القاعده روزنه امید ژنو ۲
تنها روزنه امید موفقیت کنفرانس ژنو ۲ وجود دشمنی مشترک به نام القاعده و لزوم مقابله با آن است، گزینهای ناخوشایند برای غرب و مخالفان که میتواند دولت سوریه را به قهرمان مبارزه با تروریسم تبدیل کند.
به گزارش افکارنیوز، با گذشت نزدیک به سه سال از جنگ داخلی خونین سوریه، هر چند بیشتر پیامدهای در هم تنیده آن در سطح داخلی، منطقهای و بینالمللی تاریک و مبهم است اما یک چیز برای همگان بویژه برای غرب و مخالفان مسلم شده؛ دولت سوریه و نظام بشار اسد از طریق قدرت نظامی سقوط نخواهد کرد. به عبارت دیگر پیشرویهای اخیر دولت سوریه در اکثر مناطق مهم بویژه عملیات موفقیت آمیز " سپر پایتخت "، درگیریهای داخلی گروههای مخالف بویژه در مناطق شمالی این کشور و منتفی شدن کامل دخالت نظامی غرب، بیش از پیش باعثشده تا فرضیه سقوط دمشق از طریق نظامی منتفی شود.
عملیات سپر پایتخت در حومههای جنوبی دمشق به مدت چندین ماه است که در جریان است، این عملیات با هدف دور کردن شبهنظامیان از دمشق و افزایش امنیت پایتخت صورت میگیرد. این عملیات زمانی شروع شد که شبهنظامیان به چند قدمی دروازههای دمشق رسیده بودند.
در یک نگاه کلی مناطق استراتژیک و هسته اصلی سرزمین سوریه در کنترل دولت قرار دارد و گروههای مخالف بعضی مناطق را که از نظر استراتژیکی فاقد ارزش زیادی نیستند از جمله بعضی مناطق حلب و استان رقه را در کنترل خود دارند. مهمترین اولویت استراتژیک دولت در حال حاضر تامین امنیت غرب سوریه است. گفته میشود این استراتژی بر اساس نظریههای قاسم سلیمانی فرمانده سپاه قدس جمهوری اسلامی پایهریزی شده و عملیاتی میشود. غرب سوریه از دمشق شروع و از حمص عبور کرده و به سواحل مدیترانهای در استان علوی نشین لاذقیه میرسد. یکی از مهمترین دستآوردهای این استراتژی حفظ ارتباط لجستیکی
دمشق با حزبالله است.
تنها منطقهای که هم اکنون در این قسمت از سوریه در کنترل شورشیان قرار دارد، منطقه استراتژیک قلمون است. درباره اهمیت این منطقه یک کارشناس در گفتوگو با تسنیم اظهار داشت؛ " هم اکنون ارتش سوریه بر این منطقه متمرکز شده تا بتواند آن را از وجود عناصر مسلح تکفیری پاکسازی کند. در واقع مدتها است که ارتش سوریه قصد دارد در این منطقه جنگی تمام عیار را شروع کند، اما به علت اینکه قلمون یک منطقه کوهستانی است برای ارتش کلاسیکی همچون ارتش سوریه جنگ در آنجا سخت و هزینههای سنگین مالی و انسانی در پی خواهد داشت. " بنابرین این ماموریت مهم به عهده رزمندگان حزبالله و نیروهای
دواطلب مردمی گذشته شده است.
در حالی که خیلیها بر این باور بودند که حضور حزبالله در جنگ سوریه باعثتضعیف این گروه خواهد شد اما گزارشهای موسسههای مطالعات استراتژیک غربی و اسرائیلی حاکی از آن است که این حضور نه تنها باعثتضعیف حزبالله نشده بلکه باعثافزایش تجربه نظامی رزمندگان جنبش مقاومت اسلامی لبنان در نبرد شهری و افزایش هماهنگی با گروههای نوظهور مسلح شیعی غیر لبنانی بویژه عراقی از جمله گردان ابوالفضل عباس، سید الشهدا، ذوالفقار، عمار بن یاسر و … شده است. این گروهها نقش بنیادینی در دفاع از منطقه سیده زینبیه دارند. در همین خصوص سرهنگ یارون فروموسی به پایگاه صهیونیستی یدیعوت
آحارونوت گفت: نیروهای حزبالله بهدلیل استفاده از سلاحهای پیشرفته در جنگ سوریه حرفهایتر شدهاند.
تحول مهم دیگری که در عرصه نظامی جبهه مخالفان رخ داده از هم فرو پاشیدن گروه " ارتش آزاد سوریه " به فرماندهی سلیم ادریس است. این گروه با ماهیت تقریبا سکولار و تحت حمایت غرب که بیشتر از نظامیان منشعب شده از ارتش سوریه تشکیل میشد عملا تبدیل به یک نام شده و هیچ گونه تاثیری در معادلات میدانی سوریه ندارد. به عبارت دیگر جنگ سوریه هم اکنون بین نیروهای دولتی با همکاری رزمندگان حزبالله با گروههای سلفی وابسته به القاعده در جریان است. عمدهترین گروههای سلفی وابسته به القاعده در سوریه عبارتند از جبهه النصره، دولت اسلامی شام و عراق و گروه جدیدا ایجاد شده " جبهه اسلامی ".
جبهه اسلامی از ادغام هفت گروه مسلح سلفی با حمایت مستقیم ریاض به رهبری زهران علوش تحصلیکرده عربستان تشکیل شده است.
نکته قابل توجه این است که هدف اول این گروههای تکفیری دیگر ساقط کردن دولت سوریه نیست، بلکه بیشتر به دنبال تحکیم مواضع خود در مناطق تحت کنترل و تضعیف نیروهای رقیب و ایجاد ساختارهای حکومت مداری برای مشروعیت بخشیدن به خود است. به همین دلیل دولت سوریه سعی میکند با حملات توپخانهای هوایی اجازه تشکیل این ساختارها نداده و زمینههای قدرت یابی مخالفان را مختل کند. از جمله بمباران سنگین ده روز اخیر در حلب که باعثشد مخالفان اعلام کنند در صورت ادامه این حملات در کنفرانس ژنو ۲ شرکت نخواهند کرد.
شاید بیش از شرایط میدانی جنگ سوریه، این تحولات سیاسی و دیپلماتیک است که از ابهام بیشتری برخودار است. در حالی که کمتر از دو ماه به کنفرانس موسوم به ژنو ۲ باقی مانده، هنوز درباره برگزاری این کنفرانس تردیدهای جدی وجود دارد.
از یک طرف معارضه سوریه درباره اینکه چه کسانی به نمایندگی از مخالفان در این کنفرانس شرکت کنند، به تفاهم نرسیدهاند و اصلا معلوم نیست که نمایندگان مخالفان چه کسانی خواهد بود. از طرف دیگر این مخالفان خارج نشین کوچکترین نفوذی بر گروههای مسلح داخلی ندارند و این گروهها نیز بارها اعلام کردهاند که از توافقنامه احتمالی ژنو تبعیت نخواهند کرد.
در سطح دیپلماتیک در حالی که خیلی از کشورها از جمله عربستان به ژنو ۲ دعوت شده، ایران یعنی مهمترین متحد منطقهای دمشق به این کنفرانس دعوت نشده است. پیش از این بعضی کشورها از جمله فرانسه و انگلیس پیش شرطهایی برای دعوت ایران به این کنفرانس تعیین کرده بودند، اما تهران قاطعانه با هر گونه پیش شرط مخالف کرد و به نظر میرسد اهمیتی نیز برای حضور در این کنفرانس نمیدهد. پیش شرط این کشورها قبول بیانیه ژنو ۱ از طرف ایران بود. در این بیانیه بر تشکیل دولت انتقالی بدون مشخص کردن نقش بشار اسد تاکید شده است.
همانطور که ستون نویس روزنامه السفیر اعلام کرده حضور در ژنو ۲ برای این اهمیتی ندارد، وی در این خصوص مینویسد، " آیا ایران از ژنو۲ غایب خواهد بود؟ این سئوالی است که در همه جا غیر از تهران مطرح می شود زیرا ایران اهمیتی به آن نمی دهد… تهران همواره اعلام کرده است که اگر به نشست ژنو۲ دعوت شود، مشارکت میکند و اگر دعوت نشود اعتراضی نخواهد کرد و مانع تراشی نیز نمی کند اما به خوبی می داند که نشست ژنو۲ بدون حضور آن رنگ و بویی ندارد. قدرت های بین المللی و منطقه ای که هدف خود را حل بحران سوریه عنوان می کنند به خوبی می دانند که جایگاه ایران در قبال سوریه به مثابه سنگ آسیاب است
یعنی ایران نقش مهمی دارد. ایران حامی قوی نظام سوریه از همان لحظات اول بحران در آن بوده است و هم اکنون در بعد نظامی و اقتصادی نقش مهمی دارد و اگر به اختصار بخواهیم بگوییم نقش اکسیژن برای نظام سوریه را دارد و از پایداری آن حمایت می کند. "
با توجه به این عوامل، کمتر کارشناس و سیاستمداری احتمال موفقیت کنفرانس ژنو را میدهد و تنها روزنه امید برای موفقیت این کنفرانس خطر القاعده و ترسهای ناشی از نفوذ بیش از پیش این گروه تروریستی بر اثر کناره گیری بشار اسد و خلاء قدرت ناشی از آن است. بنابر تحلیل کارشناسان، شرکت کنندگان در این کنفرانس احتمال دارد بر اثر فشارهای روسیه که به خوبی با کارت خطر القاعده بازی میکند، به این توافق اولیه دست یابند که در وهله اول باید القاعده را رفع کرد و این بدون حضور بشار اسد در قدرت ممکن نخواهد بود. اما پذیرش این مساله از طرف مخالفان به معنای ساختن قهرمانی از بشار اسد در
جنگ با القاعده خواهد بود، مسالهای که اصلا برای آنان خوشایند نیست.
در این میان تنها کشوری که هنوز نتوانسته است این واقعیت را درک کند، عربستان سعودی است و مهمترین مانع جهت حل بحران سوریه محسوب میشود. در حدی که این سیاستهای کورکورانه ریاض اعتراض بعضی از متحدان آن را نیز به همراه داشته است. در واقع سعودیها بدون توجه به تجربه جنگ افغانستان در دهه ۸۰ میلادی همچنان با خرید تسلیحات به آتش این جنگ میافزایند. برای مثال هفته گذشته فارن پالسی گزارش داد؛ در حالی که حتی قرار نیست یک تانک به عربستان حمله کند این کشور سفارش خرید بیش از ۱۵ هزار موشک ضدتانک پیشرفته آمریکایی را به ارزش بیش از یک میلیارد دلار داده است تا آنها را برای مخالفان
سوری اعزام کند.
عدم واقعگرایی عربستان در حالی است که منابع آگاه از چرخش در سیاست خارجی قطر و ترکیه نسبت به بحران سوریه خبر میدهند. بنا بر گفته این منابع مهمترین دلیل این چرخش، قطعی شدن عدم سقوط بشار اسد برای رهبران دوحه و آنکارا است. در همین زمینه گزارشهای مبنی بر مذاکرات جدی بین رهبران حزب الله و نمایندگانی از این دو کشور برای برون رفت از بحران سوریه منتشر شده است.
یکی دیگر از مهمترین موارد مبهم این کنفرانس به نقش و سرنوشت بشار اسد مربوط میشود. مخالفان با هرگونه شرکت وی در انتخابات ریاست جمهوری آتی و یا در دولت انتقالی مخالفت میکنند. در مقابل دمشق اعلام کرده که این فقط مردم سوریه هستند که تصمیم خواهند گرفت چه کسی رئیس جمهور باشد و اینکه این نظام سوریه است که در تحولات میدانی دست بالا را دارد، بنابرین واقعگرایانه نخواهد بود که قدرت را واگذار کند. لازم به یادآوری است، بر اساس نظر سنجی ناتو در صورت برگزاری انتخابات آزاد در سوریه این بشار اسد است که دوباره رای خواهد آورد.
هر چند جنگ داخلی سوریه به سه سالگی خود نزدیک میشود اما با توجه به تجربه جنگهای داخلی تاریخ، این جنگ هنوز در مرحله جوانی خود قرار دارد و به نظر نمیرسد به زودی امنیت به این کشور مهم عربی اسلامی بازگردد.