آخرین وضعیت انقلابهای منطقه
از زمانی که انقلاب تونس در ۱۴ژانویه سال گذشته با فرار " زین العابدین بن علی " دیکتاتور این کشور به پیروزی رسید، جهان عرب هر روز شاهد قیامهای مردمی بود که بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان آن را ناشی از «بیداری اسلامی» میدانند.
به گزارش افکار به نقل از فارس: از زمان انقلاب تونس و فرار ديكتاتور اين كشور به عربستان، كشورهاي منطقه يكي پس از ديگري شاهد انقلاب هاي مردمي بوده است كه اين امر در كشور مصر به سقوط ديكتاتور منجر شد ولي مردم همچنان براي تحقق مطالبات خود در ميدان التحرير حضور دارند و خواستار محاكمه حسني مبارك و مقامات سابق اين رژيم هستند.
عدم پاسخ به خواستههای انقلابیون، مصر را در آستانه انقلاب جدیدی قرار داده و انقلابیون با رد وعدههای عصام شرف نخست وزیر دوره انتقالی مصر تأکید کردهاند در سراسر کشور دست به اعتصاب خواهند زد.
در بحرین نیز رژیم آل خلیفه توانست با کمک نیروهای خارجی از جمله عربستان در ظاهر قیام مردم بحرین را سرکوب کند و در ترفندی جدید برای فریب افکار عمومی و تحریف انقلاب مردمی این کشور و آرام کردن انقلابیون، طرح گفتوگو و مذاکره با انقلابیون را ارائه داد، اما این طرح توسط بسیاری از جریانهای و جناحهای سیاسی معارض بحرین رد شد و اعتراضات و برگزاری تظاهرات در این کشور همچنان ادامه دارد.
در یمن نیز احزاب معارض یمن با صدور بیانیهای خواستار افزایش دامنه انقلاب مسالمتآمیز و تداوم تظاهراتها تا سرنگونی کامل رژیم حاکم شدند.
دیکتاتور یمن که چند هفته پیش به بهانه درمان به ریاض گریخته بود، عصر پنجشنبه گذشته برای نخستین بار در صفحه تلویزیون یمن ظاهر شد و خواستار تقسیم قدرت در کشورش در چارچوب قانون اساسی شد و اعتراف کرد که با مشارکت تمام گروههای سیاسی در سایه برنامههایی که مورد توافق و تایید مردم است، موافق است.
وی در ادامه تایید کرد که طی مدتی که در عربستان بستری بوده، ۸ بار زیر تیغ جراحی رفته که همه آنها موفقیتآمیز بوده است.
علی عبدالله صالح که ۶۹ سال دارد، یک ماه پیش و پس از جراحات شدید در اثر بمباران کاخ ریاستجمهوری، به عربستان منتقل شد و در این کشور تحت درمان قرار گرفت.
برخی گزارشها حاکی از آن است که دیکتاتور یمن قصد دارد ۱۷ جولای(یک هفته دیگر) و همزمان با سی و سومین سالگرد حکومت بر یمن، به این کشور بازگردد.
گزارش زیر نگاهی دارد به آخرین تحولات و رویدادهای جاری در جهان عرب.
* آیا در مصر انقلاب دوم رقم خواهد خورد
از زمان سرنگونی حسنی مبارک رئیس جمهور سابق مصر در ۱۱ فوریه ۲۰۱۰ تاکنون این کشور شاهد تغییر و تحولات عمیقی بود.
سرنگونی مبارک روی کار آمدن نظامیان تحت عنوان شورای عالی نظامی مصر به ریاست المشیر الطنطاوی را به دنبال داشت، درحالی که همه میدانند، طنطاوی از جمله ستونهای نظام گذشته مصر و از نزدیکان به مبارک بوده و درباره آن گفته شده که طنطاوی در کنار مبارک و عمر سلیمان سه ستون اصلی رژیم گذشته را تشکیل میدادند.
به هر صورت پس از روی کار آمدن شورای عالی نظامی نیروهای مسلح در مصر، این شورا اقدام به رسیدگی به امور مصر پس از انقلاب کرد و در اولین اقدام عصام شرف را در ۱۱ جولای مامور تشکیل دولت انتقالی در مصر کرد.
شرف از همان ابتدا قول داد در راه تحقق خواستههای انقلابیون و تحقق اهداف انقلاب گام خواهد برداشت و تحقیق و بازجویی از حسنی مبارک، همسرش سوزان مبارک و دو پسرش جمال و علاء را آغاز کرد و دادستانی مصر را مامور بازداشت و بازجویی مقامات سابق کشور کرد.
در همان جلسه اول بازجویی گفته شد که مبارک سکته قلبی کرده و برای مداوا به بیمارستان شرم الشیخ منتقل شد و از آن زمان تاکنون هربار که از ادامه تحقیق و بازجویی از مبارک سخن به میان آمده رسانهها حال وی را نامساعد اعلام کرده و همین عاملی شد تا محاکمه وی به تعویق افتد.
موضوع تعویق محاکمه فقط شامل حال مبارک نشد و این موضوع چون ویروسی ابتدا به سوزان مبارک و سپس علاء و جمال مبارک پسران وی منتقل شد تا پس از آن دیگر مقامات رژیم مبارک نیز از آن بیبهره نمانند، این درحالی است که در طول این مدت فتنههای داخلی که دست عوامل خارجی به خوبی در ایجاد آنها قابل ملاحظه بود و همچنین بحثبرسر این موضوع که ابتدا انتخابات پارلمانی در مصر برگزار شود یا قانون اساسی جدید تدوین گردد، مصر پس از انقلاب را با چالشهایی مواجه و انقلابیون مصر را به دو گروه تقسیم کرد.
در تمام این مدت اعتراضات پراکندهای توسط انقلابیون به چرایی عدم محاکمه سران سابق و حسنی مبارک صورت میگرفت که با بیتوجهی دولت و شورای نظامی مواجه بود تا این که هفته گذشته دادگاه سوئز اقدام به آزادی افسران متهم به قتل تظاهراتکنندگان طی انقلاب ژانویه کرد و همین عاملی شد تا انقلابیون و خانوادههای شهدا در سوئز ضمن برگزاری تظاهرات نسبت به این اقدام اعتراض و اعلام کنند تا زمان محاکمه این متهمان به اعتصاب خود ادامه خواهند داد.
اعتصاب انقلابیون سوئز جرقه اعتصابات و تظاهرات دیگری را در قاهره زد که طی آن انقلابیون مصر بار دیگر با تجمع در میدان التحریر قاهره بر خواستههای انقلابی خود و تحقق اهدافی که برای آن انقلاب کرده بودند و در راس آنها محاکمه سران رژیم گذشته از جمله حسنی مبارک قرار داشت، بیش از تاکید کنند.
اگرچه دولت شرف پس از مشاوره با شورای عالی نظامی وعده محاکمه سران داده، اما بسیاری از تشکلها و جریانهای سیاسی و انقلابی مصر این اقدام شرف را ناکافی دانسته و در این میان شورای عالی نظامی به ریاست مشیر الطنطاوی را مانعی برسر راه محاکمه مبارک و سران رژیمش میدانند.
به همین دلیل و پس از تظاهرات جمعه گذشته انقلابیون مصر بار دیگر در میدان تحریر گرد آمده اعلام کردهاند، تا تحقق خواستههایشان این میدان را ترک نخواهند کرد، این درحالی است که دیگر شهرهای مصر نیز شاهد تظاهرات و اعتصابهای مشابه بود و همین موضوع موجب شده تا بسیاری از صاحبنظران اعتقاد داشته باشند، مصر در آستانه انقلابی دیگر است.
* لیبی در آستانه سقوط قذافی
در لیبی نیز مخالفان رژیم قذافی همچنان به مبارزات خود علیه رژیم قذافی ادامه میدهند و پس از کسب موفقیت در برخی محورها از جمله در بندر استراتژیک مصراته، سومین شهر بزرگ لیبی از دو جهت به سوی طرابلس در حال پیشروی هستند.
پیشروی مخالفان قذافی این رژیم و در راس آنها معمر قذافی را که هم اکنون احساس میکند، در آستانه سقوط قرار گرفته به تکاپو انداخته تا به مذاکره با شورای ملی انتقالی لیبی و رهبران مخالف بپردازد که با مخالفت شورای انتقالی مواجه شده و این شورا کنارهگیری قذافی از قدرت را پیششرط هر گفتوگو و مذاکرهای با وی و رژیمش قرار داده است.
حضور بیثمر نیروهای نظامی ناتو و بمباران پراکنده مواضع و همچنین اختلاف نظر کشورهای غربی درباره سرنوشت قذافی همچنان ادامه دارد، درحالی که کارشناسان امور بین الملل تاکید میکنند، سرکوب نیروهای وابسته به قذافی و دفاع از ملت لیبی در برابر حملات نظامی آنها بهانهای بدست کشورهای غربی داد تا حضور خود در لیبی جهت غارت ثروتهایش از جمله منابع نفتی این کشور را توجیه کنند.
* یمن خواهان تشکیل دولت انتقالی
معارضان یمنی نیز بار دیگر خواستار تداوم تظاهرات در این کشور تا تحقق تمام اهداف انقلاب شدند. این در حالی است که " علی عبدالله صالح " دیکتاتور یمن که هم اکنون در ریاض پایتخت عربستان بسرمیبرد، خواستار بازگشت به طرح ابتکاری شورای همکاری خلیج فارس درباره بحران یمن شد، طرحی که خود بارها از امضای آن خودداری کرد.
علی عبد الله صالح که بارها از امضای طرح شورای همکاری خلیج فارس طفره رفته ترجیح داده که طرح ابتکاری شورای همکاری درباره انتقال قدرت در یمن را بپذیرد تا طرح انقلابیون یمن را که هیچ مصونیتی برای او و طرفدارانش قائل نیستند.
صالح تاکید کرده که طرح ابتکاری شورای همکاری و بیانیه سازمان ملل میتواند زمینهساز برونرفت از بحران کنونی یمن شود و بار دیگر شعارهای دروغین خود درباره گفتوگوهای ملی را سر داد و خواستار برگزاری گفتوگوهای ملی با حضور تمام گروههای سیاسی یمن به منظور حفظ وحدت ملی این کشور، امنیت و ثبات یمن شد.
در مقابل احزاب دیدار مشترک با صدور بیانیهای خواستار تشدید دامنه انقلاب مسالمتآمیز برای سرنگونی کامل رژیم حاکم یمن در راستای تحقق خواست و اراده مردم این کشور شدند.
*بحرین خواهان تغییر قانون اساسی و انتخاب مجلس مردمی
اما در بحرین با وجودیکه رژیم آل خلیفه در ترفندی برای تحریف انقلاب مردمی این کشور و آرام کردن انقلابیون طرح گفتوگو و مذاکره با انقلابیون را ارائه داد، اما این طرح توسط بسیاری از جریانهای و جناحهای سیاسی معارض بحرین رد شد و اعتراضات در این کشور همچنان ادامه دارد.
شهرها و روستاهای بحرین در هفته ادامه انقلاب با برپایی تظاهرات در شهرها و روستاهای مختلف این کشور بر ادامه انقلاب تا تحقق خواستههای قانونی خود تاکید کردند و تظاهراتکنندگان با سردادن شعارهایی، مخالفت خود را با ادامه گفتوگوهای از پیش شکست خورده در سایه ادامه سرکوب مردم و بازداشت چهرهها و شخصیتهای دینی و سیاسی این کشور اعلام کردند.
مردم بحرین تاکید کردند در سایه ادامه اقدامات خودسرانه مقامات حاکم علیه معترضینی که خواستههای بر حق خود را مسالمتآمیز طلب میکنند، گفتوگو چیزی جز وقت تلف کردن نیست؛ مردم بحرین خواهان سرنگونی رژیم آل خلیفه و تغییر قانون اساسی و انتخاب مجلس مردمی برای خود هستند.
ساکنان شهرهای " الدراز "، " العکر "، " السماهیج "، " بنی جمره "، روستاهای جزیره " ستره " و دیگر مناطق با شرکت در راهپیماییهای شبانه و روشن کردن شمع، سیاستهای سرکوبگرانه رژیم آل خلیفه را محکوم کردند و خواستار تغییر نظام، آزادی بازداشتیها و خروج نیروهای اشغالگر سعودی و اماراتی از کشورشان شدند.
* مغرب خواهان اصلاحات
اعتراضات در مغرب نیز دنبال میشود؛ محمد ششم، پادشاه این کشور که در هراس است مبادا به سرنوشتی چون حسنی مبارک و زین العابدین بن علی و معمر قدافی و علی عبد الله صالح و رژیم آل خلیفه دچار شود، ماه گذشته طرح اصلاح قانون اساسی این کشور را ارائه داد.
در اصلاحات صورت گرفته در قانون اساسی مغرب اگرچه محمد ششم تلاش کرده، حیطه اختیارات دولت و پارلمان را توسعه و گسترش دهد، با این حال شخص پادشاه تصمیمگیرنده اصلی در امور سیاسی خواهد بود.
محمد ششم تلاش کرد، با به همهپرسی گذاشتن اصلاحات خود به مخالفان بگوید که به خواستههای آنها پاسخ گفته است، مخالفان از همان ابتدا اصلاحات مذکور را رد کرده و آن را ناکافی خواندند و برگزاری همهپرسی اصلاحات قانون اساسی این کشور را تحریم کردند.
برگزاری همهپرسی توسط دولت مغرب و اعلان موافقت ۹۸ درصد رای دهندگان به اصلاحات باز نتوانست معارضان مغربی را مجاب کند و آنها همچنان بر ادامه اعتراضات از طریق برگزاری تظاهرات تا تحقق خواستههایشان تاکید میکنند.
*اردن در آستانه انحلال دولت
سرانجام " معروف بخیت " نخست وزیر اردن که با انتقادات گستردهای از سوی احزاب و شهروندان اردنی مواجه بود، تصمیم گرفت به منظور برون رفت از بحران و فشارهای مردمی، تغییرات گستردهای در کابینه خود ایجاد کند. اما این مساله هم نتوانست مخالفان و انقلابیون اردن را راضی کند و این تغییرات، واکنشهای گستردهای را در میان احزاب، شخصیتها و شهروندان اردنی درپی داشت.
در همین راستا، اسلامگرایان اردن به عنوان بزرگترین طیف مخالف دولت و سایر احزاب مخالف، ضمن رد تغییرات در کابینه، بر لزوم کناره گیری " معروف بخیت " تاکید کردند.
شهرهای مختلف اردن نیز پس از اقامه نماز جمعه شاهد تظاهرات شهروندانی بود که ضمن اعتراض به نحوه مدیریت کشور و عملکرد دولت، خواستار برکناری دولت " معروف بخیت " شدند. ساکنان شهر " امان " پس از این تظاهرات که توسط اسلامگرایان این کشور(جماعت اخوان المسلمین و جبهه عمل اسلامی) برگزار شده بود، در برابر کاخ نخست وزیری اردن تجمع کردند.
شرکت کنندگان در این اعتراضات، خواستار عدم دخالت نیروهای امنیتی در زندگی خصوصی شهروندان شدند.
برکناری دولت " معروف بخیت "، انحلال پارلمان و لزوم تشکیل دولت منتخب پارلمانی از دیگر خواسته های شهروندان پایتخت بود.
* تونس در آستانه انتخابات
تونس پیشاهنگ تحولات جاری در جهان عرب بوده و قرار است، انتخابات مجلس موسسان برای تدوین قانون اساسی این کشور در۲۴ ماه جاری برگزار شود.
تونس درحالی در آستانه انتخابات مجلس موسسان است که این کشور با تلاطم و نوسانهای سیاسی و اقتصادی متعددی روبروست و گذار این کشور به دموکراسی در هالهای از بیم و امید قرار گرفته است.
در همین راستا " قائد السبسی " نخست وزیر دولت موقت تونس از احتمال به تعویق افتادن این انتخابات نیز سخن گفته بود.
السبسي تصريح كرد: درصورتي كه كميته برگزاري انتخابات تشخيص دهد برگزاري انتخابات در موعد تعيين شده با دشواري همراه است اين انتخابات به موعد ديگري موكول خواهد شد و همين موجب شد تا دهها معترض با ريختن به خيابانها خواستار استعفاي السبسي و دولت وي شوند.