برای نزدیک به دو دهه، هستههای مسلح تجزیهطلب در شمال عراق، به مثابه یک کارت بازی برای جریانهای خارجی علیه مرزهای غربی ایران، حفظ شده بودند. بستر ایجادشده از منازعات منطقهای، فرصتی بینظیر در اختیار نیروهای مسلح ایران قرار داد تا این بار با اتکا به قدرت میدانی، پرونده این تهدید مزمن را برطرف کنند و همزمان، پایگاههای نظامی آمریکا در همسایگی را نیز به چالش بکشند.
پایان کارزار گروههای معارض؛ از پروژه خارجی تا انهدام میدانی
با آغاز درگیریهای فراگیر، تهران به مقامات اقلیم کردستان هشدار داد که هرگونه تحرک تجزیهطلبانه علیه مرزهای ایران، با پاسخ گسترده مواجه خواهد شد. این تهدید که با موجی از حملات موشکی و پهپادی دقیق به مقرهای گروههایی نظیر کومله همراه شد، به سرعت به یک کارزار نظامی مستمر تبدیل گردید. بهگونهای که طی ماههای اخیر، حملات متعددی به پایگاهها این گروهها در استانهای سلیمانیه و اربیل صورت گرفت.
فشار همهجانبه نظامی به حدی رسید که این تشکلهای مسلح که پیشتر به عنوان اهرم فشار برای آمریکا علیه تهران عمل میکردند، عملاً متلاشی شده و ناگزیر به عقبنشینی از مواضع راهبردی خود شدند. صراحت دونالد ترامپ در اعتراف به ارسال سلاح به داخل ایران از طریق همین گروهها در رویدادهای دیماه و حمایت آشکار وی از ورود کردهای تجزیهطلب به معادلات جنگ، ماهیت فرامرزی و طراحیشده این تهدیدات را بیش از پیش آشکار ساخت. انهدام مؤثر این ساختارها، در واقعیتِ میدان، یکی از کلیدیترین ابزارهای نفوذ و فشار واشنگتن را از کار انداخت.
خروج آمریکا از عراق؛ شکست دفاع پاتریوت در برابر حملات ایران
همزمان با پاکسازی مرزهای غربی از وجود معارضان، محور دوم استراتژی ایران، معطوف به هدفگذاری مستقیم پایگاههای آمریکایی در خاک عراق بود. اوج این فشار میدانی، در عملیاتی ویژه از سوی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در روزهای ابتدایی جنگ رقم خورد. خلبانان ایرانی با نفوذ به لایههای دفاعی پاتریوت و سامانههای ضدموشکیِ پیشرفته (C-RAM)، موفق شدند پایگاه نیروهای ویژهی دلتافورس آمریکا را در شمال عراق بمباران کنند. ادامهی این حملات مکرر، امنیت پایگاههای باقیمانده را برای نظامیان آمریکایی به یک معادله طاقتفرسا تبدیل کرد و نهایتاً واشنگتن را به اتخاذ یک تصمیم سرنوشتساز واداشت: خروج کامل از عراق. وزیر جنگ ایالات متحده بهطور رسمی اعلام کرد که خروج تمامی نیروهای نظامی آمریکا تا تاریخ ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ نهایی خواهد شد. نخستوزیر عراق نیز پس از دیدار با ترامپ در کاخ سفید، این موضوع را تصریح و تأیید کرد که حضور نظامی آمریکا تا پایان سپتامبر بهطور کامل خاتمه مییابد. گزارشهای میدانی نیز حاکی از انتقال سامانههای پاتریوت از پایگاه اربیل است که نشان میدهد واشنگتن بیش از یک وعدهی سیاسی، در حال اجرای عملی جمعآوری تجهیزات است.
جمعبندی
حذف هستههای تجزیهطلب و وادارکردن نظامیان آمریکایی به عقبنشینی از عراق، در واقع دو روی یک معادلهی نظامی واحد هستند که در سایه درگیریهای اخیر به سرانجام رسید.ایران از یک سو، با خنثیسازی تهدیدات مرزی، ضریب امنیتی خود را در این منطقه تثبیت کرد و از سوی دیگر، با تحمیل عقبنشینی به آمریکا، یکی از مهمترین پایگاههای نفوذ و عملیاتیِ این کشور در همسایگی خود را برچید. این پیروزی راهبردی، که ثمره فشارهای هوشمندانه و مستمر نیروهای مسلح بود، به روشنی نشان میدهد که کارزار نظامی هدفمند میتواند قواعد امنیتی منطقه را به نفع تهران دگرگون سازد. در واقع، ایران نه تنها در برابر هجوم مستقیم ایستادگی کرد، بلکه از دل بحران جنگ، سرمایهای عظیم برای رفع گرههای کور امنیتیِ دیرینه خود استخراج نمود.
