال ۱۹۴۸ زمانی که دولت مستقل برمه به قدرت رسید، به سرکوب مسلمانان به ویژه در منطقه «آراکان» ادامه دهد.
با به قدرت رسیدن نظامیان در ۱۹۶۲ - م به رهبری ژنرال «نه وین» که با کودتای نظامی قدرت را در این کشور به دست گرفتند روند تازه ای از مبارزه با مسلمانان برمه آغاز شد. ژنرال نه وین نظام سوسیالیسم تک حزبی را در برمه برپا کرد و مسلمانان را به عنوان شهروند درجه ۲ از بسیاری از حقوق خود مانند پیوستن به ارتش و کار در ادارات دولتی و یا رفتن به زیارت حج محروم ساخت.
در این میان مسلمانان منطقه آراکان بیش از مسلمانان سایر مناطق زیر فشار بودند. دولت هرگز به آنان اجازه شهروندی این کشور را نداد و آنان را همواره «بنگالی» نامید و خواهان بازگشت آنان به سرزمین خود شده است. فشار، تحقیر و کشتار مسلمانان منطقه آراکان از هنگام استقلال برمه تا کنون باعثمهاجرت صدها هزار مسلمان به بنگلادش، مالزی، هند، پاکستان، تایلند، سنگاپور، امارات و عربستان شده است.
حتی در سال ۱۹۷۸ ادامه این سیاست ها باعثشد تا بیش از ۳۰۰ هزار نفر از مسلمانان منطقه آراکان به بنگلادش مهاجرت کنند که این مسئله تبلیغات وسیعی را در سراسر جهان به دنبال داشت و دولت نظامی میانمار مجبور شد با بنگلادش وارد مذاکره شده و با امضای موافقتنامه ای اجازه بازگشت این پناهندگان را بدهد اما آن ها را در اردوگاه هایی که تحت کنترل ارتش می باشد اسکان داده و رفت و آمد آن ها را به شدت کنترل می کند.
مسلمانان در میانمار به ویژه از زمان روی کار آمدن دولت نظامی همواره در فشار و سرکوب به سر برده اند اما به طور مشخص به چند دوره سرکوب و کشتار مسلمانان در این کشور می توان اشاره کرد. در زمستان ۱۹۹۷ و سال ۲۰۰۱ موجی از کشتار مسلمانان و آتش زدن منازل و مغازه های آنان به راه افتاد جالب این که وقتی طالبان مجسمه بودا در بامیان را منفجر کردند راهبان بودایی افراطی با حمله به مساجد و منازل مسلمانان به کشتار آن ها پرداختند.
دور جدید شدت یافتن سرکوب مسلمانان نیز از حدود دو ماه قبل و به بهانه تجاوز و کشته شدن یک زن بودایی به دست مسلمانان شروع شد. طی روزهای گذشته آمارها و تصاویر مختلفی از کشتار مسلمانان میانمار منتشر شده است که به دلیل آن که دولت برمه اجازه حضور هیچ خبرنگار یا حتی سازمان بین المللی را در منطقه نمی دهد نمی توان ارزیابی دقیقی از صحت و سقم این آمار و تصاویر داشت.
حتی بر اساس گزارش ها دولت برمه ۱۰ نفر از کارکنان یک سازمان بین المللی حقوق بشری را نیز که در منطقه حضور یافته بودند دستگیر کرده است. در عین حال به رغم نبود اطلاعات دقیق از اوضاع منطقه، اظهارات اخیر رئیس جمهور برمه مبنی بر این که مسلمانان روهینگیا در این کشور از هیچ حقوق شهروندی برخوردار نیستند با انتشار گزارش هایی از حمایت کامل دولت از بودائیان افراطی در سرکوب و کشتار مسلمانان حکایت دارد.
به نظر می رسد دولت نظامی برمه که این روزها به واسطه فشارهای جهانی ناگزیر به اصلاحات سیاسی شده و انتخابات میان دوره ای پارلمانی در این کشور را برگزار کرده که به پیروزی مخالفان دولت انجامیده است - هر چند تعداد کرسی های کسب شده توسط مخالفان چندان زیاد نیست - برای حفظ قدرت و اقتدار خود به وجود فضای تند نیازمند است فضایی که ضمن ایجاد تأخیر در روند استقرار دموکراسی، با ایجاد نوعی همگرایی میان نظامیان و گروه های تندرو و افراطی بودایی - که بسیاری از آن ها توسط حکومت نظامی برمه ایجاد شده اند - در سرکوب مسلمانان، با اعلام حالت های فوق العاده و منع آمد و شد که از حدود ۲ ماه قبل
در مناطقی از این کشور برقرار شده است حضور پررنگ تر نظامیان در صحنه اجتماع را باعثمی گردد.
این روند همگرایی نظامیان و بخش هایی از بودائیان حداقل خاطره حضور گسترده راهبان بودایی در سال ۱۹۹۸ و ۲۰۰۷ علیه حکومت نظامیان می گردد که خیابان های رانگون را با لباس های زعفرانی رنگ خود به تسخیر درآوردند کم رنگ تر خواهد کرد.
نظامیان در برمه اکنون به شدت درگیر روند اصلاحاتی کنترل شده و از بالا به پایین هستند و نوع رویکرد به مسائل قومی که یکی از مشکلات اساسی این کشور است تأثیر عمده ای در موفقیت یا عدم موفقیت این روند خواهد داشت. روندی که بسیاری از رویکردهای حاکمان رانگون را باید با توجه به آن سنجید.
مسلمانان برمه که طی سالیان متمادی قربانی افراطی گری بخش هایی از حاکمیت و جامعه بودایی میانمار بوده اند این روزها نیز دولت این کشور را که اهداف خاصی را در این زمینه دنبال می کند به طور جدی تری در کنار کسانی که به سرکوب آنان می پردازند می بینند.