رییسجمهورهای انقلابی که ضدانقلاب شدند!
رییسجمهورهاي انقلابي كه ضدانقلاب شدند! نام سرمقاله امروز روزنامه ابتکار به قلم فواد صادقی است که نکات قابل تاملی در آن مطرح شده است.
فواد صادقی نوشته است: حسنی مبارک پس از پایان تحصیلات متوسطه به دانشکده نظامی رفت و در سال ۱۹۴۹ با درجه ستوان دوم فارغالتحصیل شد. در سال ۱۹۵۰ به دانشکده نیروی هوایی رفت و تحصیلات تکمیلی خو را در آکادمی نظامی شوروی سابق گذراند. وی پس از پیشرفت در نیروی هوایی مصر تا مقام نایب رئیس جمهور بالا رفت و پس از ترور انور سادات در ۶ اکتبر به ریاستجمهوری رسید.
زین العابدین بن علی ابتدا وزیر کشور بود و بعدها در پست نخست وزیری انجام وظیفه کرد. در سال با کودتای نظامی ولی بدون خونریزی به ریاست جمهوری رسید و پس از رسیدن به قدرت، قانون اساسی را تغییر داد و محدودیت زمانی دوران ریاست جمهوری را حذف کرد، وی در سال انتخاباتی برگزار کرد که خود او تنها کاندیدایش بود، و با - درصد آرا انتخاب شد.
علی عبدالله در سال به ارتش یمن پیوست و در سال در طراحی و اجرای کودتا علیه شاه یمن دست داشت. عبدالله صالح تا قبل از ریاست جمهوری در پستهایی مثل؛ معاون فرمانده و رئیس ستاد کل پس از ترور رئیس جمهور یمن در سال ۱۹۷۸ از سال ۱۹۷۸ تا کنون ریاست جمهوری یمن شمالی و یمن رسید.
عمر محمد عبدالسلام أبو منیار القذافی در کالج نظامی یونان و انگلستان تحصیل کرد. در سالگى توانست به همراه گروهى از افسران لیبى، ادریس اول، پادشاه لیبى را طى کودتاى بدون خونریزى از قدرت برکنار کند و در سال ۱۹۶۹ به رهبری کشور لیبی رسید.
افکار عمومی جهان عرب تا پیش از حوادثاخیر مملو از نفرت و انزجار نسبت به چهار سرهنگ بود: قذافی، مبارک، عبدالله صالح و بن علی. اکنون دو تن از این چهار تن از قدرت برکنار و تحت تعقیب هستند و قذافی و عبدالله صالح در آستانه برکناری و در وحشت عواقب پس از برکناری بسر میبرند. این چهار تن نظامی بودند و پس از رسیدن به قدرت درجه سرهنگی را بر دوش نهادند، هر چهار نفر از انقلابیون طراز اول جهان عرب به شمار میآمدند: قذافی با حمایت جمال عبدالناصر انقلاب لیبی را انجام داد، عبدالله صالح پس از به قدرت رسیدن در یمن شمالی رییس جمهور دائمی جمهوری تازه متحد شده یمن شد و مبارک نیز از
یاران جمال عبدالناصر و انور سادات بود و تفکرات ناسیونالیستی و انقلابی قوی داشت و بن علی نیز با گرایش های انقلابی در پی تحولات در کشورش بود. شاید اگر حافظ اسد و صدام حسین، دو تن دیگر از ۶ رهبر انقلابی جهان عرب به مرگ طبیعی و اعدام از دنیا نرفته بودند و این سالها را تجربه میکردند، آنها نیز در این روزها انقلاب مردمی را علیه حکومت انقلابیشان به چشم میدیدند و اگر فیدل کاسترو رهبر کوبا و کیم ایل سونگ رهبر کره شمالی همچنان عمرشان به درازا بکشد، آن را در همین دهه به چشم خواهند دید. به راستی چه اتفاقی افتاده که بزرگترین روسای جمهور انقلابی جهان عرب به منفورترین چهره های
ضدانقلاب تبدیل میشوند و بزرگترین انقلابهای مردمی علیه آنها رخ میدهد؟ پاسخ این پرسش را در بررسی سیر تحولات باید جستجو کرد:
رهبرانی که با دادن وعده آزادی، استقلال، پیشرفت، دموکراسی و رفاه به مردم و تحقق ارزشهای انسانی به حکومت میرسند و پس از گذشت زمانی نه چندان طولانی خود جای اهداف و آرمانها را میگیرند. اکنون که قذافی با وجود شنیدن صدای گامهای سقوط همچنان در کشورش مانده و با تمام وجود میگوید مردم کشورش عاشق او هستند، آیا آگاهانه دروغ میگوید؟ یا آنکه در ذهن مبارک که کناره گیری از قدرت را خلاف قانون اساسی میدانست و ذهن عبدالله صالح که وجود یمن را با وجود خود یکپارچه فرض میکند اتفاقاتی رخ داده است که به چنین نتیجه های دهشتباری منجر گردیده است؟ واقعیت آن است که نمیتوان
قذافی، مبارک و یا عبدالله صالح را به سادگی به بی صداقتی متهم کرد، اگرچه ممکن است بن علی و صدام آگاهانه به مردم خود دروغ گفته باشند، اما عملکرد ۴ دیکتاتور نظامی دیگر نشانههایی از صداقت را با خود دارد و این دقیقا همان نکتهای است که مرز سیاستمدار حرفهای را با یک شخصیت ایده آل گرا جدا میکند. این روسای جمهور پیش از رسیدن به قدرت به آرمانها و آرزوهای بزرگ برای کشور خود میاندیشند و حتی در آغاز حکومت خود با شعارها و رفتاری متفاوت با سلاطین و حاکمان مستبد در پی ایجاد تغییر بودند، اما به تدریج این روند به توقف کشیده شد و خود این حاکمان به بزرگترین مانع برای رشد و
تغییر کشورهای خود تبدیل شدند. نکته مهم در اینجاست که تغییر ذهنی در دیکتاتورها و ادغام آرمانها با شخصیت خود در ذهن آنها، موجب میشود که دیکتاتور خود را دلسوزترین، با اطلاعترین و شایسته ترین فرد برای کشور ببیند و طبیعتا مخالفین خود را نادان ترین و خائن ترین افراد تصور کند. این رسوب ذهنی به تدریج تقویت خواهد شد و در ادامه هر مخالف و منتقدی به دشمن کشور تبدیل میگردد. انقلابیون سابق و ضدانقلابیون فعلی تصور میکنند تلاش برای پایین کشیدن آنها از سیطره و حکومت بر کشور توطئه ای از سوی دشمنان خارجی و خائنین داخلی است و به همین خاطر با تندترین وجه ممکن با آن برخورد
میکنند. در ادامه این سیر، اطرافیان دیکتاتورها از جمله فرزندان قذافی یا لیلا طرابلسی، همسر بن علی با جای گرفتن در حلقه اول قدرت به دیکتاتور القا میکنند که برای تثبیت حکومت و مبارزه با مخالفان نیاز به قدرت اقتصادی و امنیتی دارند و سپس درهای حاکمیت به روی فساد گشوده میشود.
سرنوشت تلخ نظامهای استبدادی در همه جوامع به هم شبیه است. هنوز سندی از فساد اخلاقی یا مالی گسترده نیکولای چائوشسکو در رومانی منتشر نشده است، اما همسر فاسد وی درسایه او همچون لیلا طرابلسی و سیف الاسلام و عایشه قذافی حکومت وحشت تشکیل داده و با رانت بی پایان فساد را با استبداد همراه کرده بود. رهبران انقلابی سابق که با توسل به دستگاههای امنیتی تحرکات، اظهارات و نجواهای عناصر فعال در کشور خود را زیر ذره بین دارند، هر نارضایتی، انتقاد و تمسخر نزدیکان خود را تلاش در جهت براندازی خود وخیانت به کشور تلقی میکنند و بدین ترتیب عنلا قدرت از فردی با سابقه انقلابی به جمعی
سوءاستفاده گر و بی پیشینه منتقل میگردد. سرنوشت مشابه تمامی این دیکتاتورها ابتدا انسداد سیاسی، ناکارامدی اقتصادی، انزوای بینالمللی و سرانجام سقوط است. بنابراین دیکتاتورها از مادر مستبد خونریز و ظالم زاده نشدهاند و دست برقضا اکثر آنها با تفکراتی انتقادی، روشنفکرانه و انقلابی به قدرت دست یافتند، تفاوت کاسترو و چگورا پیش از به قدرت رسیدن آنچنان نبود و شاید اگر چگورا نیز حکومت سوسیالیستی خود را تشکیل میداد، اکنون با سرنوشتی مشابه همراه شده بود.
تفاوت ديكتاتورهايي نظير انقلابيون جهان عرب با رهبراني نظير گاندي و جواهر لعل نهرو در ذهن آنها نهفته است: خود را در معرض خطا ديدن و به داوري مردم گذاشتن، نقدپذيري و پذيرش و تصحيح اشتباهات، دشمن ندانستن مخالف، و مخالف ندانستن منتقد و منتقد تلقي نكردن دوست دلسوز موجب ميشود فرد آرمانگرايي كه بر صدر سلسله قدرت تكيه ميزند، از قله فضيلتهاي اخلاقي و انساني به پرتگاه استبداد سقوط نكند، هر روز بر دوستان رهبراني كه انقلابي و روشنفكر و آزاديخواه ميمانند، افزوده ميشود و روز بروز از فهرست دوستان مستبدين كاسته و به سياهه مخالفين آنها افزوده ميشود.شايد اكنون معمر قذافي
كه دو روز در هفته روزه ميگرفت، ديدگاه انتقادي صريح و روشنفكرانهاي نسبت به امپرياليسم جهاني داشت و آرزوهاي بزرگي براي آينده كشورش را در ذهن پرورده بود، هنوز متوجه نشده باشد كه اين همه نفرت كه با گلوله هاي مستقيم تانك و موشك نيز فروكش نميكند، از كجا نشات گرفته است.چرا كه از نگاه ديكتاتورها، آنان كه همانند آنها نميانديشند، يا نادانند و يا آلت دست و مزدور بيگانگان و در هر دو صورت از دشمنان ملت هستند، پاسخ به انتقاد و مخالفت خارج از حد تعيين شده درفش و سركوب است. يك نفر بايد سخنگو و زبان آحاد مردم باشد و اوست كه ميفهمد مردم چه ميخواهند و چه به صلاح آنهاست. سخن گفتن
از زبان مردم و تصميم گرفتن براي آنها كشنده ترين تحقيري است كه اگر نسلهاي سابق آن را تحمل ميكردند، در دنياي امروز كسي آن را نميپذيرد.آري! تحقير مردمان كه رهبر انقلاب نيز به درستي آن را عامل اصلي قيامهاي كنوني دانستند و طرد و نفي منتقدان، حلقه مشترك عملكرد تمامي ديكتاتورهاست.