صنعت هوانوردی جهان یکی از آسیبپذیرترین بخشها در برابر جنگی بوده است که رژیم صهیونیستی و دولت ترامپ با حمله به منطقه ایجاد کردند.هرچند آتشبس موقت اعلام شده و فضای مثبتی پیرامون توقف درگیریها شکل گرفته، اما فعالان این صنعت تأکید دارند که دوره بهبودی بسیار طولانی خواهد بود و شرکتها با خسارتهای چندمیلیارد دلاری ناشی از کمبود سوخت و بسته شدن آسمانهای حیاتی در طول جنگ دستوپنجه نرم میکنند.به طور معمول، قیمت سوخت هواپیما همراستا با قیمت نفت حرکت میکند، اما به گزارش رویترز، از زمان آغاز جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قیمت سوخت جت بیش از دو برابر شده و بسیار فراتر از افزایش ۵۰ درصدی قیمت نفت خام (پیش از اخبار آتشبس دو هفتهای) رفته است. قیمت سوخت هواپیما از ۸۵ تا ۹۰ دلار در هر بشکه به ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه در هفتههای اخیر رسیده است که ضربه مالی سنگینی به شرکتها وارد کرده است.سوخت پس از نیروی کار، دومین قلم هزینهای بزرگ شرکتهای هواپیمایی است و به گفته اتحادیه بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا)، به طور معمول حدود ۲۷ درصد از هزینههای عملیاتی را تشکیل میدهد. برای نمونه، شرکت دلتا ایرلاینز پیشبینی میکند به دلیل جنگ ایران تا ماه ژوئن بیش از دو میلیارد دلار خسارت از ناحیه هزینههای بالای سوخت متحمل شود. این مسئله شرکت را ناچار به احتیاط کرده و به پیشبینیهای قبلی خود برای سود کل سال مالی پایبند مانده است.
اد بستین، مدیرعامل دلتا هم به بلومبرگ گفته: «ما این پیشبینی را به دلیل وضعیت عدم اطمینان بهروز نمیکنیم، بنابراین فکر میکنم در این مرحله ارائه هرگونه تخمینی عاقلانه نباشد.»ویلی والش، مدیرکل اتحادیه بینالمللی حملونقل هوایی (یاتا)، در اظهاراتی که دیروز (چهارشنبه) توسط رویترز منتشر شد، هشدار داد که حتی اگر ایران تنگه هرمز را بازگشایی کند، بهبود عرضه سوخت هواپیما ماهها طول میکشد، زیرا اختلالات ایجاد شده در پالایشگاههای خلیج فارس عمیق است.وی تأکید کرد که آشفتگی فعلی با آشفتگی ناشی از همهگیری کووید-۱۹ متفاوت است و توضیح داد: «در همهگیری کووید-۱۹، ظرفیت حمل به دلیل بسته شدن مرزها ۹۵ درصد کاهش یافت. ما فاصله زیادی با آن وضعیت داریم.»والش افزود که شرایط فعلی بیشتر به شوکهای دیگری مانند رکودهای اقتصادی ۲۰۰۸-۲۰۰۹ یا پیامدهای حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ شباهت دارد و گفت: «پس از حوادث ۱۱ سپتامبر، فرآیند بهبود حدود چهار ماه طول کشید. در سالهای ۲۰۰۸-۲۰۰۹، احتمالاً ۱۰ تا ۱۲ ماه زمان برد.»بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران در واکنش به تجاوزات آمریکا و اسرائیل، عرضه سوخت هواپیما را در سراسر جهان مختل کرده است. یاتا تخمین میزند حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از تقاضای اروپا برای سوخت هواپیما از منطقه خلیج فارس تأمین میشود و هشدار میدهد که این مسئله اروپا را به یکی از آسیبپذیرترین مناطق در برابر اختلالات ناشی از جنگ تبدیل کرده است.والش گفت اگرچه انتظار دارد قیمت نفت خام کاهش یابد، اما هزینههای سوخت هواپیما به دلیل تأثیر بر پالایشگاهها احتمالاً اندکی بالا باقی میماند
در مورد ظرفیت پالایش، والش گفت که بازگشایی مجدد تنگه، اگر تداوم یابد، نه تنها برای جریان نفت خام بلکه برای فرآوردههای تصفیه شده از جمله سوخت هواپیما مثبت خواهد بود.وی ادامه داد: «مدتی طول میکشد تا پالایشگاههای خارج از منطقه خود را تطبیق داده و تولید خود را افزایش دهند.» او به هند و نیجریه به عنوان کشورهایی اشاره کرد که توانایی افزایش تولید فرآوردههای تصفیه شده را در این فاصله دارند.والش افزود که «امیدوار است» چین و کره جنوبی به محض از سرگیری جریان نفت خام، صادرات فرآوردههای تصفیه شده را از سر بگیرند، بنابراین «به محض اینکه نفت خام جریان یابد، ظرفیت (پالایش) در دسترس است، اما مدتی طول میکشد و با توجه به حاشیه سود فعلی که بالاست، فکر میکنم این امر انگیزهای برای پالایشگاهها فراهم میکند تا تولید سوخت هواپیما را افزایش دهند.»والش گفت تأثیر بر توانایی شرکتهای هواپیمایی خلیج فارس که سال گذشته ۱۴.۶ درصد از ظرفیت بینالمللی را تشکیل میدادند، موقتی خواهد بود و افزود: «کاملاً انتظار دارم که مراکز خلیج فارس به سرعت بهبود یابند.»شرکتهای هواپیمایی در سراسر جهان پروازهای خود را کاهش دادهاند، سوخت اضافی را از فرودگاههای داخلی خود منتقل میکنند و ایستگاههای سوختگیری میانی اضافه میکنند که این امر فشار را بر صنعتی که قبلاً از دو برابر شدن قیمت سوخت هواپیما آسیب دیده بود، بیشتر میکند. یک تاجر مقیم فرانکفورت به رویترز گفت که کاهش شدید قیمت نفت منجر به کاهش قیمت سوخت هواپیما میشود که به نفع لوفتهانزا و سایر شرکتهای رقیب خواهد بود و افزود که احتمال از سرگیری پروازها در خاورمیانه نیز به بهبود روحیه کمک کرده است.
اخبار مربوط به امکان عبور ایمن از تنگه هرمز باعث افزایش سهام شرکتهای هواپیمایی در آسیا و اروپا شد. سهام شرکت کانتاس استرالیا بیش از ۹ درصد جهش کرد، سهام ایر نیوزلند بیش از ۴ درصد افزایش یافت، سهام کاتای پاسیفیک در هنگکنگ ۵ درصد رشد کرد، در حالی که سهام ایندیگو هند تا ۱۰ درصد جهش داشت. در اروپا، سهام ویز ایر و ایر فرانس-کیالام تا ساعت ۰۸:۳۰ به وقت گرینویچ حدود ۱۴ درصد افزایش یافت، در حالی که سهام لوفتهانزا، فن ایر و IAG مالک خطوط هوایی بریتیش ایرویز و رایان ایر بین ۸ تا ۱۰ درصد رشد کردند و از افزایش کلی شاخصهای اروپایی پیشی گرفتند.پیام غیرمستقیم این گزارش روشن است: جنگی که تیم ترامپ و بنیامین نتانیاهو با بستن تنگه هرمز و حمله به منطقه آغاز کردند، نه تنها نتوانست ایران را تسلیم کند، بلکه خسارتهای سنگینی به صنعت هوانوردی جهان و به ویژه پروازهای منطقه وارد ساخت. اکنون جهان با واقعیتی جدید روبهرو است: عبور از هرمز بدون هماهنگی با ایران ممکن نیست و هرگونه ماجراجویی نظامی، هزینههای جبرانناپذیری برای اقتصاد جهانی به همراه دارد.
