چالش های پیش روی شاه جدید عربستان
عبدالباری عطوان سردبیر روزنامه اینترنتی رأی الیوم در مقاله ای درباره چالش های پیش روی شاه جدید عربستان نوشت: سلمان بن عبدالعزیز با مشکلات زیادی در داخل و خارج مواجه است و به همین دلیل وی باید خود را برای این مشکلات سخت آماده کند.
به گزارش افکارنیوز، رأی الیوم، عطوان نوشت: ' ملک عبدالله بن عبدالعزیز ' شاه قبلی عربستان می خواست به صورت تدریجی و آرام تغییراتی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در این کشور ایجاد کند، اما کهولت سن و بیماری و همچنین مخالفت نهادهای قدرتمند دینی و همچنین روی دادن انقلاب ها در کشورهای عربی و قدرت یافتن برخی گروه های تندرو در این کشورها باعثشد، وی در این کار با دشواری های زیادی مواجه شود.
عطوان افزود: شاه قبلی سعودی قصد داشت، با فساد ریشه دوانده در عربستان به ویژه فساد موجود در قراردادهای تسلیحاتی و ارقام سرسام آوری که در این معاملات رد و بدل می شود، از جمله قرارداد خرید جنگنده های پیشرفته ' یورو فایتر ' که به گوش وی رسیده بود و حق واسطه گری آن به ۳۰ درصد ارزش کل قرارداد می رسد، مبارزه کند. او می خواست با فساد موجود در خاندان حاکم و خارج از آن مبارزه کند، زیرا شمار شاهزاده ها رو به افزایش بود و برخی حرص و طمع زیادی برای کسب مال داشتند و اینگونه تمایل داشتند خود را وارد دنیای اقتصاد کنند، اما وی موفقیت کمی در این راه کسب کرد.
سردبیر رأی الیوم اضافه کرد: شاه سابق بسیاری از ' تابوها ' را در عربستان از بین برد، دانشگاه علم و فناوری مختلط به نام خود ایجاد کرد و در این دانشگاه دانشجویان دختر کنار دانشجویان پسر در کلاس و آزمایشگاه ها و کارگاه ها حاضر می شوند، ده ها هزار دانشجوی عربستانی را برای تحصل به خارج فرستاد و زنان را وارد مجلس مشورتی این کشور کرد و بحثگفت و گوی مذاهب و ادیان را پیش کشید، اما به طور کلی اصلاحات وی محدود به بخشهای اجتماعی و اقتصادی بود و نتوانست به ابعاد سیاسی جز در موارد ناچیز بپردازد.
عطوان اضافه کرد: البته اختلاف نظرهای زیادی در خصوص اقدام های شاه قبلی وجود دارد و از جمله طرح سازش عربستان با رژیم صهیونیستی، زیرا در این طرح وی امتیازهای زیادی به صهیونیست ها داد بدون اینکه نتایج مثبتی برای مسلمانان در پی داشته باشد و برخی گفته اند که علت این سازش و این طرح، کاستن خشم آمریکا به دلیل دست داشتن ۱۵عربستانی در حوادث۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱میلادی بود.
عطوان در خصوص ملک سلمان بن عبدالعزیز شاه جدید عربستان نیز نوشت: وی در پنج سال گذشته تنها نظاره گر اوضاع بوده و در این مدت سکوت اختیار کرده بود، او نمی خواست دست به کاری بزند که او را از تخت شاهی دور کند، اما به هر حال شاه جدید از همان ساعات نخست اقدام به پاکسازی برخی نیروهای قبلی کرد. ' خالد التویجری ' مدیر دیوان پادشاهی و منشی مخصوص شاه قبلی و محرم اسرار وی را برکنار کرد و طی فرمانی ' محمد بن نایف ' وزیر کشور و مرد قدرتمند عربستان را به عنوان ولیعهد معرفی کرد و ' محمد بن سلمان ' پسر خود را به عنوان رییس دفترش و وزیر دفاع منصوب کرد و این راه را بر شاهزاده ' متعب بن عبدالله '
پسر شاه قبلی که پست جانشین ولیعهد را به وجود آورده بود، بست.
سردبیر رأی الیوم خاطر نشان کرد: ملک سلمان با انتصاب های اخیر خود دو هدف را محقق ساخت:
نخست اینکه وی بار دیگر شاخه ' السدیری ' را با قدرت به روی کار آورد و دو شاهزاده جوان یعنی محمد بن نایف و ' محمد بن سلمان ' را عهده دار دو پست بسیار مهم یعنی وزارت کشور و وزارت دفاع کرد و جدا از این محمد بن نایف را به عنوان ولیعهد معرفی کرد.
دوم: وی کار انتقال قدرت به نسل دوم شاهزاده ها یا نوادگان ' عبدالعزیز آل سعود ' بنیانگذار عربستان با روشی خاص را تسهیل کرد.
این نویسنده فلسطینی تبار ساکن لندن افزود: طبیعی است که چنین تصمیم گیری ها و انتصاب هایی باعثخشم گروهی و از سوی دیگر خوشحالی برخی دیگر از شاهزاده ها شود، زیرا برخی از شاهزاده ها مانند ' نواف '، ' مشعل '، ' طلال بن عبدالعزیز ' و همچنین شاهزاده های نسل دوم که جوانتر بوده و طالب سهمی از این ' کیک بزگ ' بودند مانند فرزندان ' ملک فیصل '(سعود، خالد و ترکی) و فرزندان شاهزاده سلطان بندر و خالد و فرزندان شاهزاده طلال(ولید، ترکی و خالد) و همچنین فرزندان شاه فهد(محمد و عبدالعزیز) و همچنین فرزندان ملک عبدالله که اخیرا درگذشت(متعب، مشعل و عبدالعزیز) و دیگران احساس می کنند به حاشیه
رانده شده اند.
شاید اکنون بسیار زود باشد که در مورد اوضاع عربستان پیش بینی هایی کرد، زیرا شاه جدید تنها چند روز است که زمام امور را در دست گرفته و ناگزیر باید برای خاموش کردن آتش خشم شاهزاده های فوق الذکر باید آن ها را به کارهایی بگمارد و پست هایی به آن ها نیز بدهد، اما در عین حال روشن است که شاه جدید خود را برای چنین موقعیتی آماده کرده و از مدت ها پیش و از زمان شدت یافتن بیماری شاه پیشین، وی مقام ها و ارکان حکومتی خود را تعیین کرده بود.
بر اساس نظام حکومتی عربستان، شاه صلاحیت عزل و نصب ولیعهد را دارد و این خود روشن کننده علت صدور حکم ولیعهدی شاهزاده ' مقرن بن عبدالعزیز '(۶۹ساله) کوچکترین فرزند بنیانگذار عربستان است و شاید شاه جدید با انتصاب شاهزاده مقرن به عنوان ولیعهد و شاهزاده محمد بن نایف به عنوان جانشین ولیعهد، خواسته باشد راه را بر پیش بینی ها مبنی بر دادن منصب جانشینی ولیعهد به شاهزاده متعب بن عبدالله پسر بزرگ شاه قبلی ببندد و هنوز مشخص نیست شاهزاده متعب چه واکنشی نشان خواهد داد و همچنین مشخص نیست خالد التویجری کجا می رود.
اما سوالی که اینجا وجود دارد، این است که شاه جدید عربستان چه کارهایی در خصوص سیاست داخلی و خارجی عربستان انجام می دهد و چه طرح هایی برای آن دارد.
تقویت اعتماد به شاهزاده محمد بن نایف از سوی شاه جدید تایید می کند که عربستان قصد دارد با ' مشت آهنین ' با تندروها مقابله کند و در این چارچوب، مطالبی که در مورد نزدیک بودن ملک سلمان به جریان های اسلامی عربستان گفته شده، مبالغه آمیز است و وی اگر واقعا با این گروهها نزدیکی داشته باشد، به نهادهای دینی رسمی نزدیک است، نه مبلغان و روحانی های جوان این کشور.
مهم ترین چالش های داخلی پیش روی شاه جدید عربستان، کاهش شدید درآمدها(کاهش ۵۰درصدی) به دلیل کاهش قیمت نفت(زیرا عربستان با کاستن میزان تولید نفت خود مخالفت کرد)، میزان بالای بیکاری در میان جوانان این کشور که به ۳۰ درصد می رسد، است و همچنین بسیاری از این جوانان گرایش های تندروانه داشته و نزدیکی های زیادی با تفکرات ' داعش ' و ' القاعده ' دارند.
در حوزه سیاست خارجی نیز باید گفت که پس از اینکه حزب ' الاصلاح ' در یمن بازنده شد و گروه ' انصارالله ' قدرت یافت، عربستان در یمن متحدی ندارد و همچنین سیاست های این کشور در تغییر نظام حاکم بر سوریه و کمک مالی و تسلیحاتی به مخالفان سوری نیز با شکست مواجه شده است.
عطوان خاطر نشان کرد: اگر بشنویم شاه جدید سیاست کشورش در خصوص سوریه را تغییر داده و به تدریج از این مساله عقب نشینی کند، چیز عجیبی نباید جلوه کند، زیرا ملک سلمان همانند ملک عبدالله که مخالف رییس جمهوری سوریه بود، با شخص ' بشار اسد ' مشکلی ندارد.
شاید مهم ترین تغییر در سیاست خارجی عربستان در دوران شاه جدید، در مورد پرونده کشورهای حاشیه خلیج فارس و به ویژه قطر باشد و همچنین با توجه به اینکه شاهزاده سلمان مسوول پرونده مصر بود، پیش بینی می شود روابط عربستان با مصر بیش از پیش بهبود یابد.
عطوان نوشت: عربستان در حال حاضر در آستانه مرحله گذار و بسیار متفاوتی است و ممکن است شاهد تغییرات زیادی در سیاست داخلی و خارجی این کشور در مراحل بعد باشیم.