کارشناس موسسه بروکینگز:
نمیتوان غنیسازی در ایران را به صفر رساند
کارشناس آمریکایی موسسه بروکینگز تصریح کرد پرهیز از نظامیگری آمریکایی و تنشزدایی با ایران، رویکرد صحیحی است که واشنگتن میتواند در منطقه در پیش بگیرد و نمیتوان غنی سازی اورانیوم در ایران را به صفر رساند.
به گزارش افکارنیوز، «بسمه مومنی» کارشناس موسسه تحقیقاتی بروکینگز و کارشناس موسسه حکمرانی بین المللی در واشنگتن در گفتگو با شبکه تلویزیونی TVO در آمریکا گفت: «با قدرت گرفتن حسن روحانی رئیس جمهور ایران فضا در روابط ایران و آمریکا تغییر کرد. با روی کار آمدن روحانی فردی میانه رو در دستگاه قدرت ایران قرار گرفت و تیمی که همراه روحانی است یعنی افرادی ازقبیل محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه ایران، فضا تغییر کرده است. باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا نیز از زمان آغاز ریاست جمهوریاش به صراحت اعلام کرده بود که واقعا خواهان تغییر در روابط ایران و آمریکا
است. همه این عوامل سبب شد تا طوفانی عظیم شکل بگیرد و همه چیز جفت و جور شود تا اینکه ملاقات مقامات دو کشور شکل بگیرد و این اتفاق بسیار مهم است.»
مجری شبکه پرسید: «اوبامادر مبارزات انتخاباتی اش میگفت ترجیح میدهد بجای ورود به جنگ با ایران، گوشی تلفن را بردارد و با مقامات ایرانی به گفتگو بپردازد. اوباما در پنج سال گذشته به صراحت و به کرات این سخن را بیان میکرد. بی تردید اینگونه سخنان اوباما نیز در شکل گیری وضع کنونی تاثیرگذار بوده است.»
مومنی در پاسخ گفت: «بی تردید همینطور است. باآنکه مخالفتهای سیاسی در داخل واشنگتن با این رویکرد اوباما بروز کرده است، اوباما در این خصوص به پایگاه حامیانش اشاره میکند و میگوید کسانی که به او رای دادند از جنگ خسته شده اند و نمیخواهند سیاستهای مداخلهگرایانه آمریکا دنبال شود. اوباما در داخل آمریکا حامیانی دارد. البته او با طیفی از مشکلات در داخل آمریکا ازقبیل قانون بهداشت و درمان و امثال آن مواجه است. اوباما در این رویکرد فقط به دموکراتهای صلح طلب اتکاء نکرده بلکه از همه کسانی بهره گرفته است که به جنگ به چشم گزینه آخر نگاه میکنند و ترجیح میدهند مسائل از
طریق دیپلماسی حل و فصل شود و دیپلماسی اولویت و سازوکار نخست باشد.»
مجری شبکه پرسید: «ایران و آمریکا از زمان جریان سفارت آمریکا در تهران روابط بسیار بدی با هم داشته اند و فقط با هم وارد جنگ نشده اند. از آن تاریخ، دیوار عظیمی از بیاعتمادی بین دو کشور شکل گرفته است. با این اوصاف، با مذاکرات موفقیت آمیزی که تاکنون بین دو کشور انجام شده است، تا چه اندازه این بیاعتمادی از بین رفته است؟»
مومنی در پاسخ گفت: «سابقه مشکلات ایران و آمریکا به سالها قبل بازمیگردد، یعنی سال ۱۹۵۳. در آن سال سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا(سیا) علیه دولت منتخب و دموکراتیک محمدمصدق در ایران کودتا کرد. بنابراین میبینیم مشکلات ایران و آمریکا سابقهای طولانیتر از آنچه شما گفتید دارد. به هرحال شاهد آن هستیم که اوباما و روحانی برای اولین بار به مدت ۱۵ دقیقه با هم به گفتگو میپردازند. مطالب زیادی درباره این گفتگوی تلفنی مطرح شده است. اما نباید تصور کرد این تماس تلفنی یا توافق موقت ژنو به معنای آشتی بین ایران و آمریکا است. اما به هرحال این اتفاقها نشان دهنده نرم شدن لحن و سخنان
تند مقامات دو کشور در گذشته است. این رویکرد سبب شده است دو دشمن گذشته دیگر با نگاه قطبی در مقابل هم قرار نگیرند و با هم گفتگو کنند تا در جهت منافع مشترک حرکت کنند و تنشها را کاهش بدهند و نه اینکه تنشها را افزایش بدهند.»
مجری شبکه پرسید: «آیا ساده لوحانه است اگر بگوییم آمریکا هم با ایران روابط خوب داشته باشد و در عین حال روابط خوبی با کشورهای منطقه داشته باشد؟»
مومنی در پاسخ گفت: «فکر نمی کنم این نگرش اصلا ساده لوحانه باشد. متاسفانه بخش اعظم منطقه خاورمیانه از منظر همین نگاه دوقطبی تفسیر میشود. اما لزومی ندارد اینطور باشد. اگر به ائتلافهای تشکیل شده در منطقه نگاه کنیم، میبینیم که مسائل بسیار پیچیده است. در اغلب موارد، مسائل منطقه فقط برای ساده کردن مسائل از منظر دو قطبی نگریسته میشود حال آنکه ظرایف و پیچیدگی های بسیار زیادی مطرح است. منابع آمریکا در این نهفته است که منطقه وضع نظامیگری نداشته باشد. منافع آمریکا در این نهفته است که تنشها را در منطقه کاهش بدهد و از طریق گفتگو مسائل منطقه را حل کند. مقامات آمریکایی پی
بردهاند که اقدامات نظامی تا چه اندازه از نظر مالی به ضرر آمریکا تمام شده است. درست به همین علت و به علت آنکه آمریکا سیاست خارجی خودش را به سمت خاور دور چرخانده است دیگر نمیتواند بیش از همه کشورهای جهان رویکرد نظامی داشته باشد. آمریکا باید از ابزارهای دیگر در جعبه ابزار خودش استفاده کند و از این طریق برای رسیدن به اهداف راهبردی بلندمدتی اقدام کند که به دنبال آن است. برای رسیدن به این هدف، باید رویکرد آمریکا در منطقه متفاوت شود. به نظر می رسد گفتگوهای آمریکا نیز برای همین منظور است که رویکردی خوب است. گفتگوهای بیشتر بهتر از گزینه دیگر یعنی اقدامات نظامی است.»
مجری شبکه پرسید: «بنیامیننتانیاهونخست وزیر اسرائیل به توافق نامه ژنو به تندی واکنش نشان داد و آن را وحشتناک توصیف و تاکید کرد حاضر به پذیرش این توافق نیست. البته چند روز بعد وی گفت حاضر است با رئیس جمهور جدید ایران ملاقات کند درصورتیکه این ملاقات بتواند به حل و فصل مسائل کمک کند. با این اوصاف، اسرائیل در چه وضعی قرار دارد؟»
مومنی در پاسخ گفت: «فکر میکنم شیمون پرز(رئیس اسرائیل) بود که این سخن را به زبان آورد و نه نتانیاهو. رویکرد پرز با نتانیاهو تفاوت دارد. هیچ توافقی نمیتواند نظر مثبت نتانیاهو بویژه جریان راستگرای اسرائیل را تامین کند. تلآویو و نتانیاهو خودشان را مدافعان اسرائیل می دانند. به همین علت، هیچ توافقی نمیتواند وجود داشته باشد که این جریان بپذیرد. اما این نگاه واقع بینانه و شدنی نیست. هیچ ایرانی حاضر نیست غنیسازی صفر را بپذیرد. اسرائیل باید به این باور برسد که غنی سازی پنج درصدی و محدود کردن برنامه هسته ای ایران به برنامهای غیرنظامی، کاری واقعبینانه است و باید
نظارتها بر فعالیتهای هستهای ایران باید افزایش پیدا کند یعنی همان کاری که توافق ژنو میخواهد انجام بدهد. این اقدامات برای منطقه خوب است. اینکه اسرائیل انتظار داشته باشیم ایران کاملا از غنی سازی اورانیوم دست بردارد و ۱۹ هزار سانتریفوژش را نابود کند، رویایی خام است و تحقق پیدا نخواهد کرد. مقامات اسرائیلی باید این واقعیت را درک کنند.»
مجری شبکه پرسید: «آیا اسرائیل با استمرار مخالفتش با رویکرد بوجود آمده خودش را منزوی میکند؟»
مومني در پاسخ گفت: از يک منظر، مقامات اسرائيلي لذت ميبرند نقش پليس بد را ايفا کنند. مقامات اسرائيل و شماري از مقامات کانادا و حتي عده اي در کنگره آمريکا يعني جريان راستگراي داخل آمريکا به مثلثي تبديل شدهاند که مخالف هرگونه توافقي با ايران هستند. اين گروهها ميخواهند در روند مذاکرات نقش پليس بد را ايفا کنند. شايد آنها تصور مي کنند با استمرار اين روند مي توانند ايران را در موضع انفعال و نگراني قرار بدهند و مانع از آن شوند که با رويکرد نرم، شرايط توافق نامه به راحتي پذيرفته شود. موضع اين گروهها تغيير نخواهد کرد. اما واقعيت اين است که اگر نگاه معقول و فني و واقع
بينانه داشته باشيم به اين نتيجه ميرسيم که نميتوان غني سازي اورانيوم در ايران را به صفر رساند. باوجود اين، متاسفانه اظهارنظرهاي تند و منفي از جانب مقامات اسرائيل و کنگره آمريکا و کانادا تا روز آخر ادامه خواهد داشت و آنها حاضر نخواهند شد هيچ توافقي را بپذيرند.