تنها ۵۰ روز مانده به برگزاری انتخابات کنست (پارلمان رژیم صهیونیستی)، رقابت سیاسی در سرزمینهای اشغالی وارد مرحلهای شده که در آن، آرایش ائتلافها، رقابت میان احزاب کوچک و تلاش برای بازتعریف دستورکار انتخاباتی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
در مرکز این معادله، بنیامین نتانیاهو قرار دارد؛ نخستوزیری که همزمان با تلاش برای احیای موقعیت حزب «لیکود» میکوشد آرای پراکنده اردوگاه راست را مهار کرده و مهمترین نقطه آسیبپذیر خود، یعنی مسئولیت سیاسی و امنیتی شکست هفتم اکتبر (عملیات طوفان الاقصی) را از محور رقابت انتخاباتی خارج کند.
آخرین تحولات و نظرسنجیهای انتخاباتی نشان میدهد روند آرای مستقیم حزب لیکود همچنان پایین است؛ با این حال، نتانیاهو تلاش کرده از طریق ائتلافسازی با احزاب کوچکتر، مانع تبدیل کاهش آرای لیکود به شکست اردوگاه خود شود.
در همین حال، تحولات در اردوگاههای رقیب نیز نشان میدهد که آرایش سیاسی پیش از انتخابات هر روز در حال تغییر است و هر ائتلاف جدید میتواند بر موازنه میان بلوکها اثر بگذارد.
روزنامه هاآرتص گزارش داد «حیلی تروپر» و «یوعز هندل»، رهبران حزب «خانه صهیونیستی ـ نیروهای ذخیره» از ادامه حضور در یک فهرست مشترک منصرف شدهاند؛ تصمیمی که عملاً این جریان را در آستانه انتخابات به دو مسیر متفاوت تقسیم کرده است.
پس از این جدایی، تروپر با گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار» به توافق رسید تا در فهرست انتخاباتی این حزب قرار گیرد و بر اساس گزارشها جایگاه ششم فهرست را به دست آورد.
در مقابل، هندل مسیر جداگانهای را در پیش گرفت و با یارون زلیکا، رئیس حزب «اقتصاد جدید»، برای تشکیل یک فهرست مشترک به توافق رسید. این فهرست اعلام کرده که تنها در یک «دولت صهیونیستی» حضور خواهد یافت و پیش از تشکیل کابینه نیز خواستار تصویب قانون خدمت سربازی اجباری برای همه خواهد شد.
اهمیت این تحولات برای نتانیاهو در آن است که هر دو اقدام، صرفاً جابهجایی درون اردوگاه رقیب نیستند، بلکه مستقیم بر معادله تشکیل کابینه آینده اثر میگذارند.
پیوستن تروپر به فهرست آیزنکوت میتواند به تقویت این حزب و جلوگیری از هدررفت آرای جریان میانه و راستِ مخالف نتانیاهو کمک کند؛ در مقابل، ائتلاف هندل و زلیکا میتواند یک بازیگر جدید در میان احزاب نزدیک به اردوگاه راست ایجاد کند که در صورت عبور از حد نصاب، بخشی از آرای جناح راست را به خود اختصاص خواهد داد.
این اتفاق تشکیل کابینه را برای هر دو اردوگاه دشوار میکند. به همین دلیل، نتانیاهو علاوه بر تلاش برای تقویت مستقیم لیکود، ناچار است تحولات احزاب کوچک و جابهجایی نیروها میان فهرستهای انتخاباتی را نیز به دقت دنبال کند.
در همین چارچوب، شبکه ۱۱ تلویزیون رژیم صهیونیستی (کان) در نظرسنجی جدید خود اعلام کرد حزب «اتحاد» به ریاست هندل و زلیکا توانسته با کسب چهار کرسی از حد نصاب عبور کند؛ تحولی که عملاً یک بلوک جدید در معادلات انتخاباتی ایجاد و مسیر تشکیل ائتلاف پس از انتخابات را پیچیدهتر کرده است.
بر اساس این نظرسنجی، با عبور حزب اتحاد از حد نصاب، بلوک نتانیاهو به ۵۲ کرسی رسیده است؛ یک کرسی بیشتر از بلوک آیزنکوت که از ۵۵ کرسی در نظرسنجی قبلی به ۵۱ کرسی کاهش یافته است.
در محاسبه ائتلافی نیز، با در نظر گرفتن پیوستن هندل و زلیکا به اردوگاه نتانیاهو، ظرفیت این بلوک به ۵۶ کرسی میرسد و همچنان پنج کرسی با اکثریت ۶۱ کرسی مورد نیاز برای تشکیل کابینه فاصله دارد. در مقابل، اردوگاه آیزنکوت نیز با احتساب هندل و زلیکا به ۵۵ کرسی میرسد و برای عبور از مرز ۶۱ کرسی، به پیوستن حزب «رعم» به رهبری منصور عباس نیاز خواهد داشت.
نکته مهمتر آن است که لیکود بهرغم حفظ اندازه کلی بلوک نتانیاهو، خود در مسیر نزولی قرار دارد. این حزب در نظرسنجی جدید یک کرسی دیگر از دست داده و اکنون ۲۰ کرسی در اختیار دارد.
به این ترتیب، قدرت نتانیاهو بیش از آنکه ناشی از رشد پایگاه اجتماعی لیکود باشد، به توان او در مهار آرای جناح راست و جلوگیری از هدررفت آرای احزاب کوچک وابسته است.
در همین نظرسنجی، حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت و حزب «بیخد» به رهبری نفتالی بنت نیز هرکدام یک کرسی از دست داده و به ترتیب به ۲۳ و ۱۳ کرسی رسیدهاند.
«دموکراتها» به رهبری یائیر گولان، «عوتصما یهودیت» به رهبری ایتامار بنگویر، «اتحاد یهودیت توراتی» و فهرست مشترک عربی نیز نسبت به هفته گذشته هرکدام یک کرسی کاهش داشتهاند.
در سوی مقابل، حزب «رعم» از پنج به شش کرسی افزایش یافته و حزب ائتلاف «صهیونیسم دینی» در فهرست مشترک با موشه فیگلین و حزب «زهوت» به شش کرسی رسیده است.
آیا این وضعیت به معنای شکست نتانیاهو است؟
در سنجش «شایستگی برای نخستوزیری»، ۳۸ درصد پاسخدهندگان آیزنکوت را برای نخستوزیری ترجیح دادهاند، در مقابل ۳۵ درصد برای نتانیاهو.
از سوی دیگر، پاشنه آشیل نتانیاهو در انتخابات همچنان شکست امنیتی اسرائیل در «هفتم اکتبر» است. در پاسخ به این پرسش که با توجه به گزارش شبکه کان درباره گفتوگوی نتانیاهو با رئیس ستاد ارتش تنها سه ساعت پس از حمله حماس، عملکرد نخستوزیر در صبح هفتم اکتبر چگونه ارزیابی میشود، ۶۲ درصد پاسخدهندگان او را مقصر دانسته و تنها ۲۶ درصد عملکرد وی را خوب ارزیابی کردهاند.
در چنین شرایطی، راهبرد انتخاباتی نتانیاهو را علاوه بر کنترل احزاب میانه، مهار احزاب کوچکی است که مستقیم از پایگاه رأی لیکود تغذیه میکنند.
ظهور حزب تازهتأسیس «عمخا اسرائیل» به رهبری وینتر در همین چارچوب اهمیت دارد. این حزب در نظرسنجی اخیر چهار کرسی کسب و از حد نصاب عبور کرده است. تثبیت چنین جریانی میتواند بخشی از آرای راستگرایان ناراضی از لیکود را جذب کرده و سهم حزب نتانیاهو را در سبد رأی راست کاهش دهد.
از همین رو، نتانیاهو تلاش میکند با فشار سیاسی بر این احزاب یا دعوت از رأیدهندگان راستگرا برای رأی ندادن به احزاب کوچک، مانع گسترش آنها شود.
اما مهمترین راهبرد نتانیاهو، امنیتیسازی فضای انتخاباتی است. نتانیاهو تلاش میکند دستورکار انتخابات را از ارزیابی عملکرد کابینه به رقابت بر سر «امنیت» منتقل کند.
او روز یکشنبه در گفتوگو با رسانه صهیونیستی آی۲۴نیوز گفت سؤال اصلی انتخابات آتی کنست این است که چه کسی عملیات در ایران، غزه و لبنان را به پایان خواهد رساند. نتانیاهو همچنین مدعی شد رقبای سیاسی او توان تعامل با آمریکا را ندارند، از آمریکا میترسند و قدرت «نه گفتن» به واشنگتن را ندارند.
بنابراین، در فاصله ۵۰ روز تا انتخابات، نمیتوان نتانیاهو را بازنده قطعی یا پیروز محتمل دانست. مزیت اصلی او داشتن تجربه گسترده در مهندسی آرای انتخاباتی است؛ سرنوشت انتخابات بیش از هر چیز به این بستگی خواهد داشت که آیا نتانیاهو میتواند فاصله پنجکرسی بلوک خود تا اکثریت ۶۱ کرسی را پر کند یا خیر؛ مسئلهای که پاسخ آن در نهایت نه در قدرت اسمی لیکود، بلکه در مهندسی احزاب و امنیتی سازی فضای انتخابات است.
