خطرناکترین مرز جهان
" یک شب پیش از آنکه دولت چین گزارش دو سالانه خود را درخصوص اقدامات دفاعی این کشور در اواسط آوریل سال جاری میلادی منتشر کند و ظاهرا بپذیرد که نباید دست به بسط و گسترش اقدامات نظامی بزند، حدود ۳۰ تن از نیروهای ارتش چین ۱۲ مایل به سمت منطقه تحت کنترل هند در هیمالیا پیشروی کردند. در پنج سال گذشته ارتش چین مکررا از ۲۴۰۰ مایل مرز مشترک میان این کشور و هند رد شده و به منطقه مرزی که دو کشور را از یکدیگر جدا میکند، دست درازی کرده است. این در حالیست که دولت هند این اقدامات دولت پکن را در سال گذشته میلادی ۴۰۰ مورد اعلام کرد و در سال جاری میلادی نیز حدود ۱۰۰ مورد از ورود غیرقانونی نیروهای ارتش چین به این منطقه مرزی اعلام شده است. "
به گزارش افکارنیوز، " الی راتنر " و " الکساندر سولیوان "، از تحلیلگران مجله فارن پالسی در این باره مینویسند:
«برای اولین بار از سال ۱۹۸۶ میلادی نیروهای ارتش آزادیبخش خلق چین پس از آنکه توسط دولت هند شناسایی شدند، از بازگشت به خاک کشورشان امتناع و به جای آن در منطقه سه چادر برپا کردند. دهلینو به سرعت سفیر چین را احضار کرد و مقامهای ارتش هند نیز مراتب اعتراض خود را به همتایان چینی خود ابراز داشتند. سربازان چینی اما با برپا کردن دو چادر دیگر در منطقه مورد مناقشه به اظهارات دولت هند پاسخ داده و یک نماد به زبان انگلیسی بر روی چادرها قرار دادند که حاوی این مطلب بود: " شما در منطقه تحت کنترل چین هستید. " در اول ماه مه سال جاری میلادی سه دور مذاکرات میان دو کشور صورت گرفت که
ناموفق بود و در آنها پکن از دهلینو خواست که به صورت یکجانبه از منطقه تحت کنترل چین و پیش از برداشتن چادرهای برپا شده، خارج شود. همچنین سخنگوی وزارت امور خارجه چین این مساله را رد کرد که نیروهای ارتش آزادیبخش خلق این کشور به داخل مرزهای تحت کنترل هند نفوذ کردهاند.
در ۲۵ آوریل سال جاری میلادی " سلمان خورشید "، وزیر امور خارجه هند موقعیت حساس منطقه را در خصوص روابط میان چین و هند در مطلبی این گونه عنوان داشت: " یک جوش کوچک نمیتواند ما را مجبور کند که بگوییم صورت فرد مورد نظر زیبا نیست. این جوش با استفاده از یک دارو از بین میرود. " وزیر امور خارجه هند احتمالا از این اظهارنظر خود پشیمان خواهد شد و علت آن هم به خاطر استفاده از این تعبیر نامناسب است نه به خاطر آنکه این اظهارات نادرست هستند. همچنین اگرچه اقدامات دیپلماتیک اولیه در خصوص حل مناقشات میان دو کشور ناکام مانده و بروز جنگ محتمل نیست اما بنبست موجود میان هند و چین در خصوص
منطقه مرزی مورد مناقشه همچنان وجود دارد و به صورت بالقوه رقابت خطرناکی میان دو کشور به وجود آورده است.
در صورتی که چین گزینه جنگ را انتخاب کند دورهای مشکل و سخت برای این کشور به وجود میآید. به دلیل اوضاع نابسامان موجود در شبهجزیره کره و مناقشات موجود در دریاهای چین جنوبی و شرقی این یک منطق استراتژیک نادرست برای پکن محسوب میشود که در خصوص تجدیدنظر منطقه مرزی مورد مناقشه با هند از راهحلی نامناسب استفاده کند. البته به نظر میرسد که دولت هند نیز با این رویکرد موافق است؛ چرا که یکی از ژنرالهای هندی اعلام کرده که چین با رویکرد نادرست خود تنها باعثاقدامات تحریکآمیز میشود.
گمان میرود که اختلافات موجود بر سر منطقه مرزی مورد مناقشه میان دو کشور تنها یک اقدام خودسرانه از سوی یکی از افسران ارتش آزادیبخش خلق چین باشد. چین یک پیام برای بهبود روابط با هند به این کشور میفرستد و این درست در زمانی صورت میگیرد که وزیر امور خارجه هند به چین و " لی کچیانگ "، نخست وزیر چین قرار است به هند سفر کنند.
در حالی که انگیزههای دولت چین در حضور نیروهای ارتش آزادیبخش خلق این کشور به منطقه مرزی مورد مناقشه هنوز مشخص نشده است، روابط بغرنج میان دو کشور همچنان گسترده به نظر میرسد. همچنین روابط پویا میان هند و چین اغلب به عنوان یک گزینه حاشیهای در روابط خارجی پکن با سایر کشورهای جهان از جمله آمریکا و ژاپن محسوب میشود. با این حال، رقابتهای استراتژیک بسیار شدید میان پکن و دهلی بازتابی است که در تمام قاره آسیا دیده میشود و باعثافزایش تنشها در آسیای مرکزی و جنوب شرق آسیا و همچنین اقیانوس هند خواهد شد. مخدوش شدن چرخه اقتصادی آسیا یا همان چین باعثمیشود که این
تنشها بر اقتصاد جهانی اثر گذاشته و آن را تضعیف کند.
تاریخچه بحران کنونی میان دو کشور به نظر قدیمیتر از تاسیس جمهوری خلق چین و کشور جدید هند در سالهای ۱۹۴۹ و ۱۹۴۷ است. این مناقشه مرزی جدید میان انگلیس و تبت در سال ۱۹۱۴ میلادی شکل گرفت؛ اقدامی که دولتهای چین و هند آن را به عنوان یک مرز دوفکتو و بالقوه در معاهده ۱۹۵۴ تایید کردند. همچنین در سال ۱۹۶۲ میلادی تنشها ناشی از اعطای پناهندگی به دالایی لامای ۲۷ ساله، رهبر مذهبی و معنوی بوداییان تبت از سوی هند، میان دو کشور صورت گرفت و باعثشد تا مقامهای چینی مدعی شوند که این منطقه که توسط دولت هند اداره میشود، متعلق به پکن است و حضور گشتهای مرزی هند در مناطق مورد
مناقشه باعثیک درگیری یک ماهه میان پکن و دهلی نو شد. البته جنگ میان دو کشور پیروزی شگرفی برای چین به همراه داشت.
دشمنی دو جانبه میان دوکشور برای چندین دهه و در پی آشوبها و ناآرامیهای دورهای موجود در مرز مورد مناقشه میان چین و هند همچنان ادامه داشت و تنها در قرن حاضر دو طرف در بهبود روابط و انجام تجارت دو جانبه اقداماتی را انجام دادهاند، به طوری که تخمین زده میشود درآمد تجاری دو طرف در سال ۲۰۰۰ میلادی کمتر از سه میلیارد دلار و در سال ۲۰۱۱ بیش از ۷۰ میلیارد دلار بود. رهبران دو طرف همچنین با وجود کاهش ۱۲ درصدی معاهدات تجاری در سال ۲۰۱۲ احتمال میدهند که میزان درآمد تجاری در سال ۲۰۱۵ میلادی ۱۰۰ میلیارد دلار شود.
همچنین در بحثانرژی اتمی نیز دو کشور با یکدیگر اختلافاتی دارند؛ به طوری که چین اکثرا از این موضوع شکایت دارد که هند با اعطای پناهندگی به دالایی لاما و مقرهای اصلی دولت در تبعید تبت از تاکتیکهایی مبنی بر گسستگی منطقه تحت کنترل چین حمایت میکند و این در حالیست که دولت هند نیز برنامههای دولت پکن را در ایجاد یکسری سد بر روی رودخانه " برهماپوترا " که رودخانهای مقدس برای هندوها محسوب میشود، مورد انتقاد قرار داده است؛ چرا که این رودخانه از تبت منشاء میگیرد و به داخل هند روان است و زندگی دهها میلیون نفر به این رودخانه و آب آن بستگی دارد، به همین دلیل است که
رقابتهایی در خصوص استفاده از این آب میان دو کشور به وجود آمده است.
توسعهطلبی چین به داخل اقیانوس هند نیز یکی دیگر از موارد مورد مناقشه میان دو کشور محسوب میشود؛ چرا که دولت هند این اقیانوس را حیاط خلوت خود میداند. رسانههای هند در آوریل سال جاری میلادی گزارش دادند که اسناد محرمانه وزارت دفاع این کشور نشان از این دارد که زیردریاییهای دولت چین به صورت مرتب به داخل این اقیانوس در رفت و آمد بودهاند. رقابتهای ژئواستراتژیک نیز در خصوص میانمار میان دو کشور وجود دارد؛ چرا که پکن و دهلینو برای اعمال نفوذ و تاثیر در این کشور با یکدیگر رقابت دیرینه دارند و همچنین هند از روابط دوستانه میان چین با پاکستان که دشمن بزرگ دهلینو
محسوب میشود، انتقاد میکند.
علاوه بر این، اختلافاتی در خصوص مناقشات سیاسی میان دو کشور دیده میشود؛ به طوری که در نظرسنجی سال ۲۰۱۲ در مرکز تحقیقات " پیو " مشخص شد که تنها ۲۳ درصد از مردم چین و هند نسبت به یکدیگر نگاهی مطلوب دارند.
هم اکنون نیز حضور نیروهای چینی در منطقه تحت کنترل هند باعثاقدامی از سوی دهلینو شده است. مفاهیم سیاسی زیادی در خصوص سفر آتی سران و رهبران دو کشور به وجود آمده و ارتش هند نیز با مورد بررسی قرار دادن حضور نظامی خود در منطقه و استفاده از ظرفیت موجود بر بحران گذشته اثر گذاشته است. برخی از مفسران هندی نیز به این موضوع پرداختهاند که دهلی نو این مساله را بار دیگر بازگو کرده که آیا کنترل چین بر تبت یک امر مشروع و قانونی است یا خیر؛ اقدامی که باعثخشم پکن شده است.
در یک دهه گذشته دولت هند یکسری مانورهای دریایی با دولت ژاپن ترتیب و خلبانان ویتنامی را برای جتهای جنگنده آموزش داده و همچنین مانورهای گسترده دریایی را با سنگاپور برگزار کرده است. در صورتی که دیپلماسی موجود مربوط به دو کشور آشکار شود و هر دو طرف راهحلی را برای بنبست کنونی به دست بیاورند نتیجه این خواهد بود که احتمالا هند به تقویت روابط نظامی و سیاسی با کشورهای حاضر در شرق و جنوب شرق آسیا دست میزند. دهلینو باید به کشورهایی چون ژاپن، ویتنام و حتی سنگاپور کمک کند تا با نظامیگری چین در منطقه به مقابله بپردازند.
احتمالا از سرگیری درگیریهای سال ۱۹۶۲ میان چین و هند امکانپذیر نیست و نمیتوان با حضور اندک نیروهای ارتش آزادیبخش چین در منطقه مرزی مورد مناشه میان دو کشور این احتمال را داد که تنشها آنقدر زیاد شود که دو کشور بار دیگر با یکدیگر به جنگ بپردازند.