براساس گزارش theautopian، در پی تشدید درگیریها میان ایالات متحده و ایران در منطقه خلیج فارس، یکی از پیامدهای کمتر دیده شده اما مهم، اختلال در تامین مواد اولیه صنعت روانکارها بوده است. وابستگی قابلتوجه تولیدکنندگان آمریکایی به این منطقه، حالا به چالشی جدی تبدیل شده و حتی استانداردهای تولید روغن موتور را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
اختلال در تامین؛ ضربه به قلب صنعت
بخش بزرگی از روغن پایه مورد استفاده در تولید روانکارها، از منطقه خلیج فارس تامین میشود. با محدود شدن دسترسی به این منابع، تولیدکنندگان آمریکایی با کمبود جدی مواجه شدهاند.
گزارشها نشان میدهد که حدود ۴۴ درصد از نیاز آمریکا به روغن پایه گروه ۳ از این منطقه تامین میشود؛ نوعی روغن باکیفیت که در بسیاری از روغنهای مدرن خودرو استفاده میشود. این اختلال نه تنها عرضه را کاهش داده، بلکه باعث افزایش قیمتها و حتی اعلام شرایط «فورس ماژور» از سوی برخی تامینکنندگان شده است.
روغن پایه چیست و چرا گروه ۳ اهمیت دارد؟
روغنهای پایه به پنج گروه اصلی تقسیم میشوند. گروههای ۱ تا ۳ از نفت خام مشتق میشوند و هرچه عدد بالاتر میرود، فرآیند پالایش پیشرفتهتر و کیفیت بهتر میشود.
روغن گروه ۳ که از طریق فرآیندهای پیچیدهای مانند هیدروکراکینگ تولید میشود، به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت و پایداری مناسب، انتخاب اصلی برای بسیاری از روغنهای نیمهسنتتیک و مدرن است. به همین دلیل، کمبود این نوع روغن میتواند مستقیما کیفیت محصولات نهایی را تحت تاثیر قرار دهد.
مجوز اضطراری؛ راهکار موقت صنعت
در واکنش به این بحران، مؤسسه نفت آمریکا یا API برنامهای اضطراری به نام EPL را فعال کرده است. این برنامه به تولیدکنندگان اجازه میدهد تا به طور موقت از روغنهای پایه با کیفیت پایینتر (مانند گروه ۲) استفاده کنند، بدون اینکه مجوز رسمی خود را از دست بدهند.
البته این جایگزینی بدون قید و شرط نیست؛ تولیدکنندگان باید ثابت کنند که محصول نهایی همچنان استانداردهای عملکردی لازم را حفظ میکند. این مجوزها معمولا برای ۹۰ روز صادر میشوند و در صورت نیاز قابل تمدید هستند.
چالش بزرگ: سختگیری جنرال موتورز
در حالی که API انعطاف بیشتری نشان داده، جنرال موتورز مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است. این شرکت سیستم اختصاصی خود به نام Dexos را برای تایید روغنها دارد و همچنان بر بررسی کامل فرمولهای جدید تاکید میکند.
به بیان ساده، اگر تولیدکنندهای بخواهد روغن خود را با استاندارد Dexos عرضه کند، حتی در شرایط بحران هم باید فرآیند زمانبر و پرهزینه تاییدیه را طی کند. این موضوع باعث شده تا برخی تامینکنندگان در شرایط دشواری قرار بگیرند.
دوراهی تولیدکنندگان؛ ریسک یا توقف تولید
تولیدکنندگان اکنون با یک انتخاب سخت روبهرو هستند:
یا باید فرمول جدیدی تولید کنند و امیدوار باشند که تاییدیه جنرال موتورز را بهموقع دریافت کنند، یا بدون این تاییدیه وارد بازار شوند و خطر از دست دادن مجوز را بپذیرند. این در حالی است که معمولا ذخایر موجود تنها برای حدود یک ماه کافی است و توسعه فرمول جدید نیز زمان و هزینه زیادی میطلبد.
فشار مضاعف از بازار جهانی
مشکل فقط به خلیج فارس محدود نمیشود. کشورهایی مانند کره جنوبی که سهم بزرگی از واردات روغن پایه آمریکا را تامین میکنند، خود وابسته به نفت این منطقه هستند. از سوی دیگر، ظرفیت تولید داخلی نیز پاسخگوی این کمبود نیست و پروژههای توسعهای شرکتهایی مانند شورون و اکسونموبیل تا سال ۲۰۲۷ به بهرهبرداری نخواهند رسید.
بحرانی که میتواند طولانی شود
آنچه امروز بهعنوان یک اختلال موقت در زنجیره تامین آغاز شده، میتواند به بحرانی طولانیمدت تبدیل شود. در این میان، تصمیمات نهادهای تنظیمگر و خودروسازان نقش تعیینکنندهای در مدیریت بازار خواهند داشت.
اگرچه اقدامات اضطراری مانند مجوزهای API تا حدی از فشار بازار میکاهد، اما اختلاف رویکرد میان بازیگران اصلی بهویژه سختگیری جنرال موتورز، نشان میدهد که مسیر پیشرو برای صنعت روانکار، همچنان پرچالش و پیچیده خواهد بود.
