صدای پای قحطی در جهان به گوش می‌رسد

 بازارهای جهانی غذا در میانه بحرانی خزنده گرفتار آمده‌اند؛ بحرانی که موتور محرک آن نه صرفاً توقف کشتی‌های حامل گندم، بلکه نابودی چرخۀ تولید پیش از آغاز کشت است. به گفتۀ تحلیلگران اقتصادی، باریکۀ هرمز تنها گذرگاه نفت نیست، بلکه شاهرگ حیاتی ۳۰ درصد از تجارت جهانی کودهای شیمیایی و حجم عظیمی از گوگرد مورد نیاز برای فرآوری فسفات است . اکنون با توقف خروج کارگوهای کود از این آبراه، یک شوک عرضۀ ناگهانی، کشاورزی جهان را فلج کرده است.در حالی که قیمت اوره در بازارهای جهانی جهشی 90 درصدی را نسبت به پیش از آغاز درگیری‌ها ثبت کرده، فاجعه تنها در ارقام تجاری خلاصه نمی‌شود . کاهش شدید دسترسی کشاورزان به نهاده‌های کلیدی، آنها را وادار به کاهش مصرف کود کرده است. کارشناسان فنی هشدار می‌دهند که کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف کود نیتروژن می‌تواند محصول ذرت را تا ۲۵ درصد کاهش دهد . این یعنی «ترس از گرسنگی آینده» اکنون به «گرسنگی دادن به گیاهان» تبدیل شده است.

این گسست در زنجیرۀ تأمین، صادرکنندگان بزرگ را نیز به وحشت انداخته است. ترس از ناتوانی در تولید، کشورهای کلیدی را به فاز «انبار کردن ذخایر» فرو برده است. چین، به عنوان قدرتی با ذخایر عظیم، صادرات کود فسفات را ممنوع کرده و آن را تنها به مصارف داخلی اختصاص داده است . در جنوب آسیا، هند و پاکستان نه تنها با کمبود کود، بلکه با بحران انرژی برای راه‌اندازی کارخانه‌های داخلی تولید اوره مواجه‌اند .چشم‌انداز آینده اما تیره‌تر است. سازمان جهانی کشاورزان (WFO) هشدار داده که اگر تجارت کود تا پایان سال تثبیت نشود، تولید جهانی غذا در سال آینده بین ۱۲ تا ۱۵ درصد سقوط می‌کند . زنگ خطر هنگامی بلندتر می‌شود که می‌بینیم کشاورزان در تایلند و فیلیپین به دلیل ناامنی در تأمین هزینه‌های حمل و نقل ناشی از گرانی دیزل، از کشت مجدد خودداری می‌کنند . این یعنی گسست زنجیره سرد و لجستیک، پیش از قحطیِ مواد غذایی، باعث دفن محصولات فعلی شده است.تبدیل شدن کشتی‌های حامل کالاهای اساسی به «انبارهای شناور» در آب‌های خلیج فارس و مسدود شدن مسیرهای لجستیکی جایگزین، نشان از یک فروپاشی نظام‌مند دارد . در این میان، قدرت‌های بزرگ به جای مهار بحران، با احتکار منابع، رقابتی نابرابر را شکل داده‌اند که نتیجۀ آن نه فقط یک جهش مقطعی قیمت، که قحطیِ ساختاری در جهان در حال توسعه خواهد بود. جهان در آستانۀ فصلی از ناامنی غذایی ایستاده که در آن، بسته شدن یک تنگه، سفره‌های میلیونی را برای همیشه کوچک خواهد کرد.