اندیشکده «مرکز ترقی آمریکایی» (Center for American Progress)، یکی از اندیشکده‌های معتبر و متمرکز بر مسائل اقتصادی و بازارهای مالی در آمریکا، در گزارشی جدید مدعی شده که از آغاز دومین دولت ترامپ، شکاف ثروت میان ثروتمندترین آمریکایی‌ها و نیمه پایین جامعه به میزان قابل‌توجهی افزایش یافته است. در این گزارش آمده طی سه فصل متوالی در سال ۲۰۲۵، سهم ۰.۱ درصد و یک درصد بالای جامعه از کل ثروت به بالاترین سطوح ثبت‌شده از زمان آغاز ثبت این داده‌ها توسط فدرال رزرو در سال ۱۹۸۹ رسید؛ جدیدترین داده‌های سال ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد این سهم اندکی پایین‌تر از آن اوج‌ها قرار دارد. از سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۴، سهم یک درصد بالای جامعه از کل ثروت از ۳۱ درصد به ۳۱.۶ درصد افزایش یافته، در حالی که سهم ۵۰ درصد پایین جامعه بدون تغییر در سطح ۲.۵ درصد باقی مانده است. (نگاه کنید به شکل ۱)عواملی مانند افزایش شدید ارزش سهام و تغییرات سیاست مالیاتی در «قانون بزرگ و زیبای» مورد حمایت جمهوری‌خواهان کنگره که به نفع ثروتمندان است، در کنار استمرار سطح بالای بدهی در میان طبقات میانی و پایین توزیع ثروت، موجب عمیق‌تر شدن این شکاف شده‌اند.شکل 1) ثروتمندترین خانوارها از سال ۲۰۲۴ تاکنون، به ازای هر خانوار، ۸۰۰۰ برابر بیشتر از نیمه کم‌ثروت جامعه ثروت به دست آورده‌اندافزایش خالص ثروت واقعی به ازای هر خانوار در میان ۰.۱ درصد بالای جامعه، یک درصد بالای جامعه و ۵۰ درصد پایین جامعه، از سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۴ تا سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، بر اساس ارزش دلار در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶
نکته (مربوط به شکل1): توجه: «یک درصد بالای جامعه» در داده‌های توزیعی فدرال رزرو، ترکیبی از گروه ۰.۱ درصد بالای جامعه و ۰.۹ درصد بعدی از نظر ثروت است. ۰.۱ درصد بالای جامعه در مجموع و در میان ۱۳۶٬۰۹۵ خانوار، ۱.۳۰ تریلیون دلار افزایش ثروت داشته‌اند؛ یک درصد بالای جامعه در مجموع و در میان ۱.۳۵ میلیون خانوار، ۲.۴۵ تریلیون دلار افزایش ثروت داشته‌اند؛ و ۵۰ درصد پایین جامعه در مجموع و در میان ۶۷.۶ میلیون خانوار، ۷۸.۲ میلیارد دلار افزایش ثروت داشته‌اند.تحلیل جدید مرکز پیشرفت آمریکا بر اساس «حساب‌های مالی توزیعی» هیئت فدرال رزرو نشان می‌دهد که از سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۴ تا سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶:• خانوارهای واقع در یک درصد بالای توزیع ثروت، به طور متوسط شاهد افزایش ۱.۸ میلیون دلاری خالص ثروت خود به ازای هر خانوار بوده‌اند.• خانوارهای واقع در ۰.۱ درصد بالای توزیع ثروت، به طور متوسط شاهد افزایش ۹.۶ میلیون دلاری خالص ثروت خود به ازای هر خانوار بوده‌اند.• خانوارهای واقع در ۵۰ درصد پایین توزیع ثروت، شاهد افزایش حدود ۱۲۰۰ دلاری خالص ثروت خود به ازای هر خانوار بوده‌اند.به بیان دیگر، از زمان روی کار آمدن ترامپ، ثروتمندترین ۰.۱ درصد جامعه به ازای هر خانوار بیش از ۸۰۰۰ برابر بیشتر از خانوارهای واقع در نیمه پایین توزیع ثروت، ثروت به دست آورده‌اند.برای نشان دادن شدت و ماهیت فزاینده نابرابری ثروت در ایالات متحده، تنها ۱۰ آمریکایی ثروتمند در همین دوره زمانی، طبق «شاخص میلیاردرهای بلومبرگ»، شاهد افزایش مجموع ثروت واقعی خود به میزان ۲۵۹ میلیارد دلار بوده‌اند؛ یعنی حدود ۲۶ میلیارد دلار به ازای هر فرد، یا ۲۲ میلیون برابر بیشتر از افزایش ۱۲۰۰ دلاری ثروت هر خانوار در نیمه پایین جامعه.
68 میلیون خانواده در آمریکا فقط مالک 5 درصد از مجموع دارایی‌های کشور استیافته‌های این گزاش به واقعیت تکان دهنده‌ای اشاره کرده و نشان می‌دهد با وجود آنکه نیمه پایین توزیع ثروت تقریباً ۶۸ میلیون خانوار را شامل می‌شود، این گروه تنها مالک ۵ درصد از مجموع دارایی‌هاست. در مقابل، ۱۰ درصد بالای جامعه حدود دو سوم کل دارایی‌ها را در اختیار دارد. (نگاه کنید به شکل ۲)شکل 2) ۱۰ درصد بالای جامعه تقریباً دو سوم کل دارایی‌های خانوارهای آمریکایی را در اختیار دارندسهم هر گروه از خانوارهای ایالات متحده بر اساس صدک ثروت از کل دارایی‌های خانوارها، سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶
ترامپ ثروتمندان را به ثروت‌اندوزی بیشتر تشویق می‌کند
کارشناسان این اندیشکده توضیح می‌دهند که چگونه سیاستگذاری‌های مالی و اقتصادی در دولت ترامپ، به ثروتمندان کمک کرده تا ثروتمند‌تر شوند و حتی ایشان را به ثروت‌اندوزی بیشتر ترغیب می‌کند. ایشان توضیح می‌دهند که علاوه بر نابرابری بهرمندی از دارایی، ترکیب اجزای ثروت در گروه‌های مختلف صدکی نیز به شکل چشمگیری متفاوت است. ثروتمندترین ۰.۱ درصد جامعه تمایل دارند بخش عمده دارایی‌های خود را، یعنی ۷۱ درصد در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، در سهام شرکت‌ها و کسب‌وکارهای خصوصی نگهداری کنند. این تمرکز در دوران دومین دولت ترامپ، هم از نظر سهم این گروه از کل دارایی‌های سهامی و تجاری کشور و هم از نظر تمرکز این دارایی‌ها در میان خود ثروتمندان، بیشتر نیز شده است.از پایان سال ۲۰۲۴، ثروت واقعی ۰.۱ درصد بالای جامعه ناشی از سهام شرکت‌ها و کسب‌وکارهای خصوصی، ۱.۳۵ تریلیون دلار افزایش یافته است؛ یعنی به طور متوسط حدود ۹.۹ میلیون دلار به ازای هر خانوار. این دارایی‌های تجاری در این دوره عامل اصلی افزایش کلی ثروت در بالاترین سطوح توزیع ثروت بوده‌اند.شرکت‌ها و کسب‌وکارهای خصوصی تنها در سال مالی ۲۰۲۵، از قانون مالیاتی دولت ترامپ موسوم به «قانون بزرگ و زیبای واحد»، ۱۰۰ میلیارد دلار کاهش مالیاتی دریافت کردند. همچنین قرار است کسب‌وکارها، مالکان آنها و سرمایه‌گذارانشان طی یک دوره ۱۰ ساله در مجموع حدود ۲ تریلیون دلار کاهش مالیاتی دریافت کنند.
ارزش مالکیت یک کسب‌وکار تا حدی به انتظارات آینده درباره سود پس از کسر مالیات بستگی دارد. بنابراین، شواهد اقتصادی گذشته نشان می‌دهد که کاهش مالیات ناشی از این قانون دست‌کم تا حدی مسئول افزایش ثروت صاحبان کسب‌وکارهای ثروتمند طی سال گذشته بوده است.
فقرایی که در حکومت ترامپ، فقیرتر می‌شوند
در مقابل، خانوارهای واقع در نیمه پایین توزیع ثروت، از جمله خانوارهایی که خالص ثروت منفی دارند، بخش عمده دارایی‌های خود را در املاک و مستغلات، حدود ۴۷ درصد و کالاهای بادوام مصرفی، ۲۰ درصد، نگهداری می‌کنند؛ کالاهایی مانند خودرو، جواهرات و لوازم خانگی. با این حال، از پایان سال ۲۰۲۴، ترکیب دارایی‌های نیمه پایین جامعه از املاک و مستغلات به سمت کالاهای بادوام مصرفی تغییر کرده است. این روند از نظر این کارشناسان نگران‌کننده است، زیرا کالاهای بادوام مصرفی مانند خودرو نسبت به مسکن احتمال بیشتری دارد که در طول زمان ارزش خود را از دست بدهند، در حالی که مسکن معمولاً در طول زمان افزایش ارزش پیدا می‌کند.ترکیب ثروت ۵۰ درصد پایین جامعه همچنین این خانوارها را به شکل ویژه‌ای در معرض تغییرات سیاستی دولت ترامپ قرار می‌دهد. برخلاف درآمدهای حاصل از کسب‌وکار که دولت در مورد آنها در حال کاهش مالیات‌ها بوده است، سیاست‌های تعرفه‌ای دولت موجب افزایش مالیات بر اجزای مورد استفاده در ساخت مسکن و کالاهای بادوام مصرفی شده و مستقیماً دارایی‌هایی را هدف قرار داده است که سهم نامتناسبی از آنها در اختیار آمریکایی‌های کم‌ثروت‌تر قرار دارد.
علاوه بر این، تحقیقات این تیم پژوهشی نشان می‌دهد برنامه‌های دولت ترامپ برای اجازه دادن به سرمایه‌گذاری‌های پرریسک مانند رمزارزها و سرمایه‌گذاری خصوصی در طرح‌های بازنشستگی ۴۰۱ کِی ممکن است در آینده مشکلاتی ایجاد کند؛ زیرا افراد واقع در نیمه پایین توزیع ثروت، در صورتی که اساساً در بازار سهام سرمایه‌گذاری کرده باشند، معمولاً دارایی‌های خود را در طرح‌های با مشارکت معین مانند طرح‌های ۴۰۱ کِی نگهداری می‌کنند.
وقتی بدهی‌های فقرا بیشتر و بدهی ثروتمندان کمتر می‌شود
گزارش تحقیقاتی این تیم کارشناسی سپس به آن سوی دیگر ترازنامه یعنی بدهی‌ها نیز نگاهی می‌اندازد. این گزارش توضیح می‌دهد اگرچه بدهی‌های واقعی در مجموع و در میان بیشتر گروه‌ها از زمان رکود اقتصادی ناشی از همه‌گیری کووید-۱۹ کاهش یافته‌اند، تغییرات بدهی در برخی گروه‌ها ممکن است بر احساس مردم نسبت به وضعیت مالی خود تأثیر گذاشته باشد.بر مبنای ارزش واقعی، خانوارهای واقع در صدک‌های ۵۰ تا ۹۰ توزیع ثروت، در مجموع تقریباً به اندازه دوره حباب مسکن که به رکود بزرگ اقتصادی منتهی شد، بدهی داشتند؛ بدهی این گروه در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۸.۸ تریلیون دلار بود. این سطح بدهی در دوره حباب مسکن در حدود سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ به اوج خود رسیده بود.در همین حال، خانوارهای واقع در صدک‌های ۹۰ تا ۹۹، در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۴.۱ تریلیون دلار بدهی واقعی داشتند که از بالاترین سطح بدهی آنها در دوره رکود بزرگ نیز بیشتر بود.
نیمه پایین خانوارها از نظر صدک ثروت هنوز به بالاترین سطح بدهی دوران رکود بزرگ نرسیده‌اند، اما همچنان به شکل قابل‌توجهی بیش از دوره پیش از شکل‌گیری حباب مسکن در اوایل تا اواسط دهه ۲۰۰۰ بدهکار هستند. از ابتدای سال ۲۰۰۲ تا پایان سال ۲۰۰۵، میانگین بدهی واقعی این گروه ۵.۲ تریلیون دلار بود، در حالی که جدیدترین داده‌های سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد این خانوارها ۶.۱ تریلیون دلار بدهی دارند.در مقابل، یک درصد بالای جامعه طی دو رکود اقتصادی قبلی، همان چرخه شدید رونق و سقوط را در مورد بدهی‌های خود تجربه نکرده‌اند. بدهی این گروه در سطح بسیار پایینی باقی مانده است، به ویژه در مقایسه با مجموع دارایی‌های آنها.به صورت خیلی ساده این گزارش مدعی‌ست که هرچند بدهی بیشتر آمریکایی‌ها بعد از بحران کرونا کاهش یافته، اما هنوز برای طبقه متوسط و خانوارهای کم‌ثروت بسیار بالاست. در مقابل، یک درصد ثروتمند جامعه بدهی بسیار کمی در مقایسه با دارایی‌های عظیم خود دارد و به همین دلیل فشار بدهی برای آنها بسیار کمتر است.جمع‌بندیتیم کارشناسی این اندیشکده آمریکایی بر این باور است که روندهای حاکم بر کسب‌وکارها و بازار سهام، ارزش سبد دارایی‌های ثروتمندترین افراد جامعه را به سطوح بی‌سابقه‌ای رسانده است. با این حال، سایر خانوارهای آمریکایی از رونق شدید بازار طی چند سال گذشته به چنین میزان چشمگیری منتفع نشده‌اند.دارایی‌های نیمه پایین جامعه که عمدتاً در قالب مسکن نگهداری می‌شوند، پس از افزایش قیمت مسکن در پی رکود اقتصادی ناشی از همه‌گیری کووید-۱۹، طی سال‌های اخیر با رشد تقریباً متوقف‌شده‌ای مواجه بوده‌اند.
این روندها، در کنار کاهش مالیات‌های اعمال‌شده بر کسب‌وکارها و سرمایه‌گذاران در چارچوب «قانون بزرگ و زیبای واحد»، تهدیدی برای افزایش بیشتر شکاف ثروت میان ثروتمندان و طبقه متوسط محسوب می‌شوند.در نهایت ایشان نتیجه می‌گیرند که برنامه‌های دولت ترامپ که امکان پذیرش ریسک بیشتر در حساب‌های بازنشستگی آمریکایی‌های عادی را فراهم می‌کنند نیز ممکن است در آینده به افزایش بیشتر این شکاف‌ها کمک کنند و حفظ سرعت رشد ثروت برای آمریکایی‌های شاغل و طبقه متوسط را دشوارتر سازند.
