از آغاز شکلگیری هستههای نخستین مقاومت مسلحانه فلسطین با الهام از مکتب شهید عزالدین القسام، رژیمصهیونیستی همواره ترور فرماندهان مقاومت را بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی خود برای مهار این جنبش دنبال کرده است. از شیخ احمد یاسین و عبدالعزیز الرنتیسی تا عماد عقل، محمد الضیف و یحیی السنوار، دهها چهره برجسته هدف این سیاست قرار گرفتند، اما نتیجه همواره معکوس بود؛ هر ترور، به جای تضعیف مقاومت، به تقویت آن و تولد نسل جدیدی از فرماندهان انجامید.در همین چارچوب، شهادت محمدعلی عوده «ابوعمرو»، فرمانده برجسته گردانهای عزالدین القسام اگرچه ضایعهای برای حماس تلقی میشود، اما تغییری در معادله نبرد ایجاد نخواهد کرد. او از معماران اصلی ساختار نظامی و اطلاعاتی القسام بود و نقش محوری در توسعه تاکتیکهای رزمی، جنگ موشکی و طراحی عملیاتهای پیچیده داشت؛ بهگونهای که نامش در کنار طراحان اصلی نبرد «طوفان الاقصی» ثبت شده است.از جبالیا تا صف مقدم مقاومتمحمدعلی عوده در سال ۱۹۷۴ در اردوگاه جبالیا به دنیا آمد؛ یکی از کانونهای اصلی مبارزه در نوار غزه. او از نخستین سالهای انتفاضه اول وارد جریان مقاومت شد و فعالیت خود را در ساختارهای امنیتی آغاز کرد. در ادامه، با پیوستن به حماس و سپس گردانهای عزالدین القسام در انتفاضه دوم، بهتدریج به یکی از چهرههای کلیدی این شاخه نظامی تبدیل شد.او بهواسطه تواناییهای امنیتی، دقت تحلیلی و حضور میدانی مستمر، جایگاه ویژهای در میان فرماندهان القسام پیدا کرد. با اینحال، برخلاف بسیاری از چهرههای شناختهشده، همواره از حضور رسانهای پرهیز داشت و ترجیح میداد در «سایه» بماند.
مغز اطلاعاتی مقاومتپس از افشای شبکههای جاسوسی رژیم صهیونیستی در غزه، نقش او در بازسازی ساختار اطلاعاتی مقاومت پررنگتر شد. در سال ۲۰۱۸، نام او پس از شناسایی یک نیروی ویژه اسرائیلی و کشف تجهیزات حساس اطلاعاتی در داخل غزه بیش از پیش مطرح شد؛ رویدادی که بهعنوان یک دستاورد مهم امنیتی برای مقاومت شناخته شد.نقش اصلی محمدعلی عوده در ساختار القسام، حوزه اطلاعات نظامی بود. او مسئول مدیریت پروندههای حساس مربوط به ارتش رژیم صهیونیستی، از جمعآوری دادههای میدانی تا تحلیل تحرکات و شناسایی نقاط ضعف دشمن بود. گزارشهای تهیهشده توسط او مستقیماً در اختیار فرماندهی نظامی مقاومت قرار میگرفت.نقشآفرینی در نبردهای بزرگعوده در جنگهای مختلف علیه غزه، بهویژه جنگ ۲۰۱۴، نقشی فعال و تعیینکننده داشت. او در عملیاتهای نفوذی پشت خطوط دشمن و درگیریهای مستقیم با نیروهای اشغالگر حضور داشت و در عملیاتهایی مانند «پایگاه ۱۶» در نزدیکی سدروت مشارکت کرد.در همین نبردها، او در طراحی تاکتیکهایی نقش داشت که بعدها تحت عنوان «دفاع متحرک» شناخته شد؛ رویکردی که هدف آن افزایش توان مقاومت در نبردهای نامتقارن و مقابله با برتری نظامی ارتش اسرائیل بود.
طراح «تراکم موشکی»پس از جنگ ۲۰۱۴، عوده به فرماندهی تیپ شمال غزه منصوب شد. در این دوره، یکی از مهمترین نوآوریهای نظامی مقاومت، یعنی تاکتیک «تراکم موشکی» یا شلیک رگباری، توسعه یافت؛ روشی که با هدف عبور از سامانه دفاعی گنبد آهنین طراحی شد.این تاکتیک بهطور ویژه در حمله موشکی گسترده به عسقلان در سال ۲۰۱۹ با بیش از ۷۰ موشک نمود یافت و بعدها در نبرد «شمشیر قدس» در سال ۲۰۲۱ نیز بهطور گسترده مورد استفاده قرار گرفت، جایی که تلآویو با حجم بیسابقهای از موشکها هدف قرار گرفت.مسئولیتهای گسترده در ساختار نظامیمحمدعلی عوده در طول فعالیت خود، مسئولیتهای متعددی برعهده داشت. او مسئول ستاد «خدمات پشتیبانی رزمی» بود که بخشهای ارتباطات و رسانه را شامل میشد، و همچنین در حوزه تسلیحات نیز نقش مستقیم داشت.بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹، او علاوهبر فعالیت اطلاعاتی، فرماندهی گردان مرکزی جبالیا و لشکر شمال غزه را نیز برعهده گرفت و در توسعه و تولید تسلیحات مقاومت نقش مهمی ایفا کرد.مهمترین جایگاه او اما فرماندهی ستاد اطلاعات القسام بود؛ نهادی که نقش حیاتی در طراحی عملیاتهای نظامی مقاومت ایفا میکند و دادههای راهبردی را برای تصمیمگیریهای کلان فراهم میسازد.
از طوفان الاقصی تا فرماندهی کلبراساس گزارشهای متعدد، محمدعلی عوده یکی از طراحان اصلی و چهرههای کلیدی در آمادهسازی اطلاعاتی عملیات «طوفان الاقصی» بود. او از نسل نخست فرماندهان نظامی حماس محسوب میشد و سالها در فهرست اهداف ترور رژیمصهیونیستی قرار داشت.او حتی پس از آغاز این عملیات نیز مسئولیت اطلاعاتی خود را حفظ کرد و نقش مهمی در ادامه برنامهریزیهای میدانی ایفا نمود. وی از دوستان بسیار نزدیک «محمد الضیف» به شمار میآمد.پس از شهادت عزالدین الحداد، فرماندهی القسام به او واگذار شد و او در یکی از حساسترین مراحل نبرد، مسئولیت هدایت مقاومت در شمال غزه را برعهده گرفت.فرماندهای در سایه که به مسیر مقاومت ایمان داشتعوده از جمله فرماندهانی بود که ترجیح میداد در سکوت عمل کند. او بهعنوان «مردی در سایه» شناخته میشد؛ فردی که بدون حضور رسانهای، بخش مهمی از تصمیمات اطلاعاتی و نظامی مقاومت را هدایت میکرد. کشف شبکههای جاسوسی و رصد تحرکات دشمن، بخش مهمی از کارنامه او را تشکیل میدهد.از محمدعلی عوده جملهای ماندگار باقی مانده است: «قدس با حرف و سخن آزاد نمیشود، بلکه مردانگی، خویشتنداری و خون میطلبد.»او عملیات طوفان الاقصی را نماد نبرد برای آزادی و شکستن محاصره میدانست و تا آخرین لحظه در همین مسیر باقی ماند.شهادت او، مانند دیگر فرماندهان مقاومت، اگرچه فقدانی مهم است، اما ساختار مقاومت را دچار خلأ راهبردی نخواهد کرد. این ساختار بر پایه انتقال تجربه، تربیت نسلهای جدید و استمرار فرماندهی شکل گرفته است؛ و به همین دلیل، سیاست ترور نهتنها بازدارنده نبوده، بلکه به بازتولید قدرت مقاومت انجامیده است.
