افکار

- «ایتان گلبواع» از محققان مرکز مطالعات راهبردی " بگین سادات " در مقاله‌ای با عنوان «تبادل پیام‌های قوی بین آمریکا و ایران در خصوص حل دیپلماتیک مناقشه هسته‌ای» نوشت: هر یک از طرفین، شروط خود را برای مذاکرات مستقیم که نخستین مذاکرات از نوع خود خواهد بود، مطرح می‌کنند و این چیزی است که در روابط بین‌الملل به آن «مرحله پیش از مذاکرات» گفته می‌شود.

به نوشته وی، در این مرحله هر دو طرف فواید گفت‌وگو و احتمال دستیابی به توافق های احتمالی را بررسی می‌کنند.

این محقق اسرائیلی افزود: هر یک از دو طرف، بر مواضع برتری جویانه و سرسختانه خود تاکید دارد در حالی که می داند طرف مقابل آن را نخواهد پذیرفت و علاوه بر این ایران و آمریکا به محض موافقت با مذاکرات در تلاش برای دستیابی به امتیازات از طرف مقابل برخواهند آمد؛ هرچند به نظر می رسد غرب به وی‍ژه آمریکا نمی‌داند با این رویکرد چگونه تعامل داشته باشند.

گلبواع در ادامه این مطلب می نویسد: در جریان کنفرانس امنیت بین‌المللی که در فوریه ۲۰۱۳ در مونیخ برگزار شد، «جو بایدن»، معاون رئیس جمهور آمریکا گفت که «هنوز برای موفقیت تلاش‌های دیپلماتیک و اعمال فشار بر ایران، فرصت زیادی باقی است و توپ امروز در زمین ایران است.»

به گفته وی، «فضای مذاکرات قبلی جدی نبود زیرا ایران در نظر نداشت هیچ گونه امتیاز دهی انجام دهد گویی هدف اصلی آن وقت کشی و گام نهادن در مسیر بمب اتمی است.»

گلبواع نوشت: سخنان بایدن حامل پیام روشنی با این مضمون است که آمریکا با چنین مذاکراتی موافقت نخواهد کرد و در مقابل حضور ایران در مذاکرات، تحریم ها را لغو نمی‌کند.

این در حالی است که باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا در سخنان خود در آغاز سال ۲۰۱۳ خطاب به رهبران ایران گفت: زمان برای حل دیپلماتیک فرا رسیده است.

وی سخنان خود را اینگونه پایان داد که آمریکا اقدام لازم را برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی انجام خواهد داد.

در مقابل ایران نیز بلافاصله به این اظهارات واکنش نشان داد به این معنی که رهبر و رئیس جمهور این کشور، دعوت بایدن را رد و تاکید کردند که فقط در صورتی که غرب و آمریکا حق ایران را در فعالیت اتمی به رسمیت بشناسند، تهران آماده گفتگو است، آن هم به شرطی که تحریم ها علیه آن لغو شود.

این محقق اسرائیلی معتقد است که آمریکا با این درخواست ایران موافقت نخواهد کرد زیرا لغو تحریم ها به معنی از دست دادن فرصت توقف برنامه اتمی ایران است، در حالی که این تحریم ها و خسارتهای سنگین ناشی از آن بر اقتصاد ایران بود که موجب شد رهبران ایران به گفتگو روی آورند اما لغو تحریم ها به معنی از بین بردن انگیزه ای است که چه بسا رهبران ایران را به امتیاز دهی سوق دهد.

وی افزود: این احتمال نیز بسیار قوی است که دلیل موضع گیری جدی و سرسختانه ایران، روی کار آمدن برخی چهره های جدید در دولت آمریکا مانند «جان کری» در وزارت خارجه و «چاک هیگل» در وزارت دفاع است؛ زیرا این دو از مبارزان کهنه کار در جنگ ویتنام بوده و با توسل به هرگونه خشونت برای دستیابی به نتیجه مخالف هستند.

توقف برنامه اتمی ایران ناممکن است

این در حالی است که هیگل پیش از این نیز با تحریم علیه ایران مخالفت کرده و معتقد است توقف برنامه اتمی ایران ناممکن است.

در این میان، ایرانی‌ها تعیین شخصیت های جدید در دولت آمریکا به اضافه دعوت اوباما و جو بایدن از تهران برای از سرگیری مذاکرات را نشانه ضعفی دانستند که باید از آن برای ادامه برنامه اتمی و طرح شروط دشوار در مذاکرات استفاده کنند.

گلبواع در ادامه این مطلب نوشت: نکته قابل ملاحظه اینکه رهبران ایران از نزدیک اقدام کره شمالی در به چالش کشیدن آمریکا و غرب را زیر نظر گرفته و احتمال دارد به این نتیجه رسیده باشند که تهدیدات آمریکا و ایجاد رعب و وحشت، جدی نبوده و کارآیی ندارد.

اوباما با تشدید تحریم علیه ایران، بدنبال انعطاف پذیری آن است

وی معتقد است که رکود کنونی بین ایران و آمریکا، زنگ خطری برای فلج شدن راهبرد اوباما در قبال ایران است از همین رو اوباما در صدد در پیش گرفتن تحریم های بیشتر علیه تهران است به این امید که این اقدام موجب انعطاف پذیری ایران شود.

این تحلیلگر اسرائیلی افزود: اهداف ایران و آمریکا با یکدیگر در تضاد است زیرا آمریکایی ها بدنبال توقف غنی سازی اورانیوم هستند در حالی که ایران نیز بر پایان تحریم ها تاکید دارد و البته تردیدی نیست که مهارت ایرانی‌ها در اداره گفتگوها بیش از آمریکایی‌ها است زیرا در این خصوص تجربه زیادی دارد.

موافقت آمریکا با مذاکره مستقیم به نفع ایران خواهد بود

به عقیده این محقق اسرائیلی، در این شرایط می توان گفت در صورتی که آمریکا در خصوص آغاز مذاکرات مستقیم به توافق برسد بی تردید نتیجه آن به نفع ایرانی ها خواهد بود.

گلبواع در توضیح این مطلب می نویسد: آمریکا مایل است به هر قیمتی از گزینه نظامی علیه ایران جلوگیری شود و همین موضع ممکن است به توافق مبهمی با ایران منتهی شود که بر اساس آن ایران بتواند توسعه برنامه اتمی خود را به طور پنهانی ادامه دهد. اما در صورتی که مذاکرات مستقیم انجام نشود و یا مذاکرات آغاز شده اما به نتیجه ای نرسد و آمریکا از مهار برنامه هسته‌ای ایران ناکام بماند و در صورتی که اوباما به تعهدات خود مبنی بر جلوگیری از تولید بمب اتمی از سوی ایران پایبند بماند، واشنگتن فقط یک گزینه خواهد داشت که همان گزینه نظامی است.

این محقق اسرائیلی افزود: به هر حال، لحن تند دیپلماتیک بین مسئولان آمریکا و ایران راه را به روی مذاکرات سد نخواهد کرد و مرحله پیش از آغاز مذاکرات از طریق کانالهای علنی و چه بسا محرمانه نیز ادامه می یابد.

به عقیده وی، اوباما در جریان سفر به فلسطین اشغالی باید در مورد اینکه چه انتظاراتی از مذاکرات مستقیم با ایران می رود و اینکه در صورت شکست تحریم ها و تلاش های دیپلماتیک برای توقف برنامه اتمی ایران چه خواهد کرد، به رهبران اسرائیل توضیح دهد.