پس از آنکه مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان به نتیجهای نرسید و هیأتهای دو کشور به سرزمین خود بازگشتند، اکنون رئیسجمهور آمریکا در ادامه اظهارنظرهای متناقض و آشفتهاش، تهدید تازهای درباره محاصره دریایی تنگه هرمز مطرح کرده است؛ تهدیدی که پیامدهای اقتصادی گستردهای برای جهان خواهد داشت و دود آن، پیش از همه، به چشم مردم آمریکا خواهد رفت.
ساعاتی پیش دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در فضای مجازی با لحنی تهدیدآمیز نوشت: «نیروی دریایی ایالات متحده، فرایند محاصره هر کشتی که قصد ورود به تنگه هرمز یا خروج از آن را داشته باشد، آغاز خواهد کرد...»
این سخنان در حالی مطرح میشود که او تنها چند روز قبل تأکید کرده بود آمریکا نیازی به باز یا بسته بودن تنگه هرمز ندارد و این کشورهای اروپایی هستند که باید برای بازگشایی آن اقدام کنند؛ زیرا نفتشان از این مسیر عبور میکند. با این حال، او اکنون با اظهاراتی متناقض بار دیگر تلاش میکند با فشار بر ایران به بازگشایی تنگه هرمز برسد.
روشن است که بسته بودن تنگه هرمز به معنای افزایش لحظهای قیمت جهانی نفت و در نهایت گرانی بنزین در بسیاری از کشورها بهویژه آمریکاست؛ روندی که بهطور طبیعی آثار تورمی قابل توجهی بر اقتصاد آنها خواهد داشت. بنابراین بسته شدن تنگه هرمز، معادل افزایش فشار معیشتی و اقتصادی بر خودِ ایالات متحده است.
اظهارات تازه ترامپ درباره «محاصره هر کشتی که بخواهد وارد تنگه هرمز شود یا از آن خارج شود» در شرایطی مطرح شده که هنوز بازارهای جهانی نفت و طلا آغاز به کار نکردهاند.
جهش قیمت نفت و بنزین در راه است
بسیاری از تحلیلگران معتقدند در آغاز معاملات روز دوشنبه در آمریکا و اروپا، باید شاهد افزایش معنادار قیمت نفت خام باشیم. یکی از کارشناسان اقتصادی تأکید کرده است که بازار جهانی انرژی احتمالاً نخستین روز کاری هفته را با یک گپ قیمتی بزرگ آغاز میکند؛ افزایشی که میتواند نفت WTI را به سطوح بالاتری برساند و بهعنوان یک خبر بد برای اقتصاد آمریکا، بار دیگر موجب رشد قیمت سوخت در این کشور شود.
از سوی دیگر، برخی تحلیلگران میگویند از آنجا که تنگه هرمز در هفتههای اخیر عملاً به عنوان یک ابزار فشار در اختیار ایران بوده و بسته بوده است، آثار افزایش قیمت نفت و بنزین بهطور آشکار قابل مشاهده است. اکنون خودِ ترامپ که تا همین چند روز پیش بر ضرورت باز شدن تنگه هرمز اصرار داشت، با این تهدید جدید به شکل مستقیم بر بسته ماندن بیشتر این مسیر حیاتی پافشاری میکند؛ اقدامی که نخستین پیامدهای منفیاش از فردا، همزمان با باز شدن بازارهای جهانی انرژی و طلا، آشکار خواهد شد. پیشبینی میشود قیمت نفت افزایش و قیمت طلا کاهش یابد.
ایران همین حالا ۴۰ روز از دیگران جلوتر است
در عمل، تهدید ترامپ به محاصره دریایی، برابر است با تنگتر شدن گلوگاه تنگه هرمز؛ مسیری که او و معاونش طی هفتههای گذشته تلاش داشتند باز کنند، اما اکنون رئیسجمهور آمریکا با واکنشی احساسی و ناشی از ناکامی در مذاکرات، در مسیر محدودتر کردن عبور و مرور کشتیهای نفتی از این آبراه مهم گام برمیدارد. این در حالی است که به گفته عزیزی کارشناس روابط بین الملل؛ "نباید فراموش کرد که در ۴۰ روز گذشته، ایران توانسته است نفت خود را از طریق این تنگه حمل و صادر کند، در حالی که دیگر کشورهای نفتخیز منطقه چنین امکانی نداشتهاند. این یعنی ایران همین حالا ۴۰ روز از دیگران جلوتر است."
با این حال، نخستین نتایج چنین تهدیدی از سوی ترامپ از فردا در بازار جهانی خود را نشان خواهد داد. در برابر چشمان رئیسجمهور آمریکا، بهای نفت بار دیگر در مسیر صعود قرار خواهد گرفت و در ادامه این زنجیره افزایش قیمتها، باید منتظر رشد دوباره بهای سوخت و بنزین در آمریکا و فشردهتر شدن سبد هزینهای خانوارهای آمریکایی بود؛ دقیقاً همان نقطهای که ترامپ سخت نگران آن است و تلاش داشت با باز شدن تنگه هرمز از آن جلوگیری کند. اما اکنون خود او همان مسیری را میپیماید که میتواند برای اقتصاد آمریکا کابوسوار باشد.
تنگه بابالمندب هنوز بسته نشده است
در این میان، نباید فراموش کرد که تنگه بابالمندب همچنان باز است؛ موضوعی که حمیدرضا عزیزی، کارشناس روابط بینالملل، نیز در فضای مجازی به آن اشاره کرده و نوشته است: «کاملاً محتمل است که اگر ایران اجازه فروش نفت خود را نداشته باشد، تلاش کند فروش نفت دیگر بازیگران منطقه، مانند عربستان سعودی و امارات را با عبور از مسیرهای جایگزین تنگه هرمز ناممکن سازد. و یادآوری اینکه: تنگه بابالمندب هنوز بسته نشده است.»
جهان وارد یک رکود بزرگ اقتصادی می شود
سیامک قاسمی، کارشناس اقتصادی، نیز نسبت به پیامدهای منفی این تهدید هشدار داده است: «با تهدید ترامپ برای محاصره دریایی تنگه هرمز، امشب احتمالاً قیمت جهانی نفت با یک گپ بزرگ و با افزایش زیاد باز خواهد شد. نفت WTI تاکنون دو بار در طول جنگ به قیمت ۱۱۵ دلار رسیده و بازگشته است و اگر این سطح قیمتی شکسته شود، امکان افزایش تا ۱۴۰ دلار وجود دارد؛ سطحی که میتواند جهان را وارد یک رکود بزرگ اقتصادی کند.»
