اختلاف منافع عربستان و ایالات متحده در خاورمیانه
خبرگزاری رویترز در مقاله ای با اشاره به اختلافات امریکا و عربستان سعودی نوشت منافع این دو کشور در منطقه در حال فاصله گرفتن از یکدیگر است.
به گزارش افکارنیوز، " یان برمر " ستون نویس خبرگزاری رویترز در مقاله ای با اشاره اختلاف آشکار میان واشنگتن و ریاض در عرصه سیاست خارجی نوشت: این دو که سالهای سال منافع مشترکی در منطقه داشتند اکنون هر یک منافع جداگانه ای را دنبال می کنند.
در این مقاله که تحت عنوان " منافع سعود و امریکا در خاورمیانه از هم فاصله گرفته " آمده است: سرمقاله ولادیمیر پوتین در نیویورک تایمز درمورد سوریه به تاکتیک جدیدی برای رهبران خارجی که امیدوارند بر افکار عمومی آمریکا تاثیر بگذارند، تبدیل شده است.
در هفته های اخیر، نخبگان سیاسی عربستان سعودی راه پوتین را دنبال کرده اند، و با استفاده از رسانه های آمریکایی تنفر خود را از سیاست خارجی غرب، به خصوص سیاست های آنان در مورد سوریه و ایران ابراز کرده اند. در روزنامه وال استریت ژورنال، ترکی الفیصل شاهزاده عربستانی ایالات متحده را به دلیل توافق با ایران در مورد برنامه هسته ای اش بدون شرکت دادن عربستان سعودی در مذاکرات، و عدم تمایل واشنگتن به مخالفت با ریاست جمهوری " بشار اسد " تقبیح کرد.
سفیر عربستان سعودی در بریتانیا هم با سرمقاله ای در نیویورک تایمز با عنوان " عربستان سعودی به تنهایی وارد عمل خواهد شد " این راه را پی گرفت. سعودی ها به وضوح از تصمیم بندر بن سلطان رئیس سرویس اطلاعات ریاض در ماه اکتبر برای " تغییر سیاست " و دوری از ایالات متحده حمایت می کنند.
با توجه به اقدامات اخیر دولت اوباما، بسیاری از متحدان نیز نا امید و سردرگم شده اند و حتی در واکنش به سیاست خارجی غیر قابل پیش بینی ایالات متحده احتیاط را در دستور کار خود قرار داده اند. اما دربین همه کشورهای ناامید، هیچ کشوری بیشتر از عربستان سعودی مایوس تر نیست.
دلیل این یاس و نا امیدی این است که دو کشور در طول تاریخ منافع مشترک داشته اند و این منافع به تازگی از هم فاصله گرفته اند. اول این که، سابقه امریکا درخاور میانه در سال های اخیر تخم بی اعتمادی را پاشیده است. پس از تیرگی روابط ریاض - واشنگتن در مورد انقلاب های عربی در منطقه که واشنگتن از انتخاباتی که یک دولت اخوان المسلمینی را در مصر بر سر کار آورد حمایت کرد و پس از آن در مخالفت با تلاش ارتش مصر برای حذف محمد مرسی، صحبت کرد، خاندان سلطنتی سعودی از خود می پرسیدند اگر ناآرامی های مشابه ای در خاک آنها رخ دهد واشنگتن چه موضعی خواهد گرفت.
دوم، در حالی که تجارت نفت در طول تاریخ منافع ایالات متحده و عربستان را به هم پیوند داده است، دستیابی به موفقیت های غیر متعارف در حوزه انرژی در شمال امریکا این مسئله را زیر سوال می برد. ایالات متحده و کانادا از انکسار هیدرولیک و تکنیک های حفاری افقی، استفاده می کنند که منجر به افزایش تولید انرژی داخلی شده است. این پیشرفت امریکا را به طور قابل توجهی کمتر به نفت خاور میانه وابسته می سازد و به تغییر منافع و عدم دخالت ایالات متحده در منطقه کمک می کند. از طرف دیگر عربستان سعودی نفوذ خود را در واشنگتن از دست می دهد - بسیاری از مدیران ارشد آمریکایی در صنعت نفت شد بهترین
کانال های سعودی ها بودند.
نفت بخش جدایی ناپذیری از اقتصاد عربستان سعودی است. نفت هنوز هم ۴۵ درصد از تولید ناخالص داخلی عربستان، ۸۰ درصد از درآمد بودجه، و ۹۰ درصد از صادرات این کشور به حساب می آید. در ماه های آینده، انتظار می رود، به دلیل بهبود تولید نفت عراق و لیبی عرضه جدید نفت از میزان تقاضاهای جدید پیش بیفتد. در پایان سه ماهه اول سال ۲۰۱۴، به احتمال زیاد عربستان سعودی برای حفظ ثبات قیمت ها مجبور به کاهش تولید نفت خود خواهد شد. و تمایل به عرضه بیشترنفت، توافق هسته ای جامع ایران را که لغو تحریم ها و ورود نفت خام ایران به بازارهای جهانی را در پی خواهد داشت، به حساب نمی آورد.
این مذاکرات هسته ای با ایران تهدید اصلی برای اتحاد ایالات متحده و عربستان سعودی است. توافق با ایران، رهبری عربستان سعودی بر دیگر کشورهای خلیج فارس را از بین می برد، زیرا دیگر اعضای شورای همکاری خلیج فارس(GCC) مانند کویت و امارات متحده عربی ازافزایش مجدد تجارت با ایران استقبال خواهند کرد. در عین حال، ایران رقیب اصلی برای نفوذ در سراسر منطقه خواهد شد، و به عنوان محور اتصال قدرت شیعی عمل می کند. سعودی ها به طور مستقیم از این تجدید حیات شیعه در کشور همسایه، بحرین، احساس تهدید می کنند. بحرین کشوری شیعه نشین است که تحت حکومت یک رژیم سنی که توسط خاندان سلطنتی سعودی است
حمایت می شود.
خلاصه کلام این که عربستان سعودی برای نفوذ در سراسر خاورمیانه به طور جدی با ایران رقابت می کند. به همین دلیل سعودی ها از هر گونه کاهش تحریم ها علیه ایران، هرگونه عادی سازی روابط با غرب، و یا هر موفقیت هسته ای که به ایران برگ برنده امنیتی می بخشد، احساس خطر می کند. سعودی ها از عدم حضور ایران در صحنه های بین المللی اقتصادی، بیشترین سود را برده اند و حاضر نیستند این منافع را از دست بدهند. در نهایت، هر توافقنامه ای که در ازای امنیت اقتصادی ایران برنامه هسته ای تهران را به تاخیر اندازد، یک مشکل اساسی برای عربستان سعودی است.
به این دلایل، اگرچه ایالات متحده سال ها نفت عربستان را خواهد خرید و همچنان به سعودی ها سلاح خواهد فروخت، اکنون سیاست آمریکا در خاور میانه، ایالات متحده را بیش از هر کشور مهم دیگری خارج از این منطقه، نسبت به منافع عربستان دشمن کرده است. به همین دلیل است که سعودی ها تا این حد گستاخانه در مورد شکست سیاست های آمریکا سخن گفته اند.
نویسنده در انتهای مقاله خود خاطرنشان کرد : عربستان سعودي در تمام اين مناقشات دست دارد. اين نقاط بحراني خاورميانه فارغ از موضع ايالات متحده همچنان آشفته و درهم باقي خواهد ماند عربستان اين اوضاع آشفته و به هم ريخته را ترجيح مي دهد.