حسن هانی زاده، کارشناس مسائل منطقه طی یادداشتی به تشریح دلایل بازگشت مجدد سعد الحریری، نخستوزیر پیشین لبنان به عالم سیاست پرداخت که به شرح زیر از نظر میگذرد:
سعد الحریری، نخستوزیر پیشین لبنان و فرزند رفیق الحریری است؛ شخصیتی که در فوریه سال ۲۰۰۵ به طرز خشونتباری ترور شد. پس از این واقعه، سعد الحریری وارد چرخه قدرت در لبنان شد. وی علاوه بر تابعیت لبنانی، دارای تابعیتهای دیگری از جمله تابعیت عربستان سعودی و فرانسه نیز هست. او با وجود تجربه اندک در عرصه سیاسی، با حمایت عربستان سعودی، فرانسه و ایالات متحده آمریکا وارد ساختار قدرت شد و هدف اصلی از این حمایتها آن بود که سعد الحریری با تکیه بر نفوذ خانوادگی خود، نفوذ ایران در لبنان را کاهش دهد و حزبالله را خلع سلاح کند.
با این حال، تحولات بعدی، ضعف عملکرد سیاسی و نبود کاریزمای لازم باعث شد که وی نتواند به این اهداف دست یابد. در نتیجه، پس از سالها حضور در قدرت و دو دوره نخستوزیری، از چرخه قدرت خارج شد و برای مدتی از صحنه سیاسی فاصله گرفت. اکنون، با توجه به شرایط فعلی لبنان و ناتوانی دولت کنونی در خلع سلاح حزبالله طی یک بازه زمانی مشخص، به نظر میرسد بازگشت سعد الحریری میتواند معادلات لبنان را تغییر دهد و نوعی تقابل اجتماعی و سیاسی میان شیعیان و اهل سنت ایجاد کند؛ بهویژه آنکه او از نفوذ اقتصادی، مالی و سیاسی قابلتوجهی، خصوصاً در مناطق سنینشین، برخوردار است.
در همین راستا، سعد الحریری تلاش خواهد کرد در انتخابات آینده پارلمانی، اکثریت کرسیها را برای حزب «المستقبل» به دست آورد تا بتواند کابینه مورد نظر خود را تشکیل دهد. پیشبینی میشود لبنان در سال جاری و سال آینده میلادی شاهد تحولات اساسی در ساختار حاکمیتی و نیز در عرصههای اجتماعی و سیاسی باشد.
با این حال، مسأله مقبولیت سعد الحریری همچنان محل تردید است. او حدود چهار سال پیش، با صراحت از شرایط داخلی لبنان، نفوذهای منطقهای و بحران اقتصادی انتقاد کرد و اعلام کرد که دیگر امیدی به اصلاح وضعیت وجود ندارد؛ موضعی که در نهایت به کنارهگیری او از سیاست انجامید. اکنون این پرسش مطرح است که آیا او یا حزب المستقبل میتوانند بار دیگر حمایت مردمی لازم را کسب کنند؟
حزب المستقبل، بهواسطه نفوذ تاریخی خانواده الحریری، بهویژه در مناطق سنینشین، از پایگاه اجتماعی قابلتوجهی برخوردار است. این نفوذ تا حد زیادی ناشی از توان مالی و اقتصادی این خانواده است. با این وجود، بازگشت سعد الحریری میتواند موجب شکلگیری نوعی چندقطبی و تنش سیاسی در جامعه لبنان شود. از سوی دیگر، عربستان سعودی، ایالات متحده آمریکا و فرانسه همچنان از او بهعنوان چهرهای کلیدی برای مقابله با نفوذ جریانهای شیعی حمایت میکنند.
با وجود این حمایتها، به نظر میرسد سعد الحریری حتی در میان برخی گروهها، از جمله طایفه مارونی، از محبوبیت گستردهای برخوردار نیست و احتمالاً در انتخابات آینده قادر نخواهد بود اکثریت پارلمان را به دست آورد. بر این اساس، بازگشت او بیش از آنکه ناشی از تمایل شخصی باشد، نتیجه فشار و درخواست عربستان سعودی، ایالات متحده آمریکا و فرانسه است؛ فشارهایی که او را ناگزیر کرده بار دیگر حضور خود را در صحنه سیاسی لبنان احیا کند.
