تلاش ریاض برای برهم زدن «ائتلاف عون با حزبالله»
عربستان اصول سنتی خود در لبنان یعنی سیاست «سکوت سفید» در برابر حوادثجاری در این کشور را به کنار نهاده و آشکارا گام در صحنه سیاسی و امنیتی این کشور گذاشته است.
به گزارش افکارنیوز، پایگاه خبری «مرده الجزیره» در مقالهای تحت عنوان «عربستان سعودی در لبنان» به قلم «طلال سلمان» تلاش میکند تا در پس بیم و نگرانیهای حاکم بر کشور لبنان از نبود دولتی قدرتمند و برقراری تفاهم میان جریانها و گروههای فعال در عرصه سیاسی این کشور به بررسی مهمترین عامل خارجی تاثیر گذار در این عرصه بپردازد.
طلال سلمان در این باره مینویسد: این روزها مردم لبنان در فضایی از نگرانی و ترس به سر میبرند، بدون دولتی قدرتمند و در پایینترین از حد تفاهم میان جریانهای سیاسی تا بتواند کشور را از فروپاشی سیاسی و امنیتی نجات دهد و آن را از غرق شدن در درگیریهایی که بار دیگر و از نو به ویژه پس از حوادثجاری پس از ۳۰ ژوئن در مصر از سر گرفته شده، نجات دهد.
نگاهی به اوضاع جاری در لبنان موجب شده تا بسیاری اینگونه برداشت کنند که خطر بیش از پیش به لبنان نزدیک شده است: تشدید درگیریهای جاری در سوریه و سرایت آن به برخی از مناطق لبنان و تاثیر انکار ناپذیر این بحران بر عرصههای سیاسی، امنیتی، مذهبی و طایفهای لبنان، این کشور را در وضعیتی خطیر و مستعد برای فروپاشی سریع و پی درپی قرار داده که امنیت آن را به شدت تهدید میکند.
تحرکات و روابط عربی، منطقهای و بین المللی، هر کدام به نوعی حکایت از پیشبرد اقدام یا توطئهای است که به نظر میرسد، در منطقه آغاز شده و قصد دارد همه امور را دگرگون یا موضوعی را حذف کند و یا بر آن بیافزاید.
در بررسی نقشه ائتلافها و دشمنیهایی که میان جریانهای درگیر وجود دارد، به نظر میرسد، سیاستی دنبال میشود که بیش از هر چیز سوق دادن منطقه به درگیریهای طایفهای و مذهبی را دنبال میکند و اینگونه اختلافات را هدف قرار داده است. بارزترین این تحرکات خروج عربستان سعودی از مواضع سنتی خود یعنی «فعالیت در پشت پرده» و «سکوت کامل» در برابر حوادثجاری در منطقه و ورود آن به عرصه عربی و منطقهای به ویژه در حوادثجاری در لبنان است، به گونهای که این کشور تلاش میکند، لبنان را به عرصه برخورد خود با «ایران» تبدیل کند.
این دقیقا همان رویکردی بود که عربستان سعودی از ۳۰ ژوئن گذشته آن را در «مصر» دنبال کرد و با همین رویکرد در حال مبارزه و رویارویی با نظام در سوریه به شکل حمایت مالی و نظامی از گروههای مسلح در این کشور است تا آنجا که حتی از در اختیار گذاشتن سلاحهای سنگین و سامانههای موشکی ضد هوایی به این گروههای تروریستی دریغ نکرده است و در همان زمان که دست بیعت به سوی سلفیهای جهادی همچون «شمر العاصی العویجان» از اهالی «الحسکه» دراز میکند تا به بحران سوریه بیش از پیش دامن بزند، در همان حال از عراق نیز غافل نمیماند و نیم نگاهی نیز به تکفیریهای این کشور و حمایت از آنها
دارد که دولت شیعی این کشور پس از خروج نظامیان آمریکایی از این کشور را خطری بزرگ برای خود میبیند و عراق را برای خود از دست رفته میبیند.
در لبنان، عربستان سعودی بر خلاف اصول سنتی خود که همواره «سکوت سفید» در برابر حوادثجاری در این کشور را شامل میشد، قدم به صحنه سیاسی و امنیتی این کشور گذاشت و نامزد خود را برای تشکیل دولت جدید این کشور مطرح کرد، به عبارت دیگر عربستان به این طریق تلاش دارد، ائتلاف سیاسی جدیدی در این کشور تشکیل دهد و با سوار شدن بر امواج بحرانها و تنشهای سیاسی حاکم بر لبنان اهداف مورد نظر خود را محقق کند.
اما عربستان سعودی چه اهدافی را در لبنان دنبال میکند و این اهداف تا چه اندازه برای این کشور اهمیت دارند که موجب میشود، ریاض سیاستهای گذشته خود را هم زیر پا بگذارد.
هدف نخست عربستان سعودی در لبنان را باید در خارج کردن حزب الله از احزاب و جریانهای تشکیل دهنده دولت درحال تشکیل در این کشور ملاحظه کرد. بهانه این امر نیز برای سعودیها مهیا است: دخالت حزب الله در بحران سوریه و حضور رزمندگان آن در کنار ارتش سوریه که همه از نتیجه این امر یعنی «آزادی القصیر» آگاه هستند که باعثشد، تمام موازنههای قدرت نه تنها در سوریه، بلکه در سراسر منطقه عربی تغییر کرده و متحول شود و این موضوعی است که بیش از همه نگرانی سعودیها را بر میانگیزد، چون اگر غیر از این بود هیچگاه پس از شکست گروههای مسلح در القصیر «سعود الفیصل»، وزیر امور خارجه
عربستان سعودی تاکید نمیکرد که ریاض متعهد شده، مخالفان اسد را با سلاحهای سنگین از جمله موشک مجهز کند.
مواضع متغیر و تحولات داخلی عربستان سعودی نشان میدهد که چارچوب تعاملات این کشور با حوادثمنطقهای و عربی به کلی تغییر کرده است. نمونه این تغییر موضع ریاض را میتوان در قبال حوادث۳۰ ژوئن مصر و پس از آن ملاحظه کرد که بیمحابا به تایید علنی و آشکار از کودتای ارتش در این کشور و براندازی «محمد مرسی» از قدرت در این کشور پرداخت و اعلام کرد که با سرنگونی جماعت اخوان المسلمین از حکومت در این کشور ریاض آماده است به جای دوحه نیازهای مالی قاهره را برآورده کند. اهمیت رویدادهای جاری در مصر برای عربستان به اندازهای بود که «عبدالله بن عبدالعزیز»، پادشاه عربستان سعودی سفر
خود به مغرب را قطع کرد و فورا به ریاض بازگشت تا به شخصه بر روند امور و حوادثجاری و تصمیم گیریها نظارت داشته باشد و دستورات لازم در این خصوص را به طرفهای ذیربط بدهد.
در لبنان عربستان تلاش دارد، روند امور در این کشور را به سمتی سوق دهد که در صورت تشکیل هرگونه دولتی در این کشور «حزب الله» در آن مشارکت و حضوری نداشته باشد. برکناری شاهزاده «خالد بن سلطان» از سمت ریاست دستگاه اطلاعات و امنیت عربستان سعودی و سپردن این منصب به برادر ناتنیاش «شاهزاده بندر بن سلطان»، معروف به اتخاذ تصمیمهای حیاتی در عرصه بین الملل عربستان سعودی از جمله پرونده لبنان در همین راستا صورت گرفت. این یک تغییر ساده نبود، بلکه تلاشی از سوی عربستان برای تغییر معادلات منطقهای با هدف احیای مجدد قدرت عربستان سعودی از یک سو و تاثیرگذاری بر متغیرهای
منطقهای از سوی دیگر و مهمتر از همه تمرد و سرکشی علیه «سنن و عادات خانوادگی» بود. بازتاب این تغییر و تحولات در بحران دولت لبنان نمود پیدا کرد، یعنی سقوط دولت «نجیب میقاتی» و انتخاب غیر منتظره و پیش بینی نشده «تمام سلام» برای سمت نخست وزیری به جای او بود که دستور آن از خارج داده شده بود و «ولید جنبلاط» اولین بشارت دهنده این انتخاب بود.
در این چارچوب تغییرات و تحولات جاری در کشور قطر نیز قابل تامل است که یکباره «شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی» تصمیم گرفت، قدرت را به پسرش «شیخ تمیم بن حمد آل ثانی»، فرزند چهارم خود منتقل کند و راضی شود، عرصه عربی و منطقهای را با موجی از شایعات درباره آینده کشور قطر رها کند.
اما بار دیگر به عرصه لبنان باز میگردیم تا مشاهده کنیم، در توافقی خارج از همه انتظارات تصمیم خلاص شدن از «شیخ احمد الاسیر» گرفته شود که در برخی از مناطق صیدا فعالیت میکرد. این تصمیم با هزینههای گزاف به اجرا گذاشته میشود، چون دستگیری الاسیر که به قدرتی در صیدا تبدیل شده بود، به قدرتی بالاتر از ارتش لبنان نیاز داشت.
ناگهان موجی از لبنانیها به خیابانها میریزند و خواهان الاسیری میشوند که گفته میشد، به سوریه و هواداران خود فرار کرده است. اما در میان افرادی یافت شدند که تلاش کردند، جای الاسیر را بگیرند و چنان با عزم اراده این ادعای خود را بیان میکردند که گویی پشت آنها به جایی گرم است. به این ترتیب شاهد آغاز تحرکاتی در جنوب و شمال لبنان و به ویژه منطقه «بقاع» شدیم که شعارهای مذهبی و حتی فراتر از آنچه شیخ الاسیر سر میداد، سر میدادند.
در این میان عدم برگزاری نشستهای پارلمان و عدم حضور برخی جناحها در جلسات آن بر وجود توافق پنهانی و در خفا جهت عدم دستیابی به توافق برسر برخی از بحرانهای سیاسی و اجتماعی کشور و یافتن راه حلی برای آنها تاکید میکرد و در تمام طول این مدت آنچه بیش از همه جلب توجه میکرد، عدم اظهار نظر صریح از سوی سفیر عربستان سعودی در بیروت درباره حزب الله لبنان و مواضع اتخاذ شده از سوی این حزب بود. در حالیکه در خفا سفیر عربستان در بیروت تلاش بسیاری به کار برد تا «میشل عون» رئیس جریان آزاد ملی را از حزب الله جدا کند و در مقابل آن وعده محفوظ بودن حق وی در حکومت جدید را به او داد.
آنچه در لبنان میگذشت، بیش از هر چیز به ذهن اینگونه القا میکرد که زمینه «انقلابی سیاسی» در این کشور درحال تدارک و ریخته شدن بود، امری که در گذشته چندان قابل ملاحظه نبود، اما امروزه آشکارا در لبنان میشد، آن را به عینه دید.
اما چنین انقلابی در لبنان در کجا به نقطه پایانی خود میرسید؟ سوالات بسیاری درباره بحران جاری در لبنان مطرح است، بحرانی که تعامل عربستان سعودی باعثپیچیدگی بیش از پیش آن میشود، به خصوص اینکه ریاض تلاش میکند، لبنان را به جبهه و خط اول گروههای مسلح در سوریه و مبارزهشان علیه نظام این کشور تبدیل کند.
سادهترین و ابتداییترین سوالی که در این زمینه مطرح میشود این است که آیا در چنین فضایی امکان تشکیل حکومت جدید که بتواند در برابر بازتابهای بحران سوریه مقاومت و ایستادگی کند، وجود دارد؟
آیا عربستان سعودی میتواند نقشی که سوریه در لبنان از روی خواست و اراده یا وظیفه انجام میداد و همواره از آن به عنوان نقش سرپرستی نام میبرد و لبنان نیز آن را پذیرفته بود، در این کشور بازی کند؟ در حالیکه این کشور هر روز درگیر بحران جدیدی میشود که آخرین آن را چندی پیش در بمبگذاری تروریستی بئرالعبد در حومه جنوبی بیروت مشاهده کردیم.