«جارد کوشنر» داماد و مشاور دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در عرض چند روز با دو طرف حماس و رژیم صهیونیستی دیدار متفاوتی داشت. هیئت حماس به او گفت که آنچه بر عهدهاش بوده را انجام داده و منتظر اقدام متقابل است؛ اما نتانیاهو میگوید توافقی که قبلاً با آن موافقت کرده، دیگر برای شرایط امروز مناسب نیست. حال، پرسشی که این دو دیدار را به هم پیوند میدهد این است: آیا واشنگتن واقعاً اجرای توافق را تضمین میکند، یا تنها تا پایان انتخابات رژیم صهیونیستی در حال وقتکشی است؟
«وسام عفیفه»، نویسنده و تحلیلگر مسائل سیاسی در خبرگزاری شهاب، این دیدار را در یک جمله خلاصه میکند: «حماس به کوشنر گفت: ما موافقت کردیم. حالا نوبت شماست که با نتانیاهو برخورد کنید.»
به گفته او، هیئت حماس با عزم راسخ مبنی بر عدم گشایش بحث جدید درباره طرح ۱۵ مادهای «نیکلای ملادینوف» هماهنگکننده شورای صلح وارد جلسه شد. این طرح مدتها مورد بحث بوده و حماس با آن موافقت کرده است؛ بنابراین «زمان مذاکره درباره این طرح به پایان رسیده» و آنچه اکنون لازم است، الزام رژیم صهیونیستی به اجراست، نه عقبگرد. هیئت حماس به کوشنر یادآوری کرد که وعده قبلی آمریکا این بوده است: اگر حماس موافقت کند، واشنگتن موافقت اسرائیل را تضمین خواهد کرد. به گفته عفیفه هیئت حماس همواره روی «گامهای متقابل» تأکید داشت، یعنی هیچ گام یکجانبهای در کار نخواهد بود و هر گام فلسطینی باید با گامی صهیونیستی در همان زمان پاسخ داده شود.
عفیفه معتقد است اهمیت این دیدار در این نیست که یک کانال ارتباطی مستقیم است، بلکه در این است که دولت ترامپ را در برابر آزمونی آشکار قرار داده است. او این پرسش را مطرح میکند: «آیا اطمینانبخشیهای کوشنر به فشار واقعی آمریکا بر نتانیاهو تبدیل خواهد شد، یا نقشه راه به دایره وقتکشی باز خواهد گشت؟»
در همین حال، «فراس یاغی»، کارشناس مسائل رژیم صهیونیستی، معتقد است که سفر کوشنر برای جلوگیری از درگیری صورت گرفته است. انتخابات رژیم صهیونیستی ممکن است طرح ترامپ را حداقل برای سه ماه متوقف کند. نتانیاهو بر این باور است که اختلاف با واشنگتن در برابر افکار عمومی جناح راست به نفع اوست، چرا که او را تنها کسی نشان میدهد که توانایی «نه» گفتن به آمریکا را دارد.
به گفته یاغی، دلیل این مخالفت در خود متن طرح نهفته است: بند ۱۹ درباره روند تشکیل دولت فلسطینی پس از بازسازی و اصلاح تشکیلات خودگردان است و بند ۲۰ درباره گفتگوی سیاسی سهجانبه است آن وقت بند هشتم از نقشه راه اعلامشده در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ میآید تا روند تشکیل دولت فلسطینی را به خلع سلاح و عقبنشینی رژیم صهیونیستی گره بزند. بنابراین، در اینجا دو دیدگاه مختلف به هم میرسند: این نقشه راه، گامهای همزمان را تحمیل میکند؛ همان چیزی که حماس دقیقاً خواستار آن است و نتانیاهو دقیقاً با آن مخالف است.
یاغی موافقت اولیه نتانیاهو با این نقشه راه را اینگونه تفسیر میکند که او روی دو چیز شرطبندی کرده بود: اینکه حماس مخالفت کند و مسئولیت تعطیلی روند را بر عهده بگیرد، و اینکه جنگ علیه ایران چهره منطقه را تغییر دهد تا طرح بیاثر شود و صحبت از کوچ اجباری دوباره مطرح گردد که هر دو شکست خوردند.
او هشدار میدهد که هدف این سفر کوشنر ممکن است جلوگیری از تشدید تنشی باشد که نتانیاهو پیش از انتخابات تدارک دیده است؛ تنشی که ممکن است از طریق حمله به لبنان یا ضربهای انفرادی به ایران بالا بگیرد، تا انتخابات را به بهانه شرایط اضطراری امنیتی به تعویق بیندازد. با وجود اینکه او هرگونه برخورد با واشنگتن در حال حاضر را «اشتباهی راهبردی و جبرانناپذیر» میداند، اما معتقد است این سفر کوشنر بدون دستاورد خواهد بود زیرا سیاست آمریکا همواره بر این بوده است که بر طرف ضعیفتر و اینجا حماس فشار بیاورد نه رژیم صهیونیستی.
گفتنی است، جنبش حماس پیشتر ضمن اعلام اینکه با مرحله دوم طرح رئیسجمهور آمریکا، برای نوار غزه موافقت کرده است، تاکید کرد که رژیم اشغالگر باید به تمامی تعهدات خود در چارچوب توافق آتشبس عمل کند. این در حالی است که نتانیاهو در جریان دیدار روز یکشنبه با کوشنر گفت پیشرفت در طرح ۱۵ مادهای به دلیل انتخابات پیش روی اسرائیل در پایان اکتبر مشکلساز است. او که کانون رایدهندگان راستگرا را به خود جلب کرده و در نظرسنجیهای مکرر عقب مانده است، تمایلی به دادن امتیاز در مورد غزه پیش از انتخابات ندارد.
